Ծիրանի գինն ու Նիկոլ Փաշինյանի անկարողությունը

Վերին Լարսի անցակետի խցանումները լուրջ խնդրի առաջ են կանգնեցրել գյուղացուն։ Գյուղմթերքի արտահաման ոլորտում մի շարք խնդիրներ են առաջացել․ ստացվել է այնպես, որ գյուղացին չի կարողանում մթերել ծիրանի բերքը, քանի որ արտահանողները կուտակումների պատճառով օրեր են անցկացնում անցակետում, և ծիրանը, մնալով բեռնատարներում, փչանում է:

Արդյունքում՝ արտահանող ընկերությունները հրաժարվում են ծիրանի մթերումից։ Տեղական շուկայում ծիրանի գինը վերջին երկու օրվա ընթացքում կտրուկ նվազել է։ Որոշ վաճառատեղերում ծիրանի 1 կգ-ի գինը հասել է ընդհուպ 200 դրամի, ինչը աննախադեպ ցածր գին է՝ վերջին մի քանի տարիների կտրվածքով։ Լարսում առաջացած խնդիրների մասին Էկանոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը մի քանի անգամ խոսել է, բայց հարցն այդպես էլ լուծում չի ստացել։

Արտահանման հետ կապված խնդիրներ կային նաև անցյալ տարի, սակայն 2021 թվականին ծիրանի արտահանման բավականին մեծ ծավալներ ենք ունեցել։ Նախորդ տարի արտահանվել է շուրջ 35 հազար տոննա ծիրանի բերք։ Այս տարի, երբ սկսվեց ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը, արդեն պարզ էր, որ Հայաստանից գյուղմթերքի արտահանումը ռսիկային է լինելու։ Դեռ երկու ամիս առաջ մասնագետները կառավարությանը կոչ էին արել նախապատրաստվել մայիս, հունիս, հուլիս ամիսներին գյուղմթերքի արտահանման հնարավոր խնդիրներին։ Վայց կառավարությունը չի կարողացել արտահանման գոծընթացի վերաբերյալ կոնկրետ և հստակ պայմանավորվածություններ են ձեռք բերել վրացական կողմի հետ։ Չնայած Վրաստանը պաշտոնապես հայտարարել է, որ Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոց չի կիրառելու, սակայն հաշվի առնելով, որ Թուրքիայից դեպի Ռուսաստան ապրանքային փոխադրումների մի շարք այլ ճանապարհները փակ են, Լարսի ճանապարհի ծանրաբեռնվածությունը կտրուկ ավելացել է։

Թուրքիայից Ռուսաստան փոխադրումներ իրականացնող բեռնատարների մեծ կուտակում է առաջացել Վրաստանի հայաբնակ Ախալքալաքի շրջանի Կարծախի անցակետում։ Արդեն երկու ամսից ավել թուրքական բեռնատարները օրերով ու շաբաթներով կուտակված են դեպի Կարծախի ացակետ տանող ճանապարհի երկայնքով։ Պատճառներից մեկն էլ այն է, որ 2022 թվականի ապրիլի 25-ից Վալեի անցակետը փակ է՝ ընթացող վերանորոգման աշխատանքների պատճառով։ Ի սկզբանե նախատեսված էր, որ աշխատանքները կավարտվեն մայիսի վերջին, սակայն շինարարությունը կշարունակվի մինչև օգոստոս։ Վրաստանի իշխանությունները, որպես Վալեի անցակետին այլընտրանք, թուրքական կողմին առաջարկել են օգտվել Կարծախի անցակետից։ Այստեղից էլ գոյացել են մեծ հերթեր։ Փաստորեն թուրքական կողմը Վրաստանի հետ կարողացել է իր հարցերը լուծել՝ ի տարբերություն Հայաստանի անկարող իշխանությունների։

Հայկ Դավթյան