Ռուսաստանի իշխանություններին «կծմծելով»՝ խնդիրը չի լուծվելու, ավելի է խորանալու

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանյուել Մակրոնի հետ Փարիզում երեկ կայացած հանդիպմանը Նիկոլ Փաշինյանն ասել է, որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև սահմանները հստակ չլինելու պնդումներն անհիմն են, քանի որ երկու երկրները 1991-ի դեկտեմբերի 8-ին ստորագրել են ԱՊՀ-ն ստեղծելու համաձայնագիրը, ըստ որի նախկին Խորհրդային Միության հանրապետությունների վարչական սահմանները դարձել են պետական սահմաններ, և նշել է, որ այդ սահմանների վրա հիմնված կարելի է գնալ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի ստորագրմանը։

«Գալով երկարաժամկետ լուծումներին, կարծում եմ՝ անհրաժեշտ է 1991թ. դեկտեմբերի 8-ի համաձայնագրով վերահաստատված սահմանների փոխադարձ ճանաչմամբ գնալ Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության պայմանագրի ստորագրմանը», - հայտարարել է Փաշինյանը:

Հաղորդակցության ուղիների վերաբացման մասին վարչապետը նշել է, որ «Հայաստանը պատրաստ է տարածաշրջանի կոմունիկացիաների բացմանը և նոր կոմունիկացիաների կառուցմանը՝ համաձայն այն երկրների ազգային օրենսդրության, որոնց տարածքով դրանք անցնում են»:

Լեռնային Ղարաբաղի մասին․ - «Կարևորում ենք նաև Լեռնային Ղարաբաղի հարցի կարգավորումը, որը կերաշխավորի Լեռնային Ղարաբաղի հայության իրավունքներն և անվտանգությունը: Կարծում եմ՝ Ադրբեջան-Լեռնային Ղարաբաղ քննարկումների մեկնարկը կարող է օգտակար լինել: Այս համատեքստում պիտի ընդգծեմ Ֆրանսիայի դերը՝ որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկիր»:

Փաշինյանն ընդգծել է, որ Ադրբեջանի ագրեսիայի հետևանքով Հայաստանի տարածքներ են օկուպացվել, տարածաշրջանում իրավիճակը լարված է մնում, և հավելել. - «Միջազգային դիտորդական առաքելության գործուղումն ադրբեջանական օկուպացիայի հետևանքով տուժած շրջաններ և սահմանային գոտի կօգնի, որ միջազգային հանրությունն ուղիղ և ոչ թե միջնորդավորված տեղեկություններ ստանա»:

Ֆրանսիայի նախագահն ասել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին տեղի ունեցած լայնածավալ ռազմական գործողությունների հետևանքով կան բազմաթիվ զոհեր։ Թիրախավորվել է Հայաստանի տարածքը, ավերվել են քաղաքացիական ենթակառուցվածքներ։ «Հաշվի առնելով, որ կան գրավված դիրքեր` Ֆրանսիան պահանջել է, որպեսզի ադրբեջանական ուժերը վերադառնան ելման դիրքեր: Ես հենց սեպտեմբերի 14-ին ասել եմ նախագահ Ալիևին, որ սահմանի` սահմանագծված չլինելու փաստը չի կարող արդարացնել ոչ մի առաջխաղացում մյուս երկրի տարածք», - ընդգծել է Մակրոնը՝ շարունակելով. - «Չլուծված բոլոր հարցերը, որոնք բազում են, պետք է բացառապես լուծվեն բանակցությունների ճանապարհով: Բանակցությունները տարվում են տարբեր ձևաչափերով, մասնավորապես՝ Եվրամիության հովանու ներքո, և պետք է դրանք վերսկսել»:

«Ես չեմ մոռանում, որ ուղիղ երկու տարի առաջ՝ 2020-ի սեպտեմբերի 27-ին սկսվեց սարսափելի պատերազմ, որը մահաբեր դարձավ տարածաշրջանի համար։ Այն փաստացի հանգեցրեց նոր իրավիճակի՝ ընդլայնելով ռուսական բանակի ներկայությունը տարածաշրջանում։ Եվ ես խստորեն դատապարտում եմ այն, ինչ տեղի է ունեցել վերջին օրերին, և խաղաղության ու բանակցությունները վերսկսելու կոչ եմ անում», - ասել է Մակրոնը՝ հավելելով, թե ցանկանում է ողջունել վարչապետ Փաշինյանի արիությունը, որը նոր մոտեցում է առաջարկել տարածաշրջանի ապագայի վերաբերյալ։

Մակրոնը նշել է, որ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը, ում հետ պատրաստվում էր մոտակա ժամերին զրուցել, նույնպես ցանկանում է վերջ դնել տարածաշրջանի անկայունությանը և գտնել լուծումներ։ «Սակայն անհնարին է կառուցել խաղաղություն՝ ուժի գործադրման սպառնալիքի ներքո», - շեշտել է Մակրոնը և նշել՝ Ֆրանսիան ամեն ինչ կանի, որպեսզի Հարավային Կովկասը դառնա կայուն, հուսալի և բարգավաճ տարածաշրջան։ Ֆրանսիայի նախագահը հայտնել է, որ Փաշինյանի հետ առանձնազրույցում կանդրադառնան նաև Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների նորմալացման կարևոր հարցին։ Սա դժվար, բայց շատ անհրաժեշտ գործընթաց է և շատ էական տարածաշրջանի համար, ընդգծել է Ֆրանսիայի նախագահը։

Այսպես, խաղաղության պայմանագրի բանակցություններում, ակնհայտ է, որ ստեղծվել է փակուղային իրավիճակ։ Զուգահեռաբար, Հայաստանի ներկայիս իշխանությունը ոչինչ չի անում՝ ոչ դիվանագիտական ճակատում Հայաստանի դիրքերը ամրացնելու ուղղությամբ, ոչ էլ Հայաստանի պաշտպանունակությունն ուժեղացնելու ուղղությամբ:

Մերոնք իրենց ելույթներում «կծմծում» են Ռուսաստանի իշխանությունների կեցվածքը, մեղադրանքի սլաքներն ուղղում են դեպի Մոսկվա, մեղադրելով նրանց Հայաստանի տարածքային ամբողջականության պահպանման հարցում թերանալու մեջ, սակայն խնդիրները չեն լուծվում: Ավելին՝ խորանում են էլ ավելի: Օրինակ, մամուլն այսօր գրել է, որ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը վաղաժամ հեռացել է Հայաստանից և Փաշինյանը նրան չի ընդունել: ՀԱՊԿ-ի դիրքորոշումը հաստատ ավելի լավը չի դառնալու այս քայլից հետո:
Հիմա պարզ է, որ Ադրբեջանը չի ճանաչում Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը, ինչին աջակցում են թե' Թուրքիան և թե' Ռուսաստանը՝ իրենց լուռ համաձայնությամբ։ Ի՞նչ անել՝ ավելի սրել առանց այն էլ բարդ հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, թե՞ փորձել հարթել դրանք:

Ալիևը խաղաղության պայմանագիրը ցանկանում է իրականություն դարձնել ի'ր պայմաններով, Փաշինյանը միջազգային հանրությունից ակնկալում է համարժեք արձագանք՝ Բաքվի գործողություններին ի պատասխան: Այդ հայտարարությունները հնարավոր է որոշակի ժամանակ ձգեն այս անորոշությունը, բայց խոչընդոտելո՞ւ են հնարավոր նոր պատերազմ Հայաստանի նկատմամբ...

Մետաքսյա Շալունց