ԵՄ-ը ծրագիր է ներկայացրել Հայաստանում Ռուսաստանին հաղթելու համար․ «Ազատություն»

ԵՄ պաշտոնյաները հույս ունեն կրկնել Մոլդովայի «հաջողության պատմությունը» Հայաստանում։ Այս մասին նրանք նշել են «Ազատություն» ազատ Եվրոպա»–ի հետ զրույցում։

Պարզ չէ, թե արդյոք հիբրիդային արձագանքման խումբը կվերադառնա Հայաստան ընտրությունների ամսաթվին մոտենալուն պես, սակայն գարնան սկզբին այն կներկայացնի զեկույց, որը կուղղորդի Բրյուսելի հաջորդ քայլերը Երևանի նկատմամբ։

Սա կարող է ներառել ԵՄ լիարժեք քաղաքացիական առաքելություն Հայաստանում՝ փոխարինելու ԵՄ ներկայիս առաքելությանը՝ EUMA-ին, որը ստեղծվել է 2023 թվականին՝ Ադրբեջանին հարակից Հայաստանի սահմանամերձ տարածքներում կայունությանը նպաստելու համար: Սակայն նման առաքելությունը կարիք կունենա ԵՄ բոլոր 27 անդամ պետությունների միաձայն աջակցությանը։

Հիբրիդային արձագանքման խմբի՝ ԵՄ դիվանագիտական կորպուսի հետ զուգահեռ, Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայությունը նաև ԵՄ անդամ պետություններին բաժանել է ավելի երկար փաստաթուղթ՝ վերնագրված «Քաղաքական շրջանակ ճգնաժամային մոտեցման համար Հայաստանի վերաբերյալ» (PFCA):

28 էջանոց ֆայլը, որին ծանոթացել է ռադիոկայանը, կողմ է արտահայտվում «Ընդհանուր անվտանգության և պաշտպանության քաղաքականության» (ԸԱՊՔ) նոր առաքելության ստեղծմանը՝ նշելով, որ «ԵՄ-ի կենսական շահերից է բխում զարգացնել Հայաստանի հետ երկկողմ հարաբերությունները և նպաստել ներքին և տարածաշրջանային կայունացմանը, մասնավորապես՝ Հայաստանին բևեռացնող արտաքին միջամտություններից ազատելու միջոցով։ Այս նպատակով պետք է ուսումնասիրվեն ԸԱՊՔ տարբերակները՝ ԵՄ-ի առկա գործիքները լրացնելու և (հայ-ադրբեջանական) խաղաղության գործընթացի ամրապնդմանը զուգընթաց՝ ԵՄ-ի ներկայիս ԸԱՊՔ առաքելության հնարավոր փուլային դադարեցման նպատակով»։

Հոդվածում հստակեցվում է, որ Մոսկվան Բրյուսելի գլխավոր հակառակորդն է Հայաստանում։ Այն նշում է, որ «Ռուսաստանն ուժեղացրել է իր հարկադրական դիրքորոշումը Հայաստանի նկատմամբ՝ Երևանի ԵՄ-ի նկատմամբ աստիճանական վերակողմնորոշման ֆոնին՝ շահագործելով Հայաստանի խորը տնտեսական կախվածությունը և տարածաշրջանային անվտանգության փխրուն միջավայրը»։

Փաստաթղթում թվարկված «անկայունացնող մարտավարությունները» գազի գների բարձրացման և ընտրողական առևտրի դանդաղեցման ռուսական սպառնալիքներն են, ապատեղեկատվական արշավները, կիբեռհարձակումները և «հոգեբանական գործողությունները (PSYOP)՝ ընտրական ամբողջականության և տարածաշրջանային կայունության նկատմամբ վստահությունը խաթարելու համար»։

Նշվում է, որ Կրեմլը «կցանկանար օգտագործել Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Իրանի հետ առկա լարվածությունն ու վախերը, ինչը ավելի է բարդացնում տարածաշրջանային պատկերը և խաղաղության գործընթացի ընթացքը»։

Չնայած վերջին տարիներին Երևանը դիմել է ԵՄ-ին, այդ թվում՝ հույս ունենալով որոշակի պահի ազատականացնել վիզային ռեժիմը և մի օր դիմել դաշինքին միանալու համար, փաստաթուղթը հստակ պատկերացում է տալիս այն մասին, թե որքան սերտորեն է երկիրը դեռևս կապված Մոսկվայի հետ։

Այն նշում է, որ «Հայաստանը շարունակում է մեծապես կախված լինել Ռուսաստանից անվտանգության, տնտեսության և էներգետիկայի ոլորտներում»։ Բացի այդ՝ թվարկված են որպես աշխարհաքաղաքական գործոններ, որոնք պետք է հաշվի առնել։

Տնտեսական առումով՝ կան հստակ ցուցանիշներ, որ Մոսկվայի ազդեցությունը Հայաստանում մնում է զգալի։ Հայաստանը Ռուսաստանի գլխավորած Եվրասիական տնտեսական միության անդամ է, ինչը Մոսկվային դարձնում է երկրի հիմնական էներգամատակարարը և ամենամեծ առևտրային գործընկերն՝ աշխատուժի և միգրացիայի սերտ կապերով։ Ռուսական ընկերությունները նաև վերահսկում են Հայաստանի գազի, երկաթուղու և հեռահաղորդակցության խոշոր ենթակառուցվածքները։ Փաստաթուղթը նաև զարմանալիորեն անկեղծ է այն մասին, թե ինչ կարող է կորցնել ԵՄ-ը, եթե չակտիվացնի իր համագործակցությունը Հայաստանի հետ։ Այն զգուշացնում է, որ Բրյուսելը կարող է «նվազեցնել ԵՄ ազդեցությունը հիմնական գործընթացների վրա՝ ներառյալ խաղաղության պայմանավորվածությունների իրականացումը, Հայաստանի անվտանգության բարեփոխումների ձևավորումը և նրա ավելի լայն ռազմավարական կողմնորոշումը», եթե այն չհամապատասխանեցնի աջակցության քաղաքական հայտարարությունները կոնկրետ գործողությունների հետ։

Կրկին, մտավախություն կա, որ Ռուսաստանը կմիջամտի, եթե Բրյուսելը չմիջամտի։ Փաստաթուղթն ավարտվում է հետևյալ կերպ. «ԵՄ-ը կկորցնի պատմական հնարավորությունը, որը թույլ կտա տարածաշրջանային դերակատարներին ազատվել Մոսկվայի գրկից տարածաշրջանում Ռուսաստանի թուլության պահին»։