Պատերազմների դեմքը փոխվել է, պետք է պատրաստ լինել մարտահրավերներին․ Հրայր Կամենդատյան

Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ «ԱԹՍ-ների դերը նորօրյա պատերազմներում. ի՞նչ դասեր պետք է քաղենք․

Ժամանակակից պատերազմների դեմքը փոխվել է անդառնալիորեն։ Այն, ինչ նախկինում համարվում էր ապագայի տեխնոլոգիա, այսօր դարձել է մարտադաշտի ելքը վճռող առաջնային գործոնը։ Խոսքը, անշուշտ, անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) և լրամշակված բարձր տեխնոլոգիական զենքերի մասին է։
Հայ-ադրբեջանական հնարավոր բախումների և տարածաշրջանային անվտանգային համատեքստում ԱԹՍ-ների գործոնը ոչ թե պարզապես տեխնիկական համալրում է, այլ ռազմավարական գերակայության հասնելու առանցքը։

Ինչո՞ւ է այս զենքը դարձել վճռորոշ, և որո՞նք են հիմնական ուղղությունները.
1. Օդային բացարձակ տեսանելիություն և հետախուզություն
Անցել են այն ժամանակները, երբ հակառակորդի տեղաշարժը հայտնաբերելու համար պահանջվում էին օրեր կամ վտանգավոր հետախուզական գործողություններ ցամաքում։ Ժամանակակից հետախուզական ԱԹՍ-ները ցույց են տալիս մարտադաշտը իրական ժամանակում (real-time): Սա նշանակում է՝ կորչում է անակնկալի գործոնը։ Հաղթում է նա, ով ավելի արագ է տեսնում և ավելի արագ որոշում կայացնում։
2. Ճշգրիտ հարվածներ և կենդանի ուժի խնայում
Կամիկաձե (հարվածային) անօդաչուներն ու ԱԹՍ-ներից արձակվող բարձր ճշգրտության հրթիռները թույլ են տալիս չեզոքացնել թիրախները՝ առանց սեփական անձնակազմը վտանգի ենթարկելու։ Սա փոխում է պատերազմի տնտեսագիտությունը և ժողովրդագրական գինը. սեփական զինվորի կյանքը դառնում է առավել պաշտպանված, իսկ թանկարժեք զրահատեխնիկան՝ խոցելի սովորական, համեմատաբար էժան ԱԹՍ-ների համար։

3. FPV դրոնների հեղափոխությունը
Ուկրաինական պատերազմն ու վերջին տեղական բախումները ցույց տվեցին, որ մի քանի հարյուր դոլարանոց FPV (First Person View) դրոնները կարող են ոչնչացնել միլիոնավոր դոլարներ արժեցող տանկեր ու ՀՕՊ համակարգեր։ Սա դեմոկրատացրել է պատերազմը. մեծ բյուջեների կողքին այժմ կարևորվում է տեխնոլոգիական ճկունությունն ու արագ արտադրության կազմակերպումը։

Ի՞նչ է սա նշանակում մեզ համար
Մեր տարածաշրջանում խաղաղության երաշխիքը միայն ու միայն հավասարակշռության վերականգնումն ու տեխնոլոգիական առավելությունն է։ Մենք չենք կարող մեզ թույլ տալ հետ մնալ այս մրցավազքից։
Սեփական արտադրության զարգացում. Կախվածությունը արտաքին մատակարարումներից պետք է հասցվի նվազագույնի։ Տեղական ռազմարդյունաբերությունը, հայկական ՏՏ ոլորտի ներուժը պետք է ամբողջությամբ ծառայեն պաշտպանական համակարգին։

ՀՕՊ և ՌԷՊ (Ռադիոէլեկտրոնային պայքար). Դրոնների դեմ պայքարի լավագույն միջոցը ոչ միայն դրանց ֆիզիկական ոչնչացումն է, այլև «կուրացնելն» ու կառավարումից զրկելը։ ՌԷՊ համակարգերի զարգացումը կենսական է մեր սահմանների անառիկության համար։
Մարտավարության վերանայում. Զինված ուժերի յուրաքանչյուր օղակ պետք է սովորի գործել «անընդհատ հսկվող երկնքի» պայմաններում։ Քողարկումը, ապակենտրոնացումը և արագ տեղաշարժը պետք է դառնան բազային հմտություն։

Վերջաբան.
Ժամանակակից աշխարհում ուժեղ է նա, ով տիրապետում է տեխնոլոգիաներին և գիտելիքին։ Մեր բանակի վերազինումը, տեխնոլոգիական թռիչքն ու սեփական միտքը գործի դնելը այլընտրանք չունեն։ Մենք պետք է պատրաստ լինենք վաղվա օրվա մարտահրավերներին, այլ ոչ թե երեկվա պատերազմների կանոններով խաղանք»: