ԱՄՆ-ն ու Ֆրանսիան «միջանցք» չե՞ն ուզում Հայաստանից

Նիկոլ Փաշինյանն աշխատանքային այցով մեկնեց Ռուսաստան։ Սոչիում այսօր տեղի կունենա նրա հանդիպումը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, այնուհետև նախատեսված է Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի առաջնորդների եռակողմ հանդիպումը, հաղորդում են կառավարությունից:

ՌԴ նախագահի մամլո ծառայությունը փոխանցել էր՝ եռակողմ հանդիպման ընթացքում նախատեսվում է քննարկել եռակողմ հայտարարությունների կատարման ընթացքը և Հարավային Կովկասում անվտանգության ու կայունության ապահովման ուղղությամբ հետագա քայլերը։ Կքննարկվեն նաև առևտրատնտեսական և տրանսպորտային կապերի վերականգնման և զարգացման հարցեր։

Սոչիի հանդիպումից 2 օր առաջ ԱՄՆ-ի Պետքարտուղարությունը մեկնաբանեց հոկտեմբերի 27-ին «Վալդայ» ակումբում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հնչեցրած ելույթի՝ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ամերիկյան ծրագրին վերաբերող հատվածը։ «Շարունակվում են խեղաթյուրումները, գուցե նույնիսկ ավելի ճիշտ կլիներ դրանք ապատեղեկատվություն անվանել, որոնք հնչում են մի շարք շրջանակներից, այդ թվում՝ Մոսկվայից, և վերաբերում են հայ - ադրբեջանական հարաբերություններում մեր մտադրություններին», ասել է Պետդեպարտամենտի պաշտոնական ներկայացուցիչ Նեդ Փրայսը։

Պետքարտուղարության խոսնակը, սակայն, ուղիղ կերպով չի պատասխանել ադրբեջանական «Թուրան» գործակալության Վաշինգտոնի թղթակցի հարցին՝ գոյություն ունի՞ հայ - ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման ամերիկյան նախագիծ, թե՞՝ ոչ։ Փրայսը միայն նշել է, որ Միացյալ Նահանգները 1991-ից ի վեր միանշանակորեն աջակցում է Հայաստանի և Ադրբեջանի ինքնիշխանությանն ու անկախությանը։

Իսկ խոսելով Սոչիում հոկտեմբերի 31-ին կայանալիք բանակցությունների մասին՝ Փրայսը նշել է, որ Ռուսաստանի միջնորդությամբ կազմակերպվող բանակցություններին մասնակցելը Երևանի և Բաքվի ընտրությունն է։ «Ես չեմ պատրաստվում մեկնաբանել ՌԴ-ի կողմից ձեռնարկվող ջանքերը։ Կարող եմ միայն կրկնել, որ այդ երկու երկրների գործն է, թե իրենք ինչ մոտեցում կորդեգրեն առաջիկա բանակցությունների նկատմամբ։

Կարծում եմ, սակայն, որ աշխարհը շատ լավ տեղյակ է, որ Ռուսաստանը չի հարգում իր հարևանների ինքնիշխանությունը։ Դա են վկայում 2008թ. ներխուժումը Վրաստան և ներկայիս արյունալի ներխուժումը Ուկրաինա», նշել է Պետդեպարտամենտի խոսնակը։
Սոչիի հանդիպումը տեղի կունենա Ռուսաստան-Արևմուտք խորը ճգնաժամի պայմաններում, որից Փաշինյանը հնարավորինս օգտվում է՝ փորձելով խաղալ այդ հակասությունների վրա՝ պահելով իր իշխանությունը: Իսկ այդ իշխանությունը հիմնված է ստի վրա:

Իսկ այդ ստերի շարանը բավական ընդարձակ է...

Օրինակ՝ Մարդիդյան սկզբունքներով «Ղարաբաղը արդեն հանձնվել էր Ադրբեջանին»: Սակայն Փաշինյանի իշխանության որևէ ներկայացուցիչ այդպես էլ չբացատրեց, այդ ինչպե՞ս է 2007-2008թթ. մշակված, կողմերին ներկայացված Մադրիդյան սկզբունքներով ամեն ինչ տրվել Ադրբեջանին, սակայն Ալիևը այդքան տարի ոչ միայն չէր «վերցնում» Արցախը, այլև միայն 2020թ. որոշեց իրեն «պատկանող» Ղարաբաղի համար պատերազմ սկսել, որն էլ 44 օր տևեց:

Հիմա հստակ գծված է կարմիր գիծը՝ Վաշինգթոնյան տարբերակը ենթադրում է Արցախ՝ Ադրբեջանի կազմում, իսկ ՌԴ նախագահի վերջերս արած հայտարարության համաձայն, կարելի է ենթադրել, որ Արցախի ապագայի որոշումը անորոշ ժամանակով հետաձգվում է, թողնվում ապագայի լուծմանը:

Հաջորդը՝ «միջանցքի» թեման է: Իշխանությունը ասում է՝ ՀՀ տարածքում ոչ մի միջանցք չի կարող լինել, իսկ Փաշինյանն իր ընտանեկան թերթով Ռուսաստանին ներկայացրեց որպես այդ «միջանցքի» հիմնական շահառու, բայց այս ընթացքում ոչ մի անգամ չեն հայտարարել, որ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի իշխանությունների հետ չի եղել ոչ մի խոսակցություն, բանավոր պայմանավորվածություն՝ միջանցքի թեմայով:

Այսինքն, հիմք ընդունելով Պուտինի «Վալդայի» վերջին ելույթի շեշտադրումները, կարելի էր հասկանալ, որ Ռուսաստանին միջանցք պետք է, ՌԴ-ն չէ «միջանցքի» հեղինակը: Ուրեմն՝ ինչ պայմանավորվածությունների, բանավոր խոստումների հիմքով է առաջ եկել միջանցքի թեման, որոնք լայնորեն պտտում են Էրդողանն ու Ալիևը... Եվ ոչ միայն...

Հաշվի առնենք ամերիկյան առաջադեմ մամուլի որոշ հրապարակումները, որոնցում մանրամասն քննարկվում է, թե ինչու է Վաշինգտոնին ձեռնտու միջանցքի գոյությունը. դրանով նրանք կարգելեն Իրանի ճանապարհը՝ դեպի Հյուսիս: Իրանը ձգտում է Հայաստանով, Վրաստանով դուրս գալ դեպիս Սև ծով, ինչը արևմուտքը չի կարող հանդուրժել:

Սակայն, փաստ է նաև, որ Վաշինգտոնն ու Փարիզը հրապարակային հանդես չեն եկել ընդդեմ միջանցքի, նախընտրում են լռել: Իսկ Փաշինյանի իշխանության ներկայացուցիչները, որոնք հաճախ մեկնում են ԱՄՆ՝ բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ բանակցություններ են վարում, ի՞նչ են քննարկում «միջանցքի» թեմայով, ո՞րն է Վաշինգտոնի դիրքորոշումը «միջանցքի» հարցով: Նաև՝ Ֆրանսիայինը:

Ինչո՞ւ է այս հարցում խորհրդավոր լռություն...

Մետաքսյա Շալունց