Շաքարային դիաբետի զարգացումը մինչև 45 տարեկան հասակում բարձրացնում է մահվան ռիսկը 5 անգամ

Տիպ 2 շաքարային դիաբետի դեպքում ռիսկերի կառավարումը՝ կենտրոնացված սրտանոթային համակարգի վրա, դառնում է կլինիկական պրակտիկայի նոր պարադիգմա:

Գիրության և տիպ 2 շաքարային դիաբետի (Տ2ՇԴ) գլոբալ տարածվածությունը շարունակում է աճել։ Գնահատվում է, որ դիաբետ ունեցող պացիենտների մինչև 90%-ը ունի ավելորդ քաշ կամ գիրություն, իսկ սրտանոթային հիվանդությունները շարունակում են մնալ այս խմբի մահացության հիմնական պատճառը։ «Այս բոլոր պաթոլոգիաների հիմքում ընկած է նույն վարքային ռիսկերի համակցությունը, որոնք, այդուհանդերձ, ենթակա են փոփոխման», – նշել է բժշկական գիտությունների դոկտոր պրոֆեսոր, ՌԴ առողջապահության նախարարության Ռուսաստանի բժշկական համալսարանի Ն.Ա. Սեմաշկոյի անվան կլինիկական բժշկության գիտահետազոտական ​​ինստիտուտի էնդոկրինոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, Ա.Ս. Լոգինովի անվան Մոսկվայի գիտական ​​կենտրոնի էնդոկրինոլոգ և նյութափոխանակության խանգարումների գիտական ​​բաժնի վարիչ, Ռուսաստանի վաստակավոր բժիշկ Աշոտ Մկրտումյանը (Մոսկվա)։

Կանխատեսումների համաձայն՝ մինչև 2045 թվականը շաքարային դիաբետ ունեցող մարդկանց թիվը կգերազանցի 780 միլիոնը, ինչը հիվանդությունը դասում է աշխարհում մահվան հիմնական պատճառների շարքում իններորդ հորիզոնականում։ Շաքարային դիաբետը հաճախ ուղեկցվում է մի շարք մետաբոլիկ խանգարումներով և սրտանոթային հիվանդություններով, ներառյալ գիրությունը և սրտային անբավարարությունը։ «Նշանակալի է, որ սրտանոթային հիվանդությունների տարածվածությունը շաքարային դիաբետ ունեցող պացիենտների շրջանում անհանգստացնող բարձր է։ Դրանց մեջ գերակշռող ձևը իշեմիկ սրտի հիվանդությունն է, որը կազմում է գրեթե 30%», – նշում է մասնագետը։

Այսօրվա բժշկական պրակտիկայում ուղեկցող հիվանդություններ ունեցող հիվանդը բնորոշ կլինիկական դեպք է, այլ ոչ թե բացառություն։ «Գրեթե բոլոր դիաբետով պացիենտները ունեն ավելորդ քաշ կամ գիրություն, ինչպես նաև մակրո- և միկրոանոթային բարդություններ, որոնք էլ որոշում են կանխատեսումը, – նշել է պրոֆեսոր Մկրտումյանը։ – Տիպ 2 շաքարային դիաբետը, ըստ էության, դարձել է սրտանոթային հիվանդության համարժեք, իսկ այս պացիենտների մահացության հիմնական պատճառները հենց սրտանոթային են»։

Տիպ 2 շաքարային դիաբետի և սրտանոթային հիվանդությունների համակցությունը ձևավորում է փոխադարձաբար լրացնող ռիսկերի շղթա։ «Աբդոմինալ գիրությունը, զարկերակային հիպերտենզիան, դիսլիպիդեմիան, երիկամների և լյարդի ախտահարումները ոչ միայն ուղեկցում են հիվանդությանը, այլ որոշում են դրա ընթացքն ու ելքը, – ընդգծել է նա։ – Ավելին, նույնիսկ միայն դիաբետի առկայությունը արդեն բարձրացնում է անբարենպաստ իրադարձությունների հավանականությունը, իսկ յուրաքանչյուր նոր ռիսկի գործոնի միացումը բազմակի ուժեղացնում է այդ ազդեցությունը»։

Կանխատեսման ևս մեկ կարևոր ցուցանիշ է հիվանդության սկսման տարիքը։ «Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մինչև 45 տարեկան դիաբետի դեբյուտ ունեցող պացիենտների մոտ սրտանոթային իրադարձությունների ռիսկը աճում է ավելի քան 3 անգամ, ինսուլտի՝ գրեթե 3 անգամ, իսկ ընդհանուր մահացության՝ գրեթե 5 անգամ՝ համեմատած դիաբետ չունեցող համարժեք խմբի հետ», – ընդգծել է պրոֆեսոր Մկրտումյանը։

Չնայած երկար ժամանակ հիվանդների կառավարման հիմնական ռազմավարությունը համարվել է գլիկեմիայի վերահսկումը, կուտակված տվյալները ցույց են տալիս, որ դրա ազդեցությունը սրտանոթային ելքերի վրա սահմանափակ է։ «Կարդիոլոգները արդարացիորեն նշել են գլյուկոզակենտրոն մոտեցումից դեպի սրտակենտրոն անցնելու անհրաժեշտությունը, քանի որ միայն գլիկեմիայի վերահսկումը բավարար չէ կանխատեսումը բարելավելու համար», – նշել է էնդոկրինոլոգը։

«Մենք խոսում ենք ոչ միայն դիաբետի բուժման, այլ սրտանոթային և երիկամային ռիսկերի նվազեցման մասին՝ բոլոր հիմնական ցուցանիշներով նպատակային մակարդակների հասնելու միջոցով, – նշել է պրոֆեսոր Մկրտումյանը։ – Ժամանակակից մոդելը հիմնված է բազմագործոն մոտեցման վրա՝ ընդգրկելով գլիկեմիայի, զարկերակային ճնշման, լիպիդների և մարմնի զանգվածի կառավարումը»։

Թերապիայի անհատականացումը դառնում է արդյունավետության պարտադիր պայման։ «Պետք է հաշվի առնել տարիքը, հիվանդության տևողությունը, ուղեկցող վիճակներն ու կյանքի ակնկալվող տևողությունը՝ անհատական նպատակներ սահմանելու համար», – նշել է նա։ «Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի փոփոխելի ռիսկերի կառավարումը, որոնցից առավել կարևորներից է ծխելը։ Այն ուժեղացնում է բորբոքային գործընթացները, վնասում անոթների պատերը և արագացնում աթերոսկլերոզը»։

Ծխելու լիարժեք դադարեցումը պարտադիր բաղադրիչ է, սակայն այն հաճախ բարդ է իրագործել։ «Նիկոտինային կախվածությունը քրոնիկ բնույթ ունի և պահանջում է երկարատև աջակցություն, ներառյալ վարքային միջամտություններ և անհատական մոտեցումներ», – նշել է մասնագետը։

Այն դեպքերում, երբ լիարժեք դադարեցումը անհնար է, առաջնային է դառնում ռիսկերի մոդիֆիկացիան։ «Խոսքը վերաբերում է նիկոտինի մատուցման սերտիֆիկացված այլընտրանքային եղանակներին անցնելուն, որոնք կապված չեն այրման գործընթացի հետ, օրինակ՝ տաքացվող ծխախոտի համակարգերին, ինչը թույլ է տալիս նվազեցնել ծխի թունավոր բաղադրիչների ազդեցությունը», – նշել է բժիշկը։

Միևնույն ժամանակ կարևոր է, որ սահմանափակումները վերաբերվեն միայն չսերտիֆիկացված արտադրանքին և բացառվի ցանկացած ծխախոտային կամ նիկոտին պարունակող արտադրանքի տարածումը անչափահասների շրջանում։

Ժամանակակից մոտեցումը տիպ 2 դիաբետ և գիրություն ունեցող պացիենտների կառավարման մեջ դուրս է գալիս մեկ ախտորոշման շրջանակներից։ «Այն պահանջում է սրտանոթային ռիսկերի ամբողջական գնահատում, բարդությունների վաղ հայտնաբերում և փոփոխելի գործոնների ակտիվ կառավարում, ինչը թույլ է տալիս ոչ միայն դանդաղեցնել հիվանդության զարգացումը, այլև էապես բարելավել կյանքի տևողությունն ու որակը», – եզրափակել է Աշոտ Մկրտումյանը։

Աղբյուրը՝ medvedomosti.media