Պուտինի մեծ խնդիրը՝ ընտրությունից առաջ

Ռուսաստանի թերևս ամենահեղինակավոր տնտեսագետ, նախագահ Պուտինի մտերիմ թիմակիցը համարվող՝ ֆինանսերի նախկին նախարար Ալեքսեյ Կուդրինը «Դոժդ» հեռուստաընկերության եթերում հայտարարել է, թե ԱՄՆ-ի սահմանած վերջին պատժամիջոցներն ավելի վտանգավոր են Ռուսաստանի տնետեսության համար, քան նախկին բոլոր պատժամիջոցները միասին։և Կուդրինի խոսքով՝ Ռուսաստանում դեռևս ամբողջովին չեն գիտակցում, թե ինչ վտանգ են իրենց մեջ կրում այդ նոր սահմանափակումները: «Հիմա ոչ միայն ամերիկյան, այլ նաև եվրոպական ընկերություններն ու բանկերը ռուսական ընկերությունների հետ համագործակցելու իրավունք չունեն, քանի որ հակառակ դեպքում նրանց նկատմամբ նույնպես պատժամիջոցներ կկիրառվեն»,- ասել է ՌԴ ֆինանսների նախկին նախարարը: Նրա խոսքով՝ հենց այդ պատճառով եվրոպական ընկերությունները պարզապես կխուսափեն ռուսների հետ համագործակցելուց: «Մենք այդ վտանգը դեռ չեն զգացել, քանի որ նոր կանոնները կսկսեն գործել միայն սեպտեմբերի վերջից, իսկ գործելուց հետո ռուսական ըկներություններն անմիջապես կզգան դրանց բացասական ազդեցությունը»,- նշել է Ալեքսեյ Կուդրինը: Ըստ նրա, առնվազն միջնաժամկետ կտրվածքով ամերիկյան պատժամիջոցները հանդիսանալու են Ռուսաստանի տնտեսության իրավիճակը պայմանավորող հիմնական գործոններից մեկը։ Պատժամիջոցների թիրախում հայտնված ընկերությունների ցանկում են ռուսական խոշորագույն բանկեր, էներգետիկ ոլորտում գործող ընկերություններ: Հիշեցնենք, օգոստոսին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը վավերացրեց Կոնգրեսի կողմից ընդունված՝ Ռուսաստանի, Հյուսիսային Կորեայի և Իրանի նկատմամբ նոր պատժամիջոցներ սահմանող օրենսդրական փաթեթը, որում ծավալուն մի հատված նվիրված է հատկապես Մոսկվայի հանդեպ սահմանափակումներին: ԱՄՆ-ը դիտարկում է պատասխան միջոցառումների սահմանումը՝ կապված Ռուսաստանի կողմից բաց երկնքի պայմանագրով սահմանված պարտավորությունների չկատարման հետ։ Վաշինգտոնը կարող է չեղարկել այդ միջոցառումները, եթե Մոսկվան վերադառնա իր պարտավորությունների կատարման։ «Մոսկվայի հետ դիվանագիտական փոխգործակցության բազմաթիվ և անհաջող փորձերից հետո մենք որոշել ենք ձեռնարկել որոշ խելամիտ և համադրելի քայլեր՝ ի պատասխան Ռուսաստանի կողմից իր պարտավորությունների չկատարման»,-ասել է Պետդեպի աղբյուրը։ Զրուցակցի խոսքով՝ այդ միջոցառումները կարող են հրահրել ռուսական կողմին ամերիկյան անհանգստության հարցում ավելի կառուցողական պատասխանի։ Նախօրեին հայտնի դարձավ, որ ԱՄՆ իշխանությունները մտադիր են սահմանափակել ԱՄՆ-ի տարածքում ռուսական ռազմական ինքնաթիռների թռիչքները Բաց երկնքի պայմանագրի շրջանակում։ Այս մասին հայտնում է Wall Street Journal-ը։ Բաց երկնքի պայմանագիրը ստորագրվել էր Հելսինկիում 1992 թվականի մարտի 24-ին, ԵԱՀԿ 23 անդամ-պետությունների ներկայացուցիչների կողմից։ Ռուսաստանը վավերացրել էր այն 2001 թվականի մայիսին։ Պայմանագրի մասնակիցները կարող են միմյանց տարածքներում թռիչքներ իրականացնել՝ ռազմական գործունեության վերահսկման նպատակով։ Թերթի տեղեկություններով՝ սահմանափակումը կդառնա ամերիկյան իշխանությունների պատասխանը Կալինինգրադի գլխավերևում թռիչքի արգելքին։ Պայմանագրի շրջանակում հետախուզական թռիչքի հեռավորությունը կարող է կազմել 5500 կմ, սակայն Ռուսաստանը Կալինինգրադի պարագայում սահմանել էր 500 կմ-ի ենթասահման։ Թերթի տեղեկություններով՝ ԱՄՆ-ը կարող է սահմանափակել ռուսական ռազմական ինքնաթիռների թռիչքները Ալյասկայի և Հավայիի օդային տարածքներում։ «Մենք ցանկանում ենք ստիպել Ռուսաստանին կրկին պահպանել պայմանագիրը»,-մեջբերվում է անանուն ամերիկացի բարձրաստիճան պաշտոնյայի խոսքը։ Վերջին մի քանի օրերը, նշենք, որ թեժ էին ռուս-ամերիկյան մեղադրանքների առումով։ ԱՄՆ պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնը ՄԱԿ ԱԽ ամբիոնից մեղադրեց Ռուսաստանին Միջին և փոքր հեռահարության հրթիռների ոչնչացման մասին պայմանագրի խախտման և աշխարհում զանգվածային ոչնչացման զենքի չտարածման ռեժիմի վրա բացասաբար ազդելու մեջ։ «Ցավոք սրտի, վերջին տարիներին Ռուսաստանը հաճախ է գործել այնպես, որ դա թուլացրել է չտարածման ոլորտի գլոբալ նորմերը և խաթարել պետություններին պատասխանատվության ենթարկելու ջանքերը»,-ասել է Թիլերսոնը՝ ելույթ ունենալով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում։ Նրա խոսքով՝ դրա օրինակ է հանդիսանում Ռուսաստանի կողմից Միջին և փոքր հեռահարության հրթիռների ոչնչացման մասին պայմանագրով սեփական պարտավորությունների խախտումը, անվտանգության երաշխքների չպահպանումը, որոնք տրվել են սառը պատերազմից հետո։ Բացի այդ, ինչպես նշել է Թիլերսոնը, Մոսկվան փորձում է թուլացնել Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության անկախությունն այն բանում, ինչը վերաբերվում է գաղտնի միջուկային ծրագրերի հետաքննությանը։ Բացի այդ, ԱՄՆ նախագահի 2016թ. ընտրությունների ժամանակ 21 նահանգներում հաքերային հարձակումների է ենթարկվել ընտրական ենթակառուցվածքը։ Գրոհները կազմակերպած հաքերները աշխատում են ՌԴ իշխանությունների համար, հայտեցին ԶԼՄ-ները՝ հղում անելով ԱՄՆ ներքին անվտանգության նախարարությանը։ Գրոհի ենթարկված բոլոր նահանգների անունները չեն նշվում։ Այսօրվա դրությամբ հայտնի է, որ հաքերային միջամտության են ենթարկվել Ալաբամայի, Արիզոնայի, Կոլորադոյի, Կոնեկտիկուտի, Իլինոյսի, Այովայի, Մինեսոտայի, Մերիլենդի, Օհայոյի, Օկլահոմայի, Փենսիլվանիայի, Վիրջինիայի, Վաշինգտոնի և Վիսկոնսինի ընտրական ենթակառուցվածքները։ Ընդ որում, Վիսկոնսինը անցած տարվա ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում վճռորոշ նահանգն էր։ Նախարարության հայտարարությունից պարզ է դառնում, որ ռուս հաքերներ փորձել են խոցելի տեղեր գտնել, որպեսզի կարողանան մուտք գործել ընտրողների տվյալների բազա։ «2016 թ. ՌԴ կառավարությունը Պուտինի հանձնարարությամբ մեր երկրի վրա կազմակերպել էր կիբերհարձակում, որի նպատակն էր ազդել ընտրությունների ընթացքի վրա»,- ասել է ԱՄՆ ներքին անվտանգության նախկին նախարար Ջեյ Ջոնսոնը։ Ինչպես հայտնի է, Կրեմլը ժխտում է իր միջամտությունը ԱՄՆ նախագահի ընտրություններին։ Ռուս-ամերիկյան հարաբերություններում լարվածությունը մեղմելու քայլեր չեն նշմարվում։ Կողմերը գնալով թեժ մեղադրանքներ են հնչեցնում միմյանց հասցեին։ Սակայն Ռուսաստանում տարեվերջից և տարվա սկզբից նոր ճգնաժամ է կանխատեսվում, տնտեսական խնդիրների խորացում։ Ինչպե՞ս է դիմագրավելու նոր բարդությունները դեպի նախագահական ընտրություններ գնացող Ռուսաստանն ու անձամբ Պուտինը․․․ Սա է ամենակարևոր հարցը։ Մետաքսյա Շալունց