Փաշինյանին կտանեն հանդիպման` ընդդեմ Հայաստանի նոր հարձակման «B» պլանով

ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենն օրերս հեռախոսազրույց ունեցավ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ՝ կոչ անելով անհապաղ բացել Լաչինի միջանցքը:

Պետդեպարտամենտի մամուլի ծառայության փոխանցմամբ՝ Բլինքենն ընդգծել է, որ Լաչինի միջանցքում հումանիտար ճգնաժամի վտանգը խաթարում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հեռանկարները։

«Պետքարտուղարը խրախուսել է նախագահ Ալիևին կրկնապատկել ջանքերը Հայաստանի հետ երկկողմ խաղաղ բանակցություններում», - ասված է հաղորդագրությունում։

Հեռախոսազրույցի մասին իր թվիթերյան էջում գրառում է արել Բլինքենը՝ նշելով. «ԱՄՆ-ը հանձնառու է աջակցել այդ ջանքերին»:

Ադրբեջանի նախագահն, իր հերթին, կրկնել է պաշտոնական Բաքվի դիրքորոշումը՝ հերքելով Լաչինի միջանցքի փակ լինելը: Իլհամ Ալիևն, ըստ ադրբեջանական լրատվամիջոցների, ներկայացրել է, որ ռուս խաղաղապահների ու Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի մեքենաներն այս ընթացքում այնտեղով անցել են: Ալիևն ընդգծել է, որ պետք է դադարեցնել հանքավայրերի «անօրինական շահագործումը Ադրբեջանի այն տարածքներում, որտեղ ժամանակավորապես տեղակայված են ռուս խաղաղապահները»։

Միևնույն ժամանակ, ըստ նրա, այնտեղ պետք է ապահովվեն Ադրբեջանի կողմից մշտական մոնիտորինգ և ստուգումներ։ Բացի այդ, Ալիևը հավելել է, որ «հայաստանյան ականները ապօրինի տեղափոխվել են Լաչինի ճանապարհով»։

Ադրբեջանի նախագահը նաև նշել է, որ Բաքուն հավատարիմ է խաղաղության գործընթացին և Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը, որը պետք է պարունակի միայն երկկողմ հարաբերությունների կարգավորում՝ «հիմնված միջազգային իրավունքի նորմերի ու սկզբունքների և Ադրբեջանի կողմից ներկայացված հինգ սկզբունքների վրա»։

Հիշեցնենք, որ Բլինքենը նաև Փաշինյանի հետ էր հեռախոսազրույց ունեցել մի քանի օր առաջ: Դրանից հետո ԱՄՆ պետքարտուղարը թվիթերյան գրառում արեց, թե Փաշինյանի հետ խոսել է Ադրբեջանի հետ երկկողմ խաղաղ քննարկումները վերսկսելու քայլերի մասին։ Փաշինյանը նշել էր, որ Լաչինի միջանցքի արգելափակմամբ Ադրբեջանը հերթական անգամ դիմում է սադրիչ գործողության և փաստացի խախտում 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությամբ ստանձնած պարտավորությունը:

Երեկ հայտնի դարձավ, որ Բաքուն ՄԱԿ-ի դատարան «Հայաստանի կողմից ադրբեջանցիների իրավունքների ոտնահարման» մասին հուշագիր է ներկայացրել...
Պարզվում է, Բաքուն ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարան է ներկայացրել «Հայաստանի կողմից ադրբեջանցիների իրավունքների ոտնահարման» մասին հուշագիր։

Ադրբեջանի արտգործնախարարության հաղորդագրության համաձայն՝ այդ փաստաթուղթը հիմնված է «30 տարվա անարդարությունը փաստող հազարավոր էջերի ապացույցների վրա»։ «Այն մանրամասն տեղեկություններ է պարունակում Հայաստանի կողմից իրականացված էթնիկ զտումների հետևանքով սպանված, արտաքսված և վիրավորված ադրբեջանցիների մասին», - ասվում է Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հաղորդագրությունում: Գերատեսչությունը նշում է, որ ներկայացված ապացույցների հիման վրա Բաքուն դատարանից պահանջել է Հայաստանը ճանաչել որպես ադրբեջանցիների մարդու իրավունքների զանգվածային ոտնահարման պատասխանատու:

Մյուս կողմից էլ, Բաքուն ցույց է տալիս, որ սվիններով է ընդունել ԵՄ առաքելության վերաբերյալ օրերս կայացրած որոշումը...

«ԵՄ առաքելության առկայությունը չպետք է օգտագործվի՝ խաթարելու Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը, ներառյալ սահմանների սահմանազատման գործընթացը, որը պետք է իրականացվի երկկողմանի հիմունքներով», - հայտարարել է Ադրբեջանի արտգործնախարարությունն՝ արձագանքելով Հայաստանի տարածքում ԵՄ քաղաքացիական առաքելության (EUMA) ստեղծմանը։

Նշելով, թե «ԵՄ ներկայացուցիչների հետ տարբեր մակարդակներում անցկացված մի շարք խորհրդակցությունների ընթացքում Ադրբեջանը հայտարարել է, որ ԵՄ առաքելության ներկայությունը Հայաստանում չպետք է պատրվակ ծառայի Երևանի համար՝ խուսափելու իր պարտավորությունների կատարումից», Ադրբեջանի արտգործնախարարությունն ընդգծել է՝ «ԵՄ առաքելության ներկայության չարաշահումը վտանգավոր է գոյություն ունեցող երկխոսության մեխանիզմների համար, և դրանից պետք է խուսափել»։ «Ադրբեջանական կողմն ակնկալում է, որ ԵՄ առաքելության մեկնարկը քննարկելիս առավելագույն ուշադրություն կդարձվի անցյալի փորձից անհրաժեշտ դասեր քաղելուն»,- ասված է հայտարարությունում։ Ըստ Բաքվի, EUMA-ի տեղակայումը պետք է ապահովվի համապատասխան ձևով՝ «հաշվի առնելով Ադրբեջանի օրինական շահերը՝ այս առաքելության գործունեության իրականացումը չպետք է խաթարի փոխադարձ վստահությունը»։

Ընդգծելով, որ 2022-ի հոկտեմբերի 6-ին Պրահայում կայացած հանդիպմանը Ադրբեջանը համաձայնել է Հայաստանում ԵՄ դիտորդական առաքելություն տեղակայելուն՝ հուսալով, որ դա կօգնի Բաքվի և Երևանի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին, Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը հայտարարել է՝ սակայն, «դիտորդական առաքելության գործունեությունն ուղեկցվել է լուրջ շեղումներով Պրահայում ձեռք բերված պայմանավորվածություններից՝ ԵՄ որոշ անդամ երկրների կողմնակալ մոտեցման պատճառով»։

Հիշեցնենք, ԵՄ խորհուրդը նախօրեին համաձայնություն տվեց Հայաստանի տարածքում քաղաքացիական առաքելության (EUMA) ստեղծմանը։ Ըստ ԵՄ-ի՝ քաղաքացիական առաքելությունը կանոնավոր հիմունքների վրա պարեկություն կիրականացնի՝ տեղեկություններ հաղորդելով իրավիճակի մասին, նաև կաջակցի ԵՄ խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի հովանու ներքո ընթացող բանակցային գործընթացին։

Առաքելությանը երկու տարվա մանդատ է տրված։

Բաքուն ընդդեմ Հայաստանի հստակ դիվանագիտական արշավ է սկսել: Այս դիվանագիտական արշավի հիմքում հող է նախապատրաստվում հստակ ռազմական գործողություններով հարձակման:

Երբ Բաքուն ու Անկարան սկսում են ուս-ուսի տված պաշտոնական Երևանին ապակառուցողական կողմ ներկայացնել, ուրեմն` դրա հիմքում ապագայում մեծ ծուղակ են նախապատրաստում:

Նրանք կարող են Փաշինյանին հրավիրել բանակցությունների, բայց ունենան` ամեն վայրկյան ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության նոր հարձակման «B» պլանը:

Մետաքսյա Շալունց