Գծվում էր Հայաստանի սահմանը

Հուլիսի 19-ին աշխարհի ուշադրության կենտրոնում Թեհրանն էր: Մեզ համար հատկապես ուշագրավ էին Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ այաթոլա Ալի Խամենեիի հանդիպումները նախ՝ Թուրքիայի, ապա Ռուսաստանի նախագահների հետ:
Իրանը չի հանդուրժի Հայաստանի հետ սահմանի փակում: Այս մասին հայտարարել է Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ այաթոլա Ալի Խամենեին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ:

Իրանական պետական IRNA լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ երեկ Թեհրանում կայացած հանդիպմանը Խամենեին և Պուտինն անդրադարձել են երկկողմ, տարածաշրջանային և միջազգային հարցերի լայն օրակարգի:

Իրանի հոգևոր առաջնորդը, մասնավորապես, «վտանգավոր կազմակերպություն» է որակել ՆԱՏՕ-ն, իսկ Ուկրաինայում պատերազմի առնչությամբ համոզմունք է հայտնել, որ եթե Մոսկվան չնախաձեռներ այն, ապա դա անելու էր հակառակ կողմը:
Ալի Խամենեին ավելի վաղ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի հետ հանդիպման ժամանակ նույնպես շեշտել էր հայ-իրանական սահմանի փակման անթույլատրելիությունը: Եթե որոշակի քաղաքականություն հետապնդվի, որը նպատակ կունենա փակել Իրան-Հայաստան սահմանը, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը ընդդիմանալու է դրան, քանի որ Իրան-Հայաստան սահմանը քանիհազարամյա հաղորդակցության ճանապարհ է, ասել էր Իրանի հոգևոր առաջնորդը՝ Էրդողանին:
Թուրքական լրատվամիջոցներում թեմայի վերաբերյալ, մասնավորապես ասվում էր: Խամենեին նշել է. «Ղարաբաղի ազատագրումից գոհ ենք, սակայն դեմ ենք Հայաստանի ու Իրանի սահմանին ցանկացած փոփոխությանը ու սահմանափակմանը»:

Հայտնի է, որ երեկ Թուրքիայի և Ռուսաստանի նախագահներ Ռեջեփ Էրդողանն ու Վլադիմիր Պուտինը Թեհրանում կայացած հանդիպմանը քննարկել են նաև Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը։ Մինչ առանձնազրույցը Պուտինն ասել է, որ «մեր ուշադրության կենտրոնում է գտնվում ևս մեկ կարևոր հարց՝ ղարաբաղյան խնդրի կարգավորումը»։ Նա հիշեցել է, որ Կասպյան համաժողովի շրջանակում հանդիպել է Ադրբեջանի նախագահի հետ, և ասել, որ «մենք շատ մեծ օրակարգ ունենք»։

Էրդողանի հետ հանդիպմանը քննարկվող օրակարգի մասին Պուտինն ասել է, որ շատ հարցեր կան սիրիական կարգավորման հետ կապված: Իսկ ռուս-թուրքական հարաբերությունների մասին նշել է, որ երկկողմ հեռանկարային խոշոր ծրագրերն առաջ են շարժվում և զարգանում են։

Թուրքական Anadolu գործակալությունն առանձնացնում է Էրդողանի խոսքերն ուկրաինական ցորենի արտահանման հետ կապված։ Նա ասել է, որ Ստամբուլի վերջին հանդիպումներում ռուսական պատվիրակությունը շատ պոզիտիվ մոտեցում է ցուցաբերել: «Արդյունքը, որը մենք կստանանք, դրական ազդեցություն կունենա ամբողջ աշխարհի համար», - նշել է Էրդողանը։

Պուտինի և Իրանի նախագահ Ռաիսիի հանդիպման մասին հայտարարությունում ասվում է, որ քննարկվել են շատ բնագավառներում համագործակցության ընդլայնման հնարավորությունները, ներառյալ՝ էներգետիկայի, տրանզիտի և առևտրի ոլորտները։ Պուտինը և Ռաիսին քննարկել են նաև տարածաշրջանային խնդիրներ։

Պուտինը և Էրդողանը Թեհրան են այցելել Իրանի նախագահի հետ «Աստանայի ձևաչափով» Սիրիայի խնդիրները քննարկելու համար։ Եռակողմ գագաթնաժողովում Էրդողանն ասել է, որ Սիրիայի հյուսիսում քրդական կազմավորումները պետք է Թուրքիայի սահմանից 30 կիլոմետր հետ քաշվեն։ Նա հայտարարել է, որ Թուրքիան չի կարող հաշտվել քրդական խմբավորումների ներկայության հետ։ Նրա խոսքով՝ այդ «ահաբեկչական կազմակերպությունները» շարունակում են իրենց անջատողական քաղաքականությունը Սիրիայի և Թուրքիայի տարածքներում։ Թուրքիան չի կարող հեռու մնալ նրանց գործունեությունից, չի կարող չնկատել այն վտանգավոր խարխլող անջատողական գործունեությունը, որը նրանք վարում են Թուրքիայի սահմաններին։ «Եկել է ժամանակը, երբ մենք պետք է մաքրենք այդ տարածքները անջատականների ու ահաբեկիչների սպառնալիքներից», - ասել է Էրդողանը։

Իր հերթին Պուտինն էլ ԱՄՆ-ին և նրա դաշնակիցներին մեղադրել է Սիրիան մասնատելու փորձերի մեջ, ասելով, թե նրանք ամեն կերպ խրախուսում են անջատողական ձգտումները Սիրիայի առանձին շրջաններում։ Ռուսաստանի նախագահի խոսքով՝ կարևոր է, որ իրենց եռակողմ ձևաչափով լրացուցիչ քայլեր ձեռնարկվեն այդ շրջանները Սիրիայի օրինական կառավարության վերահսկողությանը վերադարձնելու համար։
Անկախ աշխարհաքաղաքական-տարածաշրջանային թեմաներով կարևոր հայտարարություններից, որոնք հնչել են Թեհրանում, ռուս-թուրքական, ռուս-իրանական, իրանա-թուրքական հարաբերություններում, ըստ ամենայնի, բոլոր խնդիրները չեն լուծվել: Ազդեցության գոտիների համար պայքարը դեռ կշարունակվի:

Մեր մասով, ցավալին այն է, որ արդեն Հայաստանի սահմանների հարցն է որոշվում՝ առանց Հայաստանի: Այստեղ հարցը միայն Հայաստանի իշխանությունների ֆիզիկական ներկայության մասին չէ, այլ խոշոր հաշվով՝ հայկական գործոնի ու հայկական շահի բացակայության մասին է:

Հայաստանը դարձել է մի տարածք, որտեղ այցելում են այս կամ այն գերտերությունների բարձրաստիճան պաշտոնյաները, որպեսզի ներկայացնեն իրենց շահերը՝ մեր տարածքի նկատմամբ:

Երեկ էլ Թեհրանում, ինչ-որ առումով, գծվում էր Հայաստանի սահմանը ու որոշվում՝ Հայաստան պետության ու քաղաքացիների ճակատագիրը:

Մետաքսյա Շալունց