Սարգսյանը հետաձգել էր 12 կործանիչների գործարքը, Մոսկվան ե՞րբ կմատակարարի դրանք Փաշինյանի կառավարությանը

Պարզվում է, Նիկոլ Փաշինյանը ի զուր չէր օրեր առաջ լուսանկար հրապարակել, որտեղ նա նստած էր ռուսական Су-31CM կործանիչի օդաչուի խցիկում և կործանիչն անվանել լավագույններից մեկն աշխարհում... Երեկ ռուսաստանյան մամուլում տեղեկություն հայտնվեց այն մասին, որ Ռուսաստանը մտադիր է Հայաստանին մատակարարել Су-30СМ մարտական ինքնաթիռներ: Բանն այն է, որ Հայաստանում տեղի ունեցած իշխանափոխությունից առաջ երկրի ղեկավարությունը մինչև 2024 թվականը հետաձգել է Ռուսաստանից բազմաֆունկցիոնալ Су-30СМ կործանիչների գնումը: Կողմերի միջև պայմանագիրը կնքվել է 2012թ., սակայն այդպես էլ ուժի մեջ չի մտել: Ահա, փաստորեն, Մոսկվան մտադիր է գործարքը իրականացնել Հայաստանի նոր իշխանությունների հետ: Ռուսաստանյան «Կոմերսանտը» երեկ մանրամասներ է հայտնել: Ըստ aravot.am-ի՝ թերթին հայտնի է դարձել, որ Հայաստանում իշխանափոխությունից առաջ երկրի պաշտպանության նախարարությունը հետաձգել է ռուսական բազմաֆունկցիոնալ Սու-30 СМ կործանիչներ գնելու հարցը մինչև 2024թ.-ը: Պայմանագիրը, որով նախատեսվում էր հայկական օդուժին մատակարարել առնվազն մեկ էսկադրիլ, ստորագրվել էր 2012թ., բայց այդպես էլ ուժի մեջ չէր մտել՝ պատվիրատուի ֆինանսական դժվարությունների պատճառով: Ըստ թերթի՝ Ռուսաստանն ակնկալում է պայմանագիրն իրականացնել Հայաստանի արդեն նոր ղեկավարության հետ: Ըստ ռազմական փորձագետ Լեոնիդ Ներսիսյանի՝ որոշակի քանակության Սու- СМ գնելու շուրջ Երևանի հետ բանակցությունները «գտնվում են բավականին առաջ քաշված փուլում, եթե հանգամանքները հարթ դասավորեն, պայմանագրի ստորագրումը նախատեսվում է առաջիկա 1-2 տարում: Այնուամենայնիվ, «Ռոսօբորոնէքսպորտից» «Կոմերսանտին» ասել են, որ նման տեղեկատվության չեն տիրապետում: Ավիացիոն արդյունաբերության մի քանի թոփ-մենեջերներ «Կոմերսանտի» հետ զրույցում ասել են, որ Սու- СМ-ի նկատմամբ Հայաստանի զինվորականներն ուշադրություն են սկսել ցուցաբերել դեռ 2010թ.՝ ելնելով երկրի օդային ուժերը թարմացնելու անհրաժեշտությունից: Ավելին, մոտավորապես 2012թ. Մոսկվան և Երևանը ստորագրեցին պայմանագիր, որի համաձայն Հայաստանը պետք է մի քանի տարվա ընթացքում ստանար առնվազն 12 կործանիչ: Բայց պայմանագիրն այդպես էլ ուժի մեջ չմտավ՝ պատվիրատուի ֆինանսական դժվարությունների պատճառով: Դրանից հետո կողմերը պարբերաբար և ապարդյուն կերպով քննարկել են պայմանագրի գործնական իրականացման հեռանկարները: Ընդ որում, ինքնաթիռներից բացի՝ Հայաստանին անհրաժեշտ էին նաև սպառազինության այլ տեսակներ: Այսպես, օրինակ, Երևանը դարձել է «Իսկանդեր» օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համալիրի առաջին ստացողը, ինչպես նաև ձեռք է ներել 300 մլն դոլարի զենք: Ըստ «Կոմերսանտի» տվյալների՝ Սու-30 СМ-ի մատակարարման թեմային կողմերը վերջին անգամ անդրադարձել են նախքան Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխությունը: Հենց այդ հանդիպմանը Հայաստանի ՊՆ ներկայացուցիչները հայտնել են ռուս մատակարարներին, որ առավել վաղ պայմանագրի առարկա դարձած «Սուխոյ» կործանիչների գնումը հետաձգում են 6 տարով՝ մինչև 2024թ.-ը: Ըստ թերթի աղբյուրների՝ ռազմատեխնիկական համագործակցության ոլորտում արդեն հեղափոխությունից և իշխանափոխությունից հետո երկու երկրների մասնագետների միջև սպառազինության արտահանման վերաբերյալ ակտիվ շփումներ չեն եղել: Բայց որոշակի ազդակներ ռազմատեխնիկական համագործակցության ընդլայնման վերաբերյալ արդեն եղել են. Փաշինյանը մայիսի 23-ին ուղղակիորեն հայտարարեց, որ Պուտինի հետ բանակցությունների ընթացքում կողմերը պայմանավորվել են համագործակցությունը դարձնել «առավել արդյունավետ»: Իսկ պաշտպանության նոր նախարար Դավիթ Տոնոյանը վերջին տարիներին գերատեսչությունում զբաղվում էր սպառազինության հարցերով՝ լավ հարաբերություններ պահպանելով ռուսական պաշտպանական- արդյունաբերական համալիրի հետ: Մոսկվան ակնկալում է պայմանագրի իրականացմանն անցնել հնարավորինս արագ. դա անհրաժեշտ է մինչև 2022թ. Իրկուտսկի ավիաշինարարական գործարանի բարեհաջող աշխատանքի համար: Ռազմավարությունների և տեխնոլոգիաների վերլուծության կենտրոնի փորձագետ Կոնստանտին Մակիենկոն կարծում է, որ «ժամանակակից մարտական ավիացիոն համալիրների մատակարարումը կարող է դրդել Ադրբեջանին գնելու արևմտյան կործանիչներ»: Նման նախադեպեր արդեն եղել են. ի պատասխան Երևանի կողմից «Իսկանդարի» ձեռքբերման՝ Բաքուն գնեց բելառուսկան «Պոլոնեզ» համակարգերը: Հետևաբար այս մատակարարումը պետք է հավասարակշռվի Ադրբեջանին Սու-35 կործանիչներ առաջարկելու միջոցով, կարծում է փորձագետը: Մետաքսյա Շալունց