Փաշինյանի քաղաքականության արդյունքը

Ինչպես հայտնի է, սկսած 2010 թվականից, Թուրքիայում հանված էր արգելքը ապրիլի 24-ի դեպքերի վերաբերյալ միջոցառումներում Հայոց ցեղասպանության տերմինի արտաբերումը: Առաջին հայացքից դա չնչին քայլ էր, սակայն իրականում այդ արգելքը վախի մեջ էր պահում պոլսահայությանը: Ավելին, հայերի հանդեպ վերաբերմունքը յուրօրինակ լակմուսի թղթի դեր էր կատարում նաև այլ փոքրամասնությունների նկատմամբ վարվող քաղաքականության հարցում:

Բացի այդ, Ցեղասպանության վերաբերյալ տաբուի վերացումը հույս էր արթնացնում, որ Թուրքիայում կարող էր առաջանալ հանրության մի հատված, որի հետ հնարավոր կլիներ վերսկսել իրական երկխոսություն:

Հենց այդ ճանապարհով են հաշտվում, սովորաբար իրար հետ ավանդաբար հակամարտության մեջ գնվող ժողովուրդները: Իհարկե, մեծ հաշվով, նման հաշտության համար անհրաժեշտ է, որ լուծվեին մի շարք կարևոր խնդիրներ, սակայն նման միջավայրի ձևավորման համար 2010–ին թուրքական իշխանության որոշումը՝ քայլ էր ճիշտ ուղղությամբ: Ճիշտ է, հետագա գործընթացները այլ ուղղությամբ ընթացան, սակայն այն ժամանակվա Անկարայի որոշումը հասկանալի էր և տրամաբանված:

Այլ հարց է, որ թուրքերի այդ քայլն անհրաժեշտ, սակայն ոչ բավարար որոշում էր, որպեսզի երկու երկրների միջև երկխոսությունը տրամաբանական զարգացում ստանար:

Իսկ այն, ինչ կատարվեց այս վերջին երկու օրերին, ցույց է տալիս մեկ բան, ներկայումս պաշտոնական Անկարան ոչ միայն պատրաստ չի շարունակել իրական երկխոսությունը Հայաստանի հետ, այլև հետ քայլ է անում մինջև 2010 թվականի վիճակը:

Նախ առաջին անգամ, սկսած 2010-ից Ստամբուլի իշխանությունները արգելեցին մի քանի միջոցառումներ անցկացնել կապված Ցեղասպանության տարելիցի հետ: Իսկ այն միջոցառումները, որոնք թույլատրվեցին, այդտեղ արգելեցին օգտագործել Ցեղասպանություն տերմինը: Ինչը նշանակում է, որ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հետ է պտտեցնում հայերի նկատմամբ իր բոլոր նախկին խոստումները:

Ուշադրություն պետք է դարձնել այն հանգամանքի վրա, որ Էրդողանի այս որոշումը համընկավ Նիկոլ Փաշինյանի հետ նոր «երկխոսության» գործընթացի մեկնարկի հետ:

Իսկ դա կարող է մեկ բանի մասին հուշել, Փաշինյանի հետ «պայմանավորվածության» փաթեթի մեջ Ցեղասպանության հարցը հայկական կողմից, փաստացի «ջրվել է»:

Իհարկե, Փաշինյանի կողմնակիցները դա կարող են հերքել, սակայն քաղաքական իրական գործընթացները այլ բանի մասին են հուշում: Եթե Թուրքիան իրապես ուզենար երկխոսություն սկսել Հայաստանի հետ, ապա նման կոպիտ քայլի չեր դիմի: Նույնիսկ 2008-2010 թվականի հայ-թուրքական գործընթացի ձախողումից հետո Անկարան ռիսկ չարեց հետ քայլ կատարել Ցեղասպանության վերաբերյալ ավելի հանդուրժող քաղաքականությունից: Ավելին, սկսած 2010 թվականից, Թուրքիայի հայերը հրապարակավ իրավունք ստացան ապրիլի 24-ի դեպքերը կոչել, որպես Ցեղասպանություն: Իսկ ընտրությունների ժամանակ ավանդույթ դարձավ, որ բոլոր կուսակցությունները իրենց անցողիկ տեղերում հայերին առաջադրեն:

Սակայն այս հարցում էլ իր «նոր կետով» Փաշինյանը վիժեցրեց հայերի այս բոլոր ձեռքբերումները: Նրա «երկխոսության» արդյունքում Թուրքիայի մոտեցումները Ցեղասպանության հարցում կոշտացան: Մնացած խնդիրների՝ Արցախի, Սյունիքի միջանցքի և այլ խնդիրների մասին էլ չենք խոսում:

Այս ամենը ցույց է տալիս, թե ինչ աստիճանի ապաշնորհ մարդիկ են հայտնվել իշխանության ղեկին Հայաստանում: Հանգամանք, որը կարող է ճակատագրական դառնալ մեզ բոլորիս համար, եթե այս խայտառակությունը շարունակվի:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան

zham.am