՛՛Ընտրակաշառք՛՛ կոչվող դրամաբաժանման դերը վճռորոշ է եղել
Որքան այս պահին հասկանում եմ, ՛՛ընտրակաշառք՛՛ կոչվող դրամաբաժանման դերը վճռորոշ է եղել ոչ միայն և նույնիսկ ոչ այնքան այն հարցում, թե ում օգտին կքվեարկի դրամը վերցնողը, որքան՝ որ դրամը վերցնողը կգնա քվեարկության: ՀՀ բնակչության մի մասի կողմից ընտրությունները ոչ այնքան իշխանության ձևավորման միջոց են, որքան ձևական քայլ՝ իշխանությունը վերահաստատելու: Այս իմաստով նրանց համար երկրորդական է ընտրությանը մասնակցելու խնդիրը, քանի որ ՛՛առանց ինձ էլ նույն բանն է լինելու՛՛, բայց դրամ ստացողը պարտավոր էր ցուցադրել ընտրությանը մասնակցությունը: Այդպես ապահովվեց ՛՛ընտրազանգվածի՛՛ քանակությունը: Շատ հավանական է, որ այդ ընտրողները քվեարկել են իրենց դրամը տված կոնկրետ վարկանիշային թեկնածուի օգտին՝ առանց կարևորելու նրա կուսակցական պատկանելությունը, այսինքն չեն քվեարկել կոնկրետ կուսակցության օգտին: Երեկվա քվեարկությանը ՀՀԿ-ի օգտին ՛՛ընտրակաշառքային տիրույթում՛՛ դրամով քվեարկածների քվեարկությունը կարելի է գնահատել նաև ՛՛Ծառուկյանի դաշինքի՛՛ հետ մրցակցությունում՝ որպես դեմ քվեարկողներ: Վերջ ի վերջո որևէ հետազոտություն չունենք, որը ցույց տա, թե ընտրակաշառք վերցնող մարդիկ ընտրակաշառք առաջարկողների միջև ընտրություն անու՞մ են, կամ ընտրության հնարավորություն ունե՞ն՝ ումի՞ց վերցնեն, եթե առաջարկողները մեկից ավելի են, և եթե ընտրության հնաավորություն ունեն և ընտրություն անում են՝ ինչո՞վ են առաջնորդվում,-ա/առաջինն առաջարկողով, բ/փողի չափով, գ/ապահովության հեռանկարով, դ/առաջարկող անձի կամ խմբի նախասիրությամբ, ե/ վստահելիությամբ, զ/ գաղափարական կամ ապահովության զգացմունքներով, այլ... Բոլոր դեպքերում ՛՛ընտրակաշառքային էլեկտորատն՛՛ այլևս առանց վերլուծության չպետք է թողնել, այլապես արդեն ակնհայտ է, որ այս գործընթացը կարող է ուղղորդվել ցանկացած խմբի կողմից և արդեն նկատելիորեն ազդում է մեր երկրի ներքին ու արտաքին խնդիրների վրա: Այնուամենայնիվ երեկվա ընտրությունները ցույց տվեցին, որ մասնավորապես ՀՀԿ կուսակցությունն ունի իր լուրջ էլեկտորատը, ամենատարբեր մոտիվացիաներով,- բիզնես, վարչական և կարգավիճակային/կարիերային շահագրռություններով կապվածությունից մինչև երկրի ներքին և արտաքին քաղաքականության առկա ընթացքով պայմանավորված անհատների և խմբերի շահերն ու ծրագրերը, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ կառույցի մեջ ներգրավվածությունը: Սա փոքր թիվ չէ և նրանք ՛՛կորցնելու բան ունեն՛՛: Սրանց պետք է ավելացնել որոշ թվով գաղափարական կուսակիցներին և համակիրներին: Կարծում եմ, որ ՀՀԿ էլեկտորատի ծանրակշիռ մասն այլևս ՛՛հավատարիմ էլեկտորատ՛՛ է և չնայած առնետավազքի դրսևորումները չեն բացառվում, այնուամենայնիվ այն արդեն վճռորոշ չի լինի: Կարծում եմ սա նշանակում է նաև, որ ՀՀԿ-ի վրա և ՀՀԿ-ի հետ աշխատելու ծրագրերը պետք է վերանայել և լրջացնել, մի կողմից՝ մեծացնել ազդեցության հնարավորությունների ծավալները, մյուս կողմից՝ փորձել նպաստել գաղափարական սնուցման խողովակների մեծացմանը: Ծաղրելը, զայրանալը, քննադատելը անհրաժեշտ, բայց բավարար պայմաններ չեն: Պետք է ամեն ջանք գործադրել ա/ ՀՀԿ-ին հասարակական պահանջմունքներից կախվածության մեջ գցելու, բ/ վերլուծված և փաստարկված ծրագրերը պարտադրելու: Երեկվա ընտրությունները վերջապես հաստատեցին Օրինաց երկիր-Վերածնունդ կոչված մարդկանց խմբի վաղուց հայտնի գաղափարական դատարկությունն ու կուսակցական սնանկությունը՝ մերկացնելով նաև էլեկտորատի բացակայության փաստը: Մի փոքր տարօրինակ է թվում ՀՅԴ-ի վիճակը: Կարելի է հաստատ պնդել, որ այս կուսակցության գաղափարների զգալի մասը համակիրների անհամեմատ մեծ թիվ ունի, քան նույնիսկ նախորդ ընտրություններին արտահայտվեց, բայց երեկվա ընտրություններն առհասարակ շատ տխուր պատկեր ցուցադրեցին: Ցավոք լուրջ վերլուծություններ չկան, բայց առաջնային դիտարկումները թույլ են տալիս հավանականության մակարդակով վարկած առաջադրել, որ դաշնակցության դեմ աշխատել է ա/ ՀՀԿ-ի հետ դաշինքը, բ/ սոցիալիստական գաղափարների երկրոդայնացումը, գ/ Հայաստանում ՀՅԴ-ի առաջնորդների վարկանիշների նվազումը և խարիզմատիկ առաջնորդի բացակայությունը, դ/ ԵԱՏՄ-ի մաս կազմելու անվերապահ կողմնորոշումը, ե/ դաշնակցության ձայների մի մասը տարել է ՀՀԿ-ի և Ծառուկյան դաշինքի ընտրակաշառքը: Գ Ո Վ Ա Զ Դ X Կարծում եմ քննարկելու և հասկանալու հարց է ՛՛ԵԼՔ՛՛ դաշինքի նախնական հաջողությունը: Դաշինքի մասերը տարբեր նախապատմություն ունեն՝ ՀԱԿ, Հանրապետություն, Լուսավոր Հայաստան, բայց ինձ թվում է դրանցից ոչ մեկն այս ընտրություններին ՛՛ԵԼՔ՛՛ի օգտին դեր չեն խաղացել, որոշ իմաստով էլ բացասական դեր են ունեցել: Դեր խաղացել են անձերի հետևողական վարքը և կանխատեսելի անելիքը: Չնայած ոչ այնքան վճռական, ՛՛ԵԼՔ՛՛ն, այնուամենայնիվ, վերապահումներ ունի ԵԱՏՄին Հայաստանի անդամակցության հարցում, ռադիկալ է տրամադրված Արցախի հարցի լուծման նկատմամբ բանակցային գործընթացում առկա փաստաթղթերի որոշ բանաձևումների դեմ, բայց առավել վճռորոշ գործոնը նրանց՝ տնտեսության վայրի ազատականացման և Հայաստանի բնակչության սոցիալ-մշակութային դեգրադացիայի դեմ պայքարելու կամքի նկատմամբ հավատն է: Այս իմաստով, թվում է, ՛՛ԵԼՔ՛՛ի էլեկտորատը միանգամայն գիտակցված էլեկտորատ է՝ ՛՛ԵԼՔ՛՛ին ընտրել են և եթե ՛՛ԵԼՔ՛՛ը չհիասթափեցնի իր ընտրողներին՝ նա քաղաքականապես կայունանալու և կշիռ ստանալու շանս ունի: Հեղինակ՝ Հրանուշ Խառատյան
Հետևեք մեզ Viber-ում
