Ինչպես են աշխարհում «պատժվում» իշխանության նկատմամբ ագրեսիա ցուցաբերած քաղաքացիները. «Ժողովուրդ»

«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «ՔՊ-ականները, բնականաբար, սկսեցին թիրախավորել երիտասարդներին, որոնք համարձակվել էին Նիկոլ Փաշինյանի ուշացած մուտքի շուրջ դժգոհություն հայտնել։

Նկատենք, որ միջազգային փորձը ցույց է տալիս մեկ կարևոր բան՝ քաղաքական առաջնորդների, վարչապետների, նախագահների կամ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների դեմ ուղղված հրապարակային սադրիչ, անգամ ֆիզիկական բնույթ ունեցող գործողությունները տարբեր երկրներում միշտ չէ, որ բերում են նույն ծանր հետևանքին։ Որոշ դեպքերում լինում է արագ ձերբակալում ու դատավճիռ, բայց կան նաև օրինակներ, երբ անձինք ազատ են արձակվել առանց մեղադրանքի, կամ պատիժը եղել է ակնհայտորեն մեղմ։

Սուրբ Աննայի միջադեպի մասին հրապարակային նկարագրություններից հետևում է, որ լարվածությունը սկսվել է պատարագի ընթացքում վարչապետի ներկայության, շքախմբի վարքի և եկեղեցում առաջացած անհարմար մթնոլորտի ֆոնին։ Հետո եղել է քաշքշուկ, որից հետո վարչապետը հեռացել է, իսկ արդեն մեկ ժամ էլ չէր անցել, երբ ոստիկանությունը եկեղեցու բակից բերման է ենթարկել երեք անձի։

Ինչպիսի՞ նմանատիպ դեպքեր են եղել աշխարհում, երբ քաղաքացիները ագրեսիա են ցուցաբերել իշխանության նկատմամբ, և ի՞նչ հանգուցալուծում են ունեցել միջադեպերը։

2019-ին Ավստրալիայում դեռահաս Ուիլ Քոնոլին ձու էր կոտրել սենատոր Ֆրեյզեր Աննինգի գլխին այն բանից հետո, երբ վերջինս Քրայսթչերչի մզկիթների ահաբեկչությունից հետո ներգաղթն էր մեղադրել ողբերգության համար։

2010-ին Պակիստանի նախագահ Ասիֆ Ալի Զարդարիի ուղղությամբ բողոքի ակցիայի ժամանակ կոշիկներ էին նետվել։ The Guardian-ը գրել էր, որ տղամարդուն ոստիկանությունը հեռացրել է վայրից, բայց ծանր քրեական ելք չեղավ։ Այդ դրվագը կարևոր է նրանով, որ նախագահական մակարդակի թիրախավորման դեպքում անգամ արձագանքը չվերածվեց անմիջական, ցուցադրական ծանր պատժի պատմության։

2009-ին Reuters-ը գրել էր, որ լրագրողը կոշիկ է նետել Հնդկաստանի ներքին գործերի նախարար Պ. Չիդամբարամի ուղղությամբ՝ 1984-ի ջարդերի գործով իր հարցին տրված պատասխանից հետո։ Ծանր հետևանքներ դարձյալ չեղան։

Իրաքցի լրագրող Մունթազեր ալ-Զայդին 2008-ին կոշիկներ էր նետել ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշի ուղղությամբ Բաղդադում կայացած մամուլի ասուլիսի ընթացքում։ Reuters-ը գրել էր, որ նա սկզբում դատապարտվել էր երեք տարվա ազատազրկման, հետո պատիժը կրճատվել էր մեկ տարվա, և հետագայում ազատ էր արձակվել ինը ամիս անց՝ վաղաժամկետ։

2021-ին Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին հանրային հանդիպման ժամանակ ապտակած տղամարդը դատապարտվեց չորս ամսվա ազատազրկման։ 2024-ին Մեծ Բրիտանիայում Նայջել Ֆարաջի վրա բանանային միլքշեյք նետած կնոջը մեղադրանք առաջադրվեց, բայց Reuters-ի հրապարակմամբ՝ նա ստացավ պայմանական պատիժ, ոչ թե անմիջական ազատազրկում։

2024 թվականի նոյեմբերի 3-ին Իսպանիայի թագավոր Ֆելիպե VI-ը, թագուհի Լետիսիան և վարչապետ Պեդրո Սանչեսը այցելել էին ջրհեղեղից տուժած Վալենսիայի Պայպորտա բնակավայր։ Reuters-ի փոխանցմամբ՝ հարյուրավոր բնակիչներ բողոքել են իշխանությունների արձագանքի դեմ, իսկ նրանցից մի քանիսը ցեխ են նետել պաշտոնյաների ուղղությամբ։ Մամուլի լուսաբանման շեշտը դրվեց ոչ այնքան ցուցադրական քրեական հետապնդման, որքան աղետի կառավարման ձախողման, հանրային զայրույթի և իշխանության պատասխանատվության վրա։

Համեմատությունն ի՞նչ է ցույց տալիս։ Այս օրինակները չեն նշանակում, թե ցանկացած միջադեպ պետք է անպայման մնա անպատիժ։ Բայց դրանք ցույց են տալիս մեկ պարզ իրողություն․ միջազգային փորձը միատեսակ չէ, և բարձրաստիճան պաշտոնյայի կամ առաջնորդի դեմ ուղղված միջադեպը ինքնաբերաբար չի նշանակում կոշտ քրեականացում, երկար կալանք կամ ցուցադրական հետապնդում։ Ի վերջո, Հայաստանում էլ եղել է նմանատիպ միջադեպ, երբ արցախցի պապիկը խնձոր նետեց Փաշինյանի ուղղությամբ և արդարացվեց»։