Երևանի ու Մոսկվայի թաքուն «կոալիցիան» ընդդեմ Ղարաբաղի

Թուրքիան վավերացրել է Ադրբեջանի հետ ռազմական համաձայնագիրը: Ըստ պաշտոնական հաղորդագրության՝ վավերացվել է փաստաթուղթ հարաբերությունների ամրապնդման մասին այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են՝ ստորջրյա հարձակումը, ստորջրյա պաշտպանությունը և որակավորված սուզորդների պատրաստումը: Համագործակցության մասին փաստաթուղթը ստորագրվել է 2017թ. մայիսի 5-ին Անկարայում: Ադրբեջանում 2018թ. պետբյուջեի շրջանակում պաշտպանության և ազգային անվտանգության ծախսերը կկազմեն 2 մլրդ 738,7 մլն մանաթ (մոտ 1.6 մլրդ դոլար), ինչը 3.7 տոկոսով ավելի է 2017 թվականի ցուցանիշից։ Ընդհանուր առմամբ՝ պաշտպանության, ազգային անվտանգության ապահովման, Ադրբեջանի դատական և իրավապահ մարմինների պահման ծախսերը, որոնք նախատեսված են 2018 թվականի պետբյուջեով, կկազմեն 4 մլրդ 68.3 մլն մանաթ, ինչը 5.2 տոկոսով ավելի է 2017 թվականի ցուցանիշից։ Իսկ Հայաստանում, որտեղ պատերազմի բռնկումն Ադրբեջանի հետ ոչ ոք չի բացառում, ստորագրվեց հայ-ռուսական միացյալ զորախմբի համաձայնագրի վավերացման օրենքը: Երեկ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը ստորագրել է «Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի և Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի զորքերի (ուժերի) միացյալ խմբավորման մասին» համաձայնագիրը վավերացնելու օրենքը, որն Ազգային ժողովը ընդունել է հոկտեմբերի 5-ին: Համաձայնագրում, հիշեցնենք, մասնավորապես նշվում է, որ «հաշվի առնելով հավաքական անվտանգության Կովկասյան տարածաշրջանում Կողմերի տարածքների առանձնացվածությունը և դրանց սահմաններում լուծվող օպերատիվ-ռազմավարական խնդիրների ծավալը, անհրաժեշտ է ստեղծել զինված ուժերի միացյալ խմբավորում, որը կպաշտպանի կողմերի քաղաքացիներին և հասարակությանը արտաքին և ներքին ռազմական սպառնալիքներից»։ ԱԺ-ում համաձայնագիրը քննարկվեց բուռն մթնոլորտում։ Խորհրդարանը հոկտեմբերի սկզբին 87 կողմ և 7 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ վավերացրեց հայ-ռուսական համատեղ զորախումբ ստեղծելու մասին համաձայնագիրը, դեմ արտահայտվեցին միայն ընդդիմադիր «Ելք» խմբակցության պատգամավորները։ Այդպես էլ պարզ չդարձավ, թե ըստ համաձայնագրի, զինված ուժերի միացյալ խմբավորումը 2 երկրների քաղաքացիներին ինչպե՞ս և ո՞ր դեպքերում պետք է պաշտպանի արտաքին և ներքին ռազմական սպառնալիքներից։ Բայց փոխարենը իշխող ՀՀԿ-ից վստահեցնում էին, որ հայ-ռուսական միացյալ զորախումբը Հայաստանի անվտանգության և պաշտպանական համակարգի ամրապնդման համար է, որ միտված է պաշտպանել Հայաստանի անվտանգությունը բոլոր սպառնալիքներից՝ կլինի դա Ադրբեջանից, թե Թուրքիայից: Բայց աբսուրդը կայանում է նրանում, որ հայ-ռուսական զորախումբն, օրինակ՝ Ղարաբաղի վրա հարձակման դեպքում միջամտության լիազորություն չունի: ՀՀԿ խոսնակ, Ազգային ժողովի փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովին, օրինակ հարցրել էին՝ եթե նույն Տավուշում, իսկապես նույն իրավիճակը սկսվի, այս զորախումբն ի՞նչ է անելու, կգնա՞, օրինակ, Տավուշի մարզ Չինարի գյուղ և կփորձի՞ սահմանամերձ շրջանում որոշակի գործողություն կատարել։ Նա պատասխանում էր. «Ես չեմ ուզում, որ մենք այդքան պրիմիտիվ նայենք այդ զորախմբին, ես ավելի գլոբալ եմ նայում... Նախևառաջ, եթե Հայաստանի Հանրապետության սահմանների վրա սկսում է որևէ լարված իրավիճակ և Հայաստանի Հանրապետությունը դիմում է իր դաշնակիցներին՝ ՀԱՊԿ-ին և Ռուսաստանին, նրանք պարտավոր են, ըստ ՀԱՊԿ կանոնադրության, միջամտել և պաշտպանել Հայաստանի Հանրապետությանը, այդ թվում՝ նաև այդ զորախումբը, եթե կարիք լինի»։ Այսինքն՝ պետք է դիմե՞լ այդ զորախմբին... Մեզ ասում են, որ խաղաղ ժամանակ դրա ղեկավարը ենթարկվում է Հայաստանի Հանրապետության գերագույն գլխավոր հրամանատարին, և Աստված մի արասցե, մարտահրավերների ժամանակ և պատերազմական ժամանակ երկու՝ հայկական և ռուսական կողմը միասին կոնսենսուսով կառավարում են: Իսկ նորմա՞լ է, երբ մեր հասարակության աչքի առաջ Ռուսաստանն ամենավերջին հարձակողական զենքերով զինում Ադրբեջանին, բայց հետո գալիս Հայաստանի հետ համատեղ զորախումբ ստեղծում, որպեսզի Ադրբեջանի սպառնալիքները չեզոքացնի... Այսինքն, մի կողմից զինում է, մյուս կողմից գալիս- ասում են, «ես իմ զինած երկրից քեզ կպաշտպանե՞մ»... Բացի այդ, պարզ է դառնում, որ զորախումբը Ղարաբաղի անվտանգության հարցերով չի զբաղվելու, այսինքն, Աստված մի արասցե, նոր սադրանք և ռազմական գործողություններ Ադրբեջանից՝ ռուսական կողմը, բնականաբար, հանդես է գալու չեզոք միջնորդի դիրքերից: Խնդիրն այն չէ, որ որևէ մեկը կասկածում է, որ Ղարաբաղի անվտանգության միակ երաշխավորը դա բացառապես Հայաստանի Հանրապետությունն է, այլ այն, որ մենք մեր պետությունը ռուսական շահի սպասարկման համար ծառայեցնելու համար չենք կարողանում որևէ արդարացում գտնել, որովհետև պարզ է, որ ռուսական շահն այս տարածաշրջանում բացառապես Մոսկվայի շահն է: Մոսկվան ունի իր աշխարհաքաղաքական, աշխարհատնտեսական շահերը: Ուղղակի պարզվում է, ռուսական 102-րդ ռազմաբազան Ռուսաստանին չի բավարարում ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում իր ներկայությունը տարածաշրջանում ապահովելու համար: Թամար Բագրատունի