Ալիևը նորից գաղտնազերծեց. Փաշինյանն ընդունել է, մնում է լուծել ռուսների հարցը

Հայաստանի պատկերացումները ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության վերաբերյալ մնում են ամբողջությամբ ուժի մեջ, ԱԺ-Կառավարություն հարցուպատասխանի ժամանակ այսօր ասել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը։

«Մենք տեսնում ենք Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափում։ Ըստ էության այն կոնֆերանսը, որով հիմնադրվել է այդ ձևաչափը, այդ կոնֆերանսի որոշումը ոչ ոք աշխարհում չի չեղարկել, և այն ուժի մեջ է», - շեշտեց արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարը։ «Ցավոք սրտի, գիտեք, որ համանախագահող երկրների միջև հակասությունները այս պահին հայտնի պատճառներով այդքան բարենպաստ չեն, որ նրանք երեքով կարողանան քննարկում կազմակերպել, և մենք չենք կարող թույլ տալ, որ որևէ վակուում առաջանա այդ առումով, բայց երկկողմ ձևաչափ գոյություն չունի, երկկողմ բանակցություններ տեղի չեն ունեցել», - այսօր խորհրդարանում պարզաբանեց Միրզոյանը։

Լավրովի այս հայտարարությունից օրեր անց Ֆրանսիան վերահաստատեց իր լիակատար հանձնառությունը՝ ինչպես երկկողմ հիման վրա, այնպես էլ որպես Եվրամիության խորհրդի նախագահ և Մինսկի խմբի համանախագահ, Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության հաստատմանը, ապա ԱՄՆ-ն հայտարարեց` պատրաստ է ներգրավվել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության բանակցություններին երկկողմ ձևաչափով և նույն կերպ մտածող գործընկերների հետ, այդ թվում՝ որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ՝ տևական և համապարփակ խաղաղության հարցում այդ երկրներին օգնելու նպատակով:

Պատասխանելով պատգամավորի հարցին՝ Արարատ Միրզոյանն անդրադարձավ նաև իր ու Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովի միջև կայացած հեռախոսազրույցին՝ հայտնելով, որ այն տեղի է ունեցել ադրբեջանական կողմի նախաձեռնությամբ։ «Քննարկել ենք այն, ինչ վերջին մեկ տարվա ընթացքում քննարկվել է, և արձանագրվել է նաև երկրների ղեկավարների հանդիպման արդյունքներով Բրյուսելում՝ այն է սահմանազատման և սահմանային անվտանգության հարցերով հանձնաժողովի ստեղծման մեխանիզմները, ինչպես նաև կնքվելիք ենթադրյալ կարգավորման պայմանագրի ուղղված բանակցությունների մեկնարկի շուրջ պատկերացումները երկու կողմերի», - հավելել է Միրզոյանը։

Նկատենք, որ Ադրբեջանի նախագահը երեկ հայտարարել է, որ չնայած ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման համար ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին տրված մանդատը դե յուրե դեռ ուժի մեջ է մնում, դե ֆակտո այն արդեն անվավեր է համարվում: Իսկ ավելի վաղ ՌԴ արտգործնախարարն էր ասել, թե Ֆրանսիան ու Միացյալ Նահանգները հրաժարվել են համագործակցել Ռուսաստանի հետ ԵԱՀԿ-ի Մինսկի խմբում: Չնայած ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման համար ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին տրված մանդատը դե յուրե դեռ ուժի մեջ է մնում, դե ֆակտո այն արդեն անվավեր է համարվում, հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահն այս տարվա առաջին եռամսյակի արդյունքների ամփոփմանը նվիրված նիստում: Ալիևը կրկին ընդգծել է, որ Ադրբեջանն ինքնուրույն է լուծել հակամարտությունը ռազմաքաղաքական ճանապարհով: Նա նշել է, որ մինչև 44-օրյա պատերազմը Մինսկի խումբը 28 տարի աշխատել է և այդ ընթացքում հարյուրավոր այցեր կատարել Ադրբեջան ու Հայաստան՝ գրանցելով զրո արդյունք:

«Հետպատերազմյան շրջանում՝ մինչև ռուս-ուկրաինական բախումը, մենք հայտնել ենք մեր կարծիքը այս հարցի կապակցությամբ: Մեր արտգործնախարարը միջազգային տարբեր հարթակներում հանդիպել է Մինսկի խմբի համանախագահների հետ, և նրանց հարցրել ենք, թե ինչով են մտադիր զբաղվել: Ղարաբաղյան հակամարտությունը լուծված է, և Ադրբեջանի տարածքում չկա ու չի կարող լինել Լեռնային Ղարաբաղ վարչական միավոր: Ասեք մեզ, խնդրում եմ, թե ինչով եք զբաղվելու, որպեսզի մենք էլ մեր կարծիքն ասենք: Ավելի քան մեկ տարվա ընթացքում այս հարցի վերաբերյալ մենք ոչ մի առաջարկ չենք ստացել: Ներկայումս Մինսկի խումբը՝ համանախագահների ձևաչափով, փաստացիորեն անգործունակ վիճակում է: Այս մասին արդեն հայտարարում են համանախագահող երկրների բարձրաստիճան պաշտոնյաներ: Այս պարագայում խմբակային գործունեության մասին, իհարկե, խոսք լինել չի կարող», - նշել է Ալիևը։

Նա միաժամանակ համոզմունք է հայտնել, որ ԵԱՀԿ-ն՝ որպես ազդեցիկ միջազգային կառույց, կարող է դեր խաղալ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման հարցում: Այս համատեքստում նա կարևորել է նաև Եվրամիության դերը՝ հիշեցնելով անցած տարվա դեկտեմբերին և անցած շաբաթ Բրյուսելում Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի միջնորդությամբ իր և Հայաստանի ղեկավարի հանդիպման մասին: Ալիևը հատուկ ընդգծել է, որ հանդիպման արդյունքների վերաբերյալ հայտարարության մեջ չկա հակամարտություն եզրույթը, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղ ձևակերպումը: «Այժմ Եվրամիությունը զբաղվում է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորմամբ, և այդ հարցերը քննարկվել են ապրիլյան վերջին հանդիպման ժամանակ: Ինչպես գիտեք, Ադրբեջանը հինգ կետից բաղկացած առաջարկ է ներկայացրել, և հայկական կողմը դրական է արձագանքել դրան, ու այդ մասին հայտարարություններ հնչել են մինչև բրյուսելյան հանդիպումը: Իսկ Բրյուսելում ես ցանկացա մեկ անգամ էլ ինձ համար համոզվել և պարզեցի, որ Հայաստանը ընդունում է այդ հինգ սկզբունքները: Այսպիսով, Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը ճանաչվում է, և Հայաստանը հրաժարվում է տարածքային պահանջներից», - հայտարարել է Իլհամ Ալիևը։

Տարածաշրջանում խաղաղության հասնելու համար Ալիևը կարևորել է նաև վերջերս ձևավորված 3+3 ձևաչափը՝ Կովկասի երեք երկրների և նրանց հարևանների՝ Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի մասնակցությամբ։ Չպետք է ժամանակ կորցնել, անհրաժեշտ է կազմակերպել այս ֆորմատով երկրորդ հանդիպումը, ասել է Ադրբեջանի նախագահը՝ խորհուրդ տալով Հայաստանին համագործակցել հարևանների հետ. «Հայաստանի համար սա գուցե վերջին հնարավորությունն է: Կա՛մ երկիրը կզարգանա, կա՛մ ավելի ծանր վիճակում կհայտնվի: Իսկ զարգացման համար, կրկնում եմ, նախ և առաջ անհրաժեշտ է կարգավորել հարաբերությունները Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ միջազգային իրավունքի նորմերի և սկզբունքների հիման վրա»։

Ադրբեջանի նախագահը նաև զգուշացրել է արտաքին աշխարհին զենք չտրամադրել Հայաստանին՝ ընդգծելով, որ Բաքուն դա կդիտարկի որպես ոչ բարեկամական քայլ։ Թե կոնկրետ որ երկրին է ուղղված այս քննադատություն-պահանջը, Ալիևը չի հստակեցրել, սակայն ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից առաջ նա նույն թեմայով հեռախոսազրույց էր ունեցել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ. «Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմում մենք ոչնչացրել ենք 4-5 միլիարդ դոլարի Հայաստանի ռազմական տեխնիկա: Հարց է ծագում՝ որտեղի՞ց աղքատ երկրին այդքան փող: Ուստի, եթե Հայաստանի զինմանը տրամադրվեն գումարներ, մենք դա կընկալենք որպես ոչ բարեկամական քայլ ու համապատասխան արձագանք կտանք»։

Այսինքն, Ալիևի երեկվա հայտարարություններից կարելի է հասկանալ, որ ինքն ու Փաշինյանը Բրյուսելում պայմանավորվել-վերջացրել են, ԵԱՀԿ ՄԽ-ի գործունեության հարց չկա ու չի կարող լինել, Փաշինյանն ընդունել է Ադրբեջանի 5 կետերը:

Ի՞նչ է մնում... լուծել ՌԴ խաղաղապահների հեռացման հարցը, դա էլ ըստ երևույթին՝ Փաշինյանի ու Ալիևի համար, ժամանակի հարց է:

Մետաքսյա Շալունց