Արցախում խաղը հետաքրքրանում է. Մոսկվան Վաշինգտոնի քայլին պետք է պատասխանի

ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը դեսպան Ֆիլիպ Ռիքերին նշանակել է Կովկասյան բանակցությունների գծով ավագ խորհրդական և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ:

«Դեսպան Ռիքերի նշանակումը վերահաստատում է մեր հանձնառությունը Հարավային Կովկասում հակամարտությունների խաղաղ կարգավորմանը», - Թվիթերում այս նշանակման մասին գրել է Բլինքենը: «Միացյալ Նահանգները հանձնառու է՝ օգնել Հայաստանին և Ադրբեջանին բանակցել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության երկարաժամկետ քաղաքական կարգավորման շուրջ:

Դեսպան Ռիքերը նաև կհամագործակցի համախոհ գործընկերների հետ, ինչպիսին է Եվրամիությունը, և որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ կօգնի հեշտացնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ուղիղ երկխոսությունը: Դեսպան Ռիքերի նշանակումն այս ժամանակահատվածում վերահաստատում է նաև Վրաստանի վերաբերյալ Ժնևյան քննարկումներում Միացյալ Նահանգների դերի կարևորությունը», - նշվում է Պետդեպարտամենտի հաղորդագրության մեջ:

Պետդեպարտամենտը նշում է, որ Ռիքերը դիվանագիտական աշխատանքի մեծ փորձ ունի Եվրոպայում և միջազգային կազմակերպություններում, մինչև վերջերս եղել է Մեծ Բրիտանիայում ԱՄՆ դեսպանատան գործերի հավատարմատարը, 2019թ. մարտից մինչև 2021-ի օգոստոսին՝ ԱՄՆ պետքարտուղարի եվրոպական և եվրասիական հարցերով օգնականի պաշտոնակատարը, տարբեր տարիների զբաղեցրել է Միլանում Միացյալ Նահանգների գլխավոր հյուպատոսի, Հյուսիսային Մակեդոնիայում ԱՄՆ դեսպանի, այլ պաշտոններ:

Մոտ երկու ամիս առաջ հաղորդվել էր, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում ԱՄՆ նոր համանախագահը Լորա Հոչլան է:

Այսպես, ԱՄՆ-ն նոր համանախագահ նշանակեց, մինչդեռ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեությունը արգելափակված է, սակայն Վաշինգտոնը պարբերաբար հիշեցնում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեության անհրաժեշտության մասին:

Նկատենք, որ չնայած Վաշինգտոնի հավաստիացումներին, որ պատրաստ է շարունակել համագործակցությունը Մոսկվայի հետ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում, Ռուսաստանի արտգործնախարար Լավրովը մի քանի անգամ հակադարձեց, թե բանակցային այդ ձևաչափն այլևս գոյություն չունի, և ղարաբաղյան վերջին պատերազմից հետո բանակցային այդ գործընթացի աշխատանքն անցյալում է մնացել։ Սերգեյ Լավրովի այդ հայտարարությունները տարօրինակ է որակել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, նշելով՝ ինքը և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը այլ բան են արձանագրել այս տարվա ապրիլի 19-ի համատեղ հայտարարության մեջ:

Իսկ ահա պաշտոնական Բաքուն, ինչպես միշտ դեմ է ԵԱՀԿ ՄԽ-ի գործունեությանը: 2020թ. 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պարբերաբար հայտարարում է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբ այլևս գոյություն չունի, համանախագահությանը պետք է «ուղարկել թոշակի»:

Միացյալ Նահանգների փոխպետքարտուղար Քերըն Դոնֆրիդը, մինչդեռ, «Ազատությանը» տված բացառիկ հարցազրույցում ընդգծել էր՝ չնայած Ուկրաինայի շուրջ խորը տարաձայնություններին, Ամերիկան պատրաստ է շարունակել համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ Մինսկի խմբում՝ հանուն ղարաբաղյան խնդրի խաղաղ կարգավորման։

Իսկ անցյալ շաբաթ Պետդեպարտամենտի խոսնակ Նեդ Փրայսը՝ անդրադառնալով այս ամսվա սկզբին Արցախում տեղի ունեցած բախումներին, որոնց հետևանքով հայկական կողմը 2 զոհ ունեցավ և 2 տասնյակի հասնող վիրավորներ, նշել էր, որ Միացյալ Նահանգները շարունակում է աշխատել Երևանի ու Բաքվի միջև համապարփակ և կայուն խաղաղություն հաստատելու ուղղությամբ, երեկ հայտարարել է հիշեցրել է, որ լարվածության ընթացքում պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը հեռախոսազրույց է ունեցել Հայաստանի վարչապետի և Ադրբեջանի նախագահի հետ: «Մենք հորդորել ենք անհապաղ քայլեր ձեռնարկել լարվածությունը նվազեցնելու համար և խուսափել կողմերի միջև հետագա սրացումներից։ Լարվածության վերջին աճը, կարծում ենք, ընդգծում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետ կապված կամ դրանից բխող մնացած հարցերի բանակցային, համապարփակ և կայուն կարգավորման անհրաժեշտությունը։ Ու թեև ականատես եղանք լարվածության թեժացման ու բռնությունների, բայց կշարունակենք հանձնառու մնալ կողմերի հետ մեր աշխատանքին», - նշել էր Փրայսը։

Բաքվից հնչող շարունակական հայտարարությունների ֆոնին, թե ղարաբաղյան հակամարտությունը լուծված է, իսկ Մինսկի խումբն այլևս գոյություն չունի, Պետքարտուղարության խոսնակը կրկին շեշտել է, որ Վաշինգտոնը շարունակելու է աշխատանքը նաև որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկիր՝ օգնելու կողմերին հասնել երկարաժամկետ համապարփակ խաղաղության: «Մենք կշարունակենք դա անել ինչպես երկկողմ, այնպես էլ Եվրամիության համախոհների հետ և որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկիր` օգնելու երկրներին հասնել երկարաժամկետ համապարփակ խաղաղության», - շեշտել է նա:

Բախումներից օրեր առաջ Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարը հայտարարել էր, թե «Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև խաղաղության հասնելու պատմական հնարավորություն կա»։ Առաջընթացի փոխարեն, սակայն, կողմերը հաղորդել էին հրադադարի խախտումների ու երկուստեք զոհերի մասին։ «Այդ զարգացումներից հետո Վաշինգտոնը դեռ տեսնո՞ւմ է խաղաղության պատմական հնարավորություն», - հարցրել է լրագրողը։ «Անշուշտ, տեսնում ենք՝ չնայած հետընթացին։ Մենք միշտ գիտակցել ենք, որ սա ուղիղ գծով զարգացող գործընթաց չի լինելու։ Հավատում ենք, որ շարունակվող երկխոսությամբ, այդ թվում՝ բարձր մակարդակի շփումներով, կարողանանք օգնել երկարաժամկետ և համապարփակ խաղաղության առաջխաղացմանը», - արձագանքել է Նեդ Փրայսը:

Պետդեպարտամենտի խոսնակը, սակայն, չէր հստակեցրել, թե ինչն է Վաշինգտոնին նման լավատեսության հիմք տվել։ Հայտնի է, որ վերջին լարվածությունից հետո Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարը ոչ միայն Հայաստանի ու Ադրբեջանի առաջնորդների, այլև Թուրքիայի արտգործնախարարի հետ էր զրուցել։ «Միացյալ Նահանգները շատ է կարևորում նաև հայ-թուրքական հաշտեցման գործընթացը»,- շաբաթներ առաջ «Ազատությանը» տված հարցազրույցում ասել էր Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Լին Թրեյսին` ընդգծելով, որ այս ուղղությամբ առաջընթացը դրական կարող է ազդել նաև հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների վրա։ «Դուք ականատես եք` դիվանագիտական մեծ ներգրավվածություն կա, և ոչ միայն Միացյալ Նահանգներից:

Եվրոպական միության մեր գործընկերները ևս ներգրավված են, ինչպես նաև այլք։ Եվ ես կարծում եմ, որ դա շատ օգտակար է այս թափը պահպանելու համար և հասկանալու, որ դրանք բարդ հարցեր են, և լուծումները հեշտ չեն լինի։ Բայց մենք պետք է համառենք», - նկատել էր նա:

Նույն հարցազրույցում ԱՄՆ դեսպանը նաև ասել էր, որ Վաշինգտոնը տեխնիկական աջակցություն է առաջարկում Երևանին և Բաքվին՝ տարածաշրջանում տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակման համար։ Թե կոնկրետ ինչ աջակցության մասին է խոսքը, ո՛չ Հայաստանը, ո՛չ Ադրբեջանը դեռ չեն մանրամասնել։

Մետաքսյա Շալունց