Պարտադրա՞նք, թե՞ շոու

Արդարադատության նախարարությունը նոր Ընտրական օրենսգրքի շուրջ այսօր քննարկում է կազմակերպել քաղաքական ուժերի ու ՀԿ-ների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ, որի ընթացքում իշխանական ներկայացուցիչներն ուշագրավ խոստովանությամբ են հանդես եկել։ Թե օրենսգրքի համահեղինակ Դավիթ Հարությունյանը, թե արդարադատության նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը հայտարարել են, որ ընտրատեղամասերում լրագրողների թվի սահմանափակումը լավագույն տարբերակը չէ։ Բանն այն է, որ նոր օրենսգրքի նախագծում սահմանափակված է ընտրական գործընթացներին հենց տեղամասերից հետևող լրագրողների և դիտորդական կազմակերպությունների թիվը. իշխանությունները որոշել են 2017 թվականի ընտրություններին ընտրատեղամասեր թողնել միայն սահմանափակ թվով ԶԼՄ-ների և դիտորդների։ Ընտրական նոր օրենսգրքի հոդված 65-ի 7-րդ կետի համաձայն՝ քվեարկության սենյակում միաժամանակ չի կարող գտնվել 8-ից ավելի տեղական դիտորդ և զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ, ինչը սահմանափակում է թե´ լրագրողների, թե´ դիտորդների աշխատանքը: Ահազանգ ստանալուց հետո տվյալ տեղամասում հայտնված լրագրողներին կարող են չթողնել մտել ընտրատարածք՝ հղում անելով, թե դիտորդների և լրատվության միջոցների ներկայացուցիչների առավելագույն քանակը լրացել է: Նման դեպքերի համար նոր օրենսգիրքը նաև ասում է.«Եթե տեղամասում ներկա են առավելագույն թվով դիտորդներ և զանգվածային լրատվության ներկայացուցիչներ, ապա նոր դիտորդները և զանգվածային լրատվության ներկայացուցիչները կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի սահմանած կարգով հերթագրվում են և մուտք գործում տեղամաս՝ հերթին համապատասխան: Հանձնաժողովի նախագահն իրավունք ունի կարճ ժամանակով թույլատրելու սահմանված թիվը գերազանցող դիտորդների և զանգվածային լրատվության ներկայացուցիչների ներկայություն, եթե դա չի խաթարի քվեարկության բնականոն ընթացքը»: Այսպիսով՝ լրագրողներին ընտրատեղամաս ներս թողնելու բոլոր լիազորությունները թողնվում են հանձնաժողովի նախագահին, ով կարող է թույլ չտալ ներս մտնել՝ հղում անելով օրենքով նախատեսված հանգամանքներին: Այսինքն, եթե որեւէ լրագրող կամ դիտորդ որեւէ տեղամասից ահազանգ ստանա եւ շտապի «դեպքի վայր» նախ պետք է գրանցվի ներս մտելու համար, սպասի իր հերթին, իսկ եթե հանձնաժողովի նախագահը որոշի, որ տվյալ լրագրողը կարող է խաթարել քվեարկության բնականոն ընթացքը, ապա նրան մերժում տալը կլինի բացարձակապես օրինական: Իսկ եթե հաշվի առնենք , որ իշխանությունը կարող է տեղամասում ժամեր շարունակ պահել «յուրային» լրագրողներին ու դիտորդներին, ինչը տեսականորեն հնարավոր է, ապա կստացվի, որ ամեն ինչ արվել է «ազատ-անշառ» ընտրություն անցկացնելու համար։ Մինչդեռ Դավիթ Հարությունյանը նախ բացատրել է, որ նման դրույթի ամրագրումը միայն նպատակ է հետապնդել, որպեսզի ընտրատեղամասերում խառնաշփոթ չստեղծվի, ինչպես նաեւ կա այլ հանգամանք. «Ցավոք, մեր լրատվամիջոցները շատ հաճախ վկայականներ տվել են անձանց, ովքեր իրականում ներկայացնում են այս կամ այն թեկնածուին: Երբ մենք բոլորս կգանք մի լիբերալ մոտեցման, որ մեզ թույլ կտա կանխել նման դեպքերը, պատրաստ կլինենք ընդհանրապես հանել այդ սահմանափակումը»,- ասել է նա՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ այս սահմանափակումը լավագույն տարբերակը չէ։ Հարց է առաջանում, եթե իշխանության ներկայացուցիչները, եւ հատկապես նախագծի հեղինակներն են անգամ ընդունում, որ դա լավագույն տարբերակը չէ, ապա ինչո՞ւ են նման դրույթ գրել։ Իսկ ի՞նչ երաշխիք, որ իշխանությունը գործի չի դնի նման «կեղծ» լրագրողների ու նրանց չի պահի ընտրատեղամասերում, որպեսզի սահմանափակի ազատ ԶԼՄ-ների մուտքը տեղամասեր։ Իսկ եթե խնդիրն իսկապես «կեղծ» լրագրողներն են, ապա դա կարելի է այլ մեխանիզմով կարգավորել, օրինակ, նման դեպքերում, տույժ-տուգանք սահմանել։ Ստացվում է, որ կամ ինչ-որ երրորդ անձ է ստիպել, որպեսզի նման սահմանափակում գրվի նախագծում, կամ էլ այդպիսի աղմկահարույց նորամուծությամբ իշխանությունները նպատակ են հետապնդել ամբողջ ուշադրությունը բեւեռել հենց այդ կետի վրա, մեծ աղմուկ հրահրել, հետո աբսուրդի հասնող այդ դրույթից հրաժարվել՝ դեմոկրատ իշխանության տպավորություն թողնելով, որը իբր հաշվի է նստում ընդդիմության, քաղհասարակության ու չորրորդ իշխանության հետ։ Անի Սահակյան