Փողեր ՌԴ-ից` ալիեւյան ռեժիմին, ռուսական զենքի վաճառք ու հարցականներ

Պաշտոնական Բաքուն մի քանի օր շարունակ հերքում է Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի հետաքննման նախագծի՝ OCCRP-ի, եվրոպական թերթերի համընկերության հրապարակ և դանիական Berlingske թերթում, ապա` բրիտանական The Guardian հեղինակավոր պարբերականում հրապարակված սկանդալային հոդվածը՝ Ալիևի իշխանությունների կողմից «փողերի լվացման» վերաբերյալ: Նկատենք, սակայն, որ վերջին օրերի հրապարակումներից բացի ավելի վաղ մի ուշագրավ տեղեկություն էլ էր հրապարակվել: Ընդամենը երկու ամիս առաջ՝ հուլիսի սկզբին, բուլղարական «Տրուդ» պարբերականը բացահայտեց այն փաստը, որ Ադրբեջանը դիվանագիտական չվերթների քողի տակ Արևելյան Եվրոպայից զենք է տեղափոխել հակամարտության տարբեր գոտիներ՝ Սիրիա, Իրաք, Պակիստան, Կոնգո և այլն: Ինչևէ, հիմա բացահայտվել է նոր կոռուպցիոն սխեմա, որի թիկունքում կանգնած է Ադրբեջանի իշխող վերնախավը: Ադրբեջանցի իշխանական էլիտան Մեծ Բրիտանիայում հիմնված չորս ստվերային ընկերությունների միջոցով ստեղծել են գաղտնի հիմնադրամ՝ եվրոպացի քաղաքական գործիչներին, լրագրողներին կաշառելու, փող լվանալու և թանկարժեք գնումներ կատարելու նպատակով: Այսպիսով՝ բացահայտվել է, որ Ադրբեջանի իշխող վերնախավի ներկայացուցիչները 2012-14 թթ. բրիտանական ֆիկտիվ ընկերությունների միջոցով երկրից դուրս են բերել մոտ 2.9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, որի մի մասը ծախսվել է եվրոպացի քաղաքական գործիչներին, պաշտոնյաներին և լրագրողներին կաշառելու նպատակով: Գումարի մի մասով ադրբեջանցի օլիգարխները գնել են թանկարժեք իրեր, իսկ մնացածը «լվացել են» և փոխանցել օլիգարխների ընտանիքների հետ կապված օֆշորային ընկերություններին: Քաղաքական նպատակներով ծախսված գումարը ծառայել է Ադրբեջանի միջազգային լոբբինգին: Բայց հիմա կա՞ երաշխիք, որ Ադրբեջանը զերծ կման նույնանման գործելաոճից... Իհարկե, չկա նման երաշխիք: Կամ` Եվրոպայում այսուհետ ավելի անհանդուրժող կլինե՞ն ալիևյան ռեժիմի նկատմամբ... Ոչ` նույնպես չկա նման երաշխիք: Հետևաբար, ի՞նչ պետք է անի Հայաստանը ու սփյուռքը: Հետևողականորեն սփյուռքի լոբբիստական խմբերը ադրբեջանական կեղծիքի, կաշառակերության, «փողերի լվացման» փաստերով պետք է ծեծեն բոլոր միջազգային կազմակերպությունների դռները: Որքան էլ պաշտոնական Բաքուն շարունակի պնդել, թե հետաքննության պատվիրատուները հայ լոբբիստներն են, միևնույն է, օտարերկրյա լրագրողների բացահայտածը իսկապես դիմակի պատռում է: Տեղի ունեցածը, ինչ-որ առումով, դրական է հայկական կողմի համար նաև` ղարաբաղյան կարգավորման տեսանկյունից, որ ալիևյան «կեղտոտ փողերի» գործարքները հասել են ոչ միայն եվրոպացի առանձին գործիչներին, այլև մինչև Ռուսաստանի իշխանական կառույցներ: Այստեղ տեղին է հարցը, թե ինչո՞ւ էր РосОборон Экспорт ընկերությունը բազմամիլիոն վճարումներ կատարում Ալիևի մերձավորներին: Ի՞նչ դերակատարություն ուներ ռուսաստանյան սպառազինության վաճառքի մենաշնորհային իրավունքներ ունեցող РосОборонЭкспорт ընկերությունը ադրբեջանական փողերի լվացման այս շաբաթ բացահայտված սխեմայում: Շուրջ երեք միլիարդ դոլարի լվացման մասին ծավալուն զեկույցի համաձայն, РосОборонЭкспорт-ը ադրբեջանցի իշխանավորների կողմից Մեծ Բրիտանիայում բացված ֆիկտիվ ընկերություններին մեծ գումարներ փոխանցած կառույցների թվում էր: РосОборонЭкспорт-ը այս ընկերությունների միջոցով մի քանի հարյուր միլիոն դոլար է փոխանցել: Դա շատ մեծ գումար է: Մինչև այդ փոխանցումների կատարումը, սակայն, 2011-ին Ադրբեջանը РосОборонЭкспорт-ի հետ սպառազինության ձեռք բերման մասին պայմանագիր էր ստորագրել: «Այդ փոխանցումների մի մասը հայտնվել է Օրհան Էյուբովի հաշվեհամարներին: Դա Ադրբեջանի առաջին փոխվարչապետ Յաղուբ Էյուբովի որդին է: Այդ փոխվարչապետը մասնակցում էր սպառազինության ձեռք բերման շուրջ ընթացող բանակցություններին», - նշում է զեկույցի հեղինակներից մեկը` ադրբեջանցի թերևս ամենահայտնի հետաքննող լրագրող Խաթիջա Իսմաիլովան, և հավելելում, որ ադրբեջանական իշխանությունները պետք է հստակ պատասխան տան, թե արդյոք ռուսաստանյան արտադրության սպառազինության վաճառքի շուրջ ընթացող բանակցությունները և այս փոխանցումները փոխկապակցված էին: «Ինչո՞ւ պետք է РосОборонЭкспорт-ը վճարումներ կատարի ադրբեջանա-հունգարական մի ընկերությանը, որի հետևում կանգնած է փոխվարչապետի որդին: Ադրբեջանի կառավարությունը պետք է հստակորեն պատասխանի այդ հարցին`արդյո՞ք այդ փոխանցումները կապ ունեն այն հանգամանքի հետ, որ Ադրբեջանը զենք է գնում հենց РосОборонЭкспорт ընկերությունից», հարցրել է ադրբեջանցի ամենահայտնի հետաքննող լրագրող Խաթիջա Իսմաիլովան: Հետաքննության ռուսաստանյան հատվածի հեղինակը` Новая Газета թերթի հետաքննությունների բաժնի ղեկավար Ռոման Անինը, «Ազատություն» ռադիոկայանի ռուսական ծառայությանը տված հարցազրույցում նույնպես նշում էր, որ РосОборонЭкспорт-ի և ադրբեջանական ծագում ունեցող օֆշորային ընկերությունների կապերը բազմաթիվ հարցերի տեղիք են տալիս: «Գումարները փոխանցվում էին երկու ընկերությունների հաշվեհամարներին, երկուսն էլ կարելի է որպես ֆիկտիվ կառույցներ բնութագրել: Հետագայում այդ ընկերություններից մեկը շատ յուրահատուկ ֆինանսական ծառայություններ էր մատուցում Ալիևների ընտանիքին: Օֆշորային այդ ընկերության միջոցով Ռուսաստանից ցեմենտ էր մատակարարվում Pasa հոլդինգին, որի սեփականատերը Ադրբեջանի նախագահի ազգականն է», - նշում է ռուսաստանցի լրագրողը՝ հավելելով, թե շատ հավանական է, որ РосОборонЭкспорт֊ի կատարած վճարումներով ընկերությունը վարձահատույց է եղել կամ այսպես կոչված «откат»-ներ է տրամադրել ադրբեջանցի պաշտոնյաներին իր արտադրանքը գնելու համար: Փաստացի, ալիևյան ռեժիմն ու Ռուսաստանի իշխանական կառույցը մութ գործարքների մեջ են եղել, և եթե եվրոպացի մի քանի գործիչների կաշառակերության հարցը հիմա միջազգային մամուլի էջերում է և դա կարող է որոշակի կաշկանդող գործոն հանդիսանալ ապագայում նաև մյուս պոտենցիալ գայթակղվողների համար, անգամ ԵԽԽՎ-ում կարող է նրանց հարցը քննարկվել, ապա Ադրբեջան-Ռուսաստան մակարդակում` հետագա մութ գործարքները` հատկապես սպառազինության վաճառքների հարցում, չի կարող բացառել: Մետաքսյա Շալունց