Ո՞վ կշահի եկամտահարկով հիփոթեքի տոկոսները վճարելու սահմանափակումից

    Կառավարության նիստում ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը ներկայացրել է հարկային օրենսգրքում մի շարք փոփոխություններ կատարելու նախագիծը: Օրենսդրական փաթեթի կետերից մեկը վերաբերում է հիփոթեքային վարկերի տոկոսագումարները քաղաքացու եկամտահարկից վճարելու դրույթին: Գործող օրենքով՝ անձը, ով ցանկանում էր նորակառույց բնակարան գնել հիփոթեքային վարկի միջոցով, կարող էր ազատվել բանկին կամ վարկային կազմակերպությանը տոկոսներ վճարելու պարտավորությունից, և այս ամենն ի հաշիվ աշխատավարձից և այլ եկամուտներից պետական բյուջե վճարված եկամտահարկից: Այս արտոնությունը տարածվում էր բացառապես 2014 թվականի նոյեմբերի 1-ից հետո ծագած հարաբերությունների վրա, և որևէ սահմանափակում այս առումով չկար: Հստակ սահմանված էր, որ եթե հիփոթեքով ձեռք բերված բնակարանը  նոր կառուցվող կամ արդեն առկա նորակառույցում է գտնվում, ապա  անձի վճարած եկամտահարկը ուղղվում է բացառապես բնակարանի հիփոթեքային վարկի տոկոսների մարմանը: Ի դեպ, արտոնությունը տարածվում է ոչ միայն գնորդների վրա, այլև նրանց, ովքեր հիփոթեք են ձևակերպում սեփական տուն կառուցելու համար: Այսինքն, օրինակ, 120.000 դրամ ամսական հիփոթեքային վարկի տոկոսային պարտավորություն ունենալու դեպքում, Ձեր աշխատավարձից՝ որպես եկամտահարկ գանձվող, ասենք, 30.000 դրամը պետությունն ուղղելու է վարկի մարմանը, իսկ վարկառուն կվճարեր մնացած՝ 90.000 ՀՀ դրամը: Առաջարկվող փոփոխությամբ՝ սահմանափակում է մտցվում եկամտահարկի չափի և գործարքների վրա: Ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը պարզաբանել է, որ փոփոխությունը կատարվում է այն տրամաբանությամբ, որ այսուհետ միայն միջին խավը կկարողանա օգտվել այդ հնարավորությունից: Դրա համար առաջարկվում է  սահմանել երկու տեսակի սահմանափակում: Այսուհետ տվյալ նորմը չի վերաբերելու 55 միլիոն դրամից ավելի մեծ արժողությամբ գործարքներին, և երկրորդ` եթե տվյալ անձը կամ համավարկառուն երկրորդ բնակարանն է ձեռք բերում, ապա չի կարող եկամտահարկով հիփոթեքային վարկի տոկոսների հատուցմամբ արտոնությունից: «Մենք պետք է հարկատուների գումարների հաշվին սոցիալական խնդիրներ լուծենք, և բարձր խավին օգնել հարկատուների հաշվին, կարծում ենք, որ ճիշտ չէ»,- հայտարարել է Վարդան Արամյանը և հավելելով, որ օրենքը հետադարձ ուժ չունի,  հետևաբար նոր փոփոխությունը չի վերաբերելու բոլոր այն վարկառուներին, որոնք արդեն իսկ ունեն ձեռք բերված բնակարաններ: «Մարդ կա, որ մեկ բնակարան ունեցել է, և ևս 2-ը ձեռք է բերել: Հարց է առաջանում, թե ինչու այս դեպքում հարկատուների հաշվին պետք է այդ հարկը հետ վերադարձվի: Օրենքի փոփոխությամբ, արդեն նման դեպքեր չեն լինի, երբ բարձր խավի վարկառուն կօգտվի հարկատուների միջոցներից»,- ասել է նա: Նախարարը նաև վկայակոչել է վիճակագրություն, ըստ որի՝ շահառուների 80 տոկոսը եղել են այն մարդիկ, ովքեր 55 միլիոն դրամը գերազանցող գործարք են կնքել: Հայրենի կառավարությունը փաստորեն չի կարողանում երկարաժամկետ կտրվածքով լավ գործեր անել: Սահմանափակման արդյունքում նորակառույցների պահանջարկը որոշակիորեն նվազելու է: Իրականում եկամտահարկով հիփոթեքի տոկոսների հատուցմամբ լուծվում էր ոչ միայն սոցիալական խնդիր, ինչպես պնդում է Արամյանը, այլ փաստացի ապահովվում էր մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ տնեսության մեջ: Այս օրենքը խթանում էր բնակարանաշինության աճին, իսկ շինարարությունը, ինչպես հայտնի է, ամենամեծ մուլտի էֆեկտն ունեցող ոլորտներից է: Այն եկամտահարկը, որը գործարք կնքած քաղաքացին չէր մուծում պետությանը, գանձվում էր շինարարության մեջ աշխատողներից, շինանյութի սպառումից, նախագծումից, մի խոսքով՝ բնակարանաշինության մեջ ներառված բոլոր փուլերից: Բացի այս՝ սա նաև հավելյալ խթան էր, որպեսզի աշխատողները փորձեին աշխատել ստվերից դուրս: Այս առումով թերևս պետք է գնահատել ռիսկերը և հստակ հաշվարկել, թե բյուջեն որ դեպքում էր ավելի շատ մուտքեր ստանում:    Հայկ  Դավթյան