Էրդողանն ու Ալիևը նոր հարձակման հիմքերն են «ցրցամ տալիս»

Էրդողանը` Նախիջևանում

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրավերով այսօր Նախիջևան մեկնեց Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը։

Թուրքական NTV-ի տեղեկություններով՝ Թուրքիայի առաջնորդն ադրբեջանցի պաշտոնակցի հետ քննարկելու է «անջատողական հայերի զինաթափման գործընթացը», ինչպես նաև «Զանգեզուրի միջանցքը, որը կապահովի ադրբեջանական հողերի և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև կապը»։ Թուրքական լրատվամիջոցը մեջբերում է նախագահ Էրդողանի՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում հնչեցրած հայտարարությունը․ «Մենք ակնկալում ենք, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև համապարփակ խաղաղության համաձայնագիր կստորագրվի, և խոստումները արագ իրականություն կդառնան, հատկապես, «Զանգեզուրի միջանցքը» բացելու վերաբերյալ»։

Անկարայի առաջարկած քառակողմ հանդիպումը

Էրդողանը Նախիջևանում Ալիևի հետ բանակցությունների ժամանակ մտադիր է քննարկել Անկարայի առաջարկած, Ռուսաստանի Դաշնության, Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների հանդիպումը, ՌԻԱ Նովոստիին է հայտնել թուրքական ղեկավարի վարչակազմի աղբյուրը։ Հիշեցնենք, որ Էրդողանը ավելի վաղ ասել էր, որ առաջարկել է քառակողմ հանդիպում անցկացնել Ռուսաստանի Դաշնության, Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև, սակայն Անկարան դեռ պատասխան չի ստացել այդ առաջարկին։ Թուրքիայի նախագահը հայտարարել է, որ մտադիր է այդ հարցը քննարկել իր ադրբեջանցի գործընկեր Ալիևի հետ։

Էրդողանն ու Ալիևը կմասնակցեն Իգդիր-Նախիջևան գազատարի հիմնարկեքի արարողությանը

Բացի երկկողմ՝ թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների քննարկումից, նախատեսվում է, որ տեղի կունենա նաև տարածաշրջանային և միջազգային ընթացիկ հարցերի, առաջին հերթին՝ ղարաբաղյան վերջին իրադարձությունների շուրջ քննարկումներ։ Ակնկալվում է, որ Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահները կմասնակցեն Իգդիր-Նախիջևան գազատարի հիմնարկեքի արարողությանը և Նախիջևանի արդիականացված ռազմական համալիրի բացմանը։ «Ակնկալվում է, որ Էրդողանն ու Ալիևը կմասնակցեն Իգդիր-Նախիջևան գազատարի հիմնարկեքի արարողությանը, ներկա կգտնվեն Նախիջևանի արդիականացված ռազմական համալիրի բացման արարողությանը»,- տեղեկացնում է «Անադոլու» պետական լրատվական գործակալությունը։

Թուրքիան սպառնում է` «Արևմուտքի անտեղի խորհուրդները ավելի շատ քաոս ու արցունք կբերի Հայաստանին»

Թուրքիայի ԱԳ նախարար Հաքան Ֆիդանը մեկնաբանել է Ադրբեջանի վերջին հարձակումը Արցախի դեմ։ Թուրքական Haberturk–ի փոխանցմամբ՝ Թուրքիայի ԱԳ նախարարը պնդել է, թե Ադրբեջանը ստիպված է գնացել նման օպերացիայի՝ որի նպատակն է եղել՝ պաշտպանել սեփական երկրի անվտանգությունը։ Ըստ Ֆիդանի՝ Ադրբեջանի վերջին գործողությունը Հարավային Կովկասում կայունության և կարգավորման համար մի նոր հնարավության պատուհան է բացել։«Քանի դեռ ժամանակ կա, Հայաստանը թող ավելի լավ արժևորի այս հնարավորությունը»,– սպառնացել է Ֆիդանը։

Ֆիդանը նաև կոչ է արել Արևմուտքին Հայաստանին ուղղված իրենց ուղղորդումներում ավելի տեղին խորհուրդներ տան։«Հակառակ դեպքում տարածաշրջանի իրականության հետ կապ չունեցող խորհուրդները և աջակցությունը խնդրի լուծման փոխարեն Հայաստանին ավելի շատ քաոս ու արցունքներ կբերեն»,–ասել է Թուրքիայի ԱԳ նախարարը։

ՄԱԿ-ում Միրզոյանի ու Բայրամովի փոխադարձ մեղադրանքները

Խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցող Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարները նախօրեին միմյանց մեղադրեցին ամենածանր հանցագործությունների մեջ։ Ելույթ ունենալով ՄԱԿ-ի գլխավոր ամբիոնից՝ Արարատ Միրզոյանը պնդեց՝ Ադրբեջանը գնում է պատերազմի ճանապարհով` արհամարհելով միջազգային հանրության կոչերն ու սկզբունքները։ «Բառացիորեն մեկ տարի առաջ հենց այս ամբիոնից ՀՀ վարչապետը ներկայացրեց Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի ինքնիշխան տարածքների նկատմամբ ագրեսիայի և օկուպացիայի փաստը։ Այդ ժամանակվանից իրավիճակն է'լ ավելի է սրվել, և այսօր ես ստիպված եմ ներկայացնել հերթական լայնածավալ հարձակումը, այս անգամ Լեռնային Ղարաբաղի բնիկ ժողովրդի դեմ՝ որպես միջազգային իրավունքի և 2020թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության կոպտագույն խախտում: Սա ի ցույց է դնում Ադրբեջանի անարգանքն ու արհամարհանքը այստեղ՝ Նյու Յորքում, հավաքված միջազգային հանրության նկատմամբ։ Ուղերձը հստակ է՝ «դուք կարող եք խոսել խաղաղության մասին, իսկ մենք կարող ենք գնալ պատերազմի ճանապարհով, և դուք չեք կարողանա որևէ բան փոխել»», - ասաց նա։

Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը քսան րոպեանոց ելույթում 34 անգամ հիշատակեց Հայաստանն ու Հայաստանի իշխանություններին, բոլոր դեպքերում՝ մեղադրանքի տոնով։ Բայրամովը կրկին պնդեց, թե բանակցություններին զուգահեռ «Հայաստանը Լաչինի միջանցքով զենք -զինամթերք է տեղափոխել, մոլորեցրել միջազգային հանրությանը», թե Ղարաբաղում մարդիկ սովամահության են մատնված, «չի հանել իր զորքը Արցախից ու գնացել է ռազմական սադրանքների»։

Վերջին օրերին պաշտոնական Երևանը խոսում է ՄԱԿ-ի մանդատի ներքո Ղարաբաղում խաղաղապահ ուժեր տեղակայելու մասին: Առայժմ հայտնի չէ` կա նման ծրագիր, կամ եթե քննարկման դրվի, ինչպե՞ս կարձագանքի Մոսկվան, որն ամեն կերպ փորձում է սեփական խաղաղապահների ներկայությունը ապահովագրել: Բաքուն, իր հերթին, երեկ կրկին պնդեց՝ Ղարաբաղն իր ներքին հարցն է, որը լուծելիս ոչ միջազգային մեխանիզմի կարիք կա, ոչ էլ երաշխիքների։ «Ուզում եմ կրկին վերահաստատել, որ Ադրբեջանը հաստատակամ է վերաինտեգրել Ադրբեջանի Ղարաբաղի շրջանի հայ բնակիչներին՝ վերաբերվելով նրանց որպես իր լիարժեք քաղաքացինեի։ Ադրբեջանի սահմանադրությունը, ազգային օրենսդրությունը և մինչ օրս ստանձնած միջազգային պարտավորությունները ամուր հիմք են ստեղծում սրա համար», - շեշտեց Բայրամովը։
Պաշտոնական Երևանն ու Արևմուտքը, մինչդեռ, պնդում են՝ Ղարաբաղի հայերի անվտանգությունն ու իրավունքները երաշխավորելու համար միջազային մեխանիզմներ են անհրաժեշտ, եթե այսօր ՄԱԿ-ը գործուն քայլեր չանի, «Ղարաբաղի բնակչությունը կարող է ցեղասպանության ենթարկվել»: «Եվ դա դեռ վերջը չէ», - զգուշացրեց Հայաստանի արտգործնախարարը. - «Հաջորդ նպատակը կարող է լինել Հայաստանին ստիպողաբար արտատարածքային միջանցք պարտադրելը, միջանցք, որը կանցնի Հայաստանի տարածքով, բայց դուրս կլինի մեր վերահսկողությունից։ Սա անընդունելի է Հայաստանի համար և պետք է անընդունելի լինի միջազգային հանրության համար»։

«Պատմական հնարավորություն` Ադրբեջանի և Հայաստանի համար»

Չնայած ՄԱԿ-ի ամբիոնից մեղադրանքներին, Բաքուն, միջազգային հանրությանը Բաքուն ներկայանում է որպես խաղաղության ձգտող կողմ...

Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը, ելույթ ունենալով ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 78-րդ նստաշրջանում, Հայաստանին մեղադրել է «ռևանշիզմի քաղաքականություն» վարելու մեջ, սակայն միաժամանակ, նշել է, թե «Ադրբեջանը հաստատում է իր պատրաստակամությունը» Հայաստանի հետ իրական երկխոսության և բանակցությունների՝ երկու երկրների օրինական շահերի հավասարության և փոխադարձ հարգանքի հիման վրա։ «Մենք շարունակում ենք խորապես հավատալ պատմական հնարավորության առկայությանը և՛ Ադրբեջանի, և՛ Հայաստանի համար՝ բարիդրացիական հարաբերություններ հաստատելու և խաղաղ ապրելու որպես երկու ինքնիշխան պետություններ միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններում», - ասել է նա՝ ընդգծելով, որ եկել է այդ հնարավորությունն օգտագործելու ժամանակը։

Բայրամովն ընդգծել է, որ Հայաստանի ղեկավարության բանավոր հայտարարությունները՝ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչման վերաբերյալ, այդ թվում՝ Լեռնային Ղարաբաղը, պետք է հաստատվեն գործնական քայլերով։

«Հայազգի բնակիչների վերաինտեգրումը` պատմական փուլում է»

Նյու Յորքում` ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նիստի շրջանակներում հանդիպում են ունեցել Ադրբեջանի և Իրանի արտգործնախարարները։ Ադրբեջանական կողմի փոխանցմամբ՝ Ջեյհուն Բայրամովը և Հոսեյն Ամիր Աբդոլահիանը քննարկել են երկկողմ հարաբերություններին վերաբերող և տարածաշրջանային հարցեր։ Ադրբեջանի ԱԳՆ մամլո ծառայության փոխանցմամբ՝ Բայրամովը իրանցի պաշտոնակցին տեղեկացրել է Ղարաբաղում տեղի ունեցող գործընթացների մասին և նշել, որ «հայազգի բնակիչների վերաինտեգրումն այսօր պատմական փուլում է, այս ուղղությամբ խոստումնալից հնարավորություններ են ի հայտ գալիս»։ Թեհրանը հանդիպման ընթացքում քննարկված հարցերի մասին մանրամասներ չի հայտնել։

Բրյուսելում նախատեսված է Արմեն-Գրիգորյան- Հիքմեթ Հաջիև մասնակցությամբ հնգակողմ հանդիպում

Սեպտեմբերի 26-ին Բրյուսելում նախատեսված է Հայաստանի անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի հանդիպումը Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանյուել Մակրոնի, Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցի, ԵՄ խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի խորհրդականների հետ։ Այս մասին հաղորդում է ԱԽ քարտուղարի գրասենյակը, նշելով, որ այս հանդիպումը նպատակ ունի նախապատրաստելու հոկտեմբերի 5-ին Գրանադայում նախատեսված առաջնորդների հնարավոր հանդիպումը:

Հիշեցնենք նաև, որ Արցախի վրա ադրբեջանական հարձակումից երկու օր առաջ Փաշինյանն ասել էր, որ Գրանադայի հանդիպմանը խաղաղության պայմանագիր չի ստորագրվելու։

Մետաքսյա Շալունց