Բաքուն գնում է սրման, պատային վիճակ բանակցություններում. Պաուզան երկար չի տևի

Դեկտեմբերի 2-ին աշխատանքային այցով Ստոկհոլմում գտնվող ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը հանդիպել է ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի հետ։ Ըստ ՀՀ ԱԳՆ-ի տարածած մամլո հաղորդագրության՝ կողմերը քննարկել են միջազգային և տարածաշրջանային անվտանգությանն ու կայունությանն առնչվող հարցեր, Միրզոյանն ԱՄՆ պետքարտուղարին է ներկայացրել ՀՀ ինքնիշխան տարածք ադրբեջանական զինված ուժերի ներթափանցման և Հայաստանի տարածքային ամբողջականության դեմ վերջերս իրականացված ագրեսիայի արդյունքում ստեղծված իրավիճակը։ Այս համատեքստում զրուցակիցները կարևորել են իրավիճակի դեէսկալացիային ուղղված քայլերի իրականացումը։ Հանդիպմանը հանգամանալից անդրադարձ է կատարվել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը։ Արցախի դեմ Ադրբեջանի սանձազերծած 44-օրյա պատերազմի հետևանքով առաջացած հրատապ լուծում պահանջող հումանիտար հարցերի համատեքստում կարևորվել է հայ ռազմագերիների, պատանդների և այլ պահվող անձանց հայրենադարձման անհրաժեշտությունը։

Միրզոյանն ու ԱՄՆ պետքարտուղար Բլինքենն ընդգծել են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության մանդատի ներքո ԼՂ հակամարտության համապարփակ և տևական կարգավորմանն ուղղված խաղաղ գործընթացի լիարժեք վերսկսման անհրաժեշտությունը: Կարևորվել է նաև ԱՄՆ-ի՝ որպես համանախագահ երկրի դերը։

Ստոկհոլմում ՀՀ ԱԳՆ-ի բոլոր հանդիպումներում, այսպես ասած՝ կարևորվել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի դերը, Միրզոյանը նաև իր ելույթում է նշել այդ մասին: Սոչիի եռակողմ հանդիպումից հետո, կարծես, մինչև բրյուսելյան հանդիպում, պաշտոնական Երևանը սկսել է ավելի ուժգին շեշտադրել ԵԱՀԿ ՄԽ-ի գործունության անհրաժեշտության մասին:
Սա նշանակում է, որ պաշտոնական Երևանն այնքան էլ գոհ չէ Սոչիի պայմանավորվածություններից:

Ի դեպ, այս մթնոլորտում ուշագրավ տեղեկություն ստացվեց, որը հաղորդեց Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը: Ահա, նան անդրադառնալով փոխվարչապետերի մոսկովյան հանդիպմանը՝ «Ազատության» եթերում հայտարարեց. «Չի հաջողվում համաձայնություններ ձևակերպել»։

Չնայած Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինն անցած շաբաթավերջին ասել էր, որ փոխվարչապետերի հանդիպման արդյունքներով կհայտարարվեն ապաշրջափակման հարցով Սոչիում համաձայնեցված որոշումները, բայց երեկ ոչ միայն հայտարարություն չի սպասվում, այլև՝ փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի գրասենյակը ևս մեկ հանդիպման մասին էր հաղորդել։

Ինչպես «Ազատությանը» փոխանցել են, առաջիկա օրերին փոխվարչապետերի՝ ընդհատված նիստը կշարունակվի։ «Փոխվարչապետերի համանախագահությամբ գործող եռակողմ աշխատանքային խմբի դեկտեմբերի 1-ին կայացած հերթական նիստը կշարունակվի մոտակա օրերին: Դրա արդյունքների մասին կարող ենք խոսել նիստի ավարտից հետո միայն», - մասնավորապես տեղեկացրել են փոխվարչապետի գրասենյակից։

Նախօրեին կայացած նիստի օրակարգն, ի դեպ, հետաքրքրական էր, որ այդպես էլ չբացահայտվեց, չհստակեցվեց հաջորդ հանդիպման օրն ու վայրը։
Սոչիում Փաշինյան-Ալիև-Պուտին եռակողմ հանդիպումից հետո Ադրբեջանի նախագահը հրապարակային հայտարարություններում «Զանգեզուրի միջանցք»-ի մասին ոչ մի բառ չասաց, բայց մեկ օր անց անցավ նույն հռետորաբանությանը, նույնիսկ պնդեց, որ ծրագիրն իրականություն է դառնում։

Արդյոք համաձայնության չգալու պատճառը Հայաստանի ինքնիշխան տարածքով միջանցք ստանալու Ադրբեջանի պնդումն է։ Արմեն Գրիգորյանը հարցին ուղիղ պատասխան չի տվել, բայց ասել է՝ եթե չեն կարողանում առաջ շարժվել, ուրեմն Ադրբեջանը կոնստրուկտիվ չի եղել։ Հայաստանի անվտանգության խորհրդի քարտուղարը պնդում է՝ եթե լինի ապաշրջափակում, կլինի միմիայն ճանապարհների ինքնիշխանության տրամաբանությամբ. - «Մենք պատրաստ ենք ապաշրջափակմանը։ Պատրաստ ենք նաև քննարկել ուղիները, որոնք հնարավոր է բացել։ Ճանապարհային այն ուղիները, որը Ադրբեջանը մեզ է տրամադրելու, որպեսզի Ադրբեջանի տարածքը օգտագործենք այլ երկրների հետ կապվելու համար, և նաև այն ճանապարհները, որով Ադրբեջանը հնարավորություն է ստանալու նաև Նախիջևանի հետ կապ հաստատելու համար։ Մենք շարունակում ենք պնդել, որ պետք է ամբողջովին մեր քննարկումները մնան նոյեմբերի 9-ի հայտարարության, հունվարի 11-ի, ինչպես նաև նոյեմբերի 26-ի Սոչիի հայտարարության [շրջանակներում], որտեղ որևէ խոսք միջանցքի մասին չկա և չի էլ կարող լինել»։

Հարցին, թե այդ դեպքում ինչու համաձայնության չեն գալիս, Գրիգորյանը պատասխանել է. - «Ինչպես միշտ, Հայաստանը այս առումով կոնստրուկտիվ է և պատրաստ է քննարկումները առաջ տանել։ Կարծում եմ, որ Ադրբեջանը չի կարողանում դրսևորել քաղաքական այնպիսի կամք, որը հնարավորություն կտա Սոչիում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները առաջ տանել»։

Կարելի է կասկած չունենալ, որ փոխվարչապետերի հանդիպման արդյունքների մասին չի հայտարարվում, որովհետև Ադրբեջանը միջանցքի հարցը պնդում է։ Պարզից էլ պարզ է, որ Ադրբեջանին ճանապարհներ պետք չեն, նրանց պետք է միջանցք, որպեսզի հսկողություն ունենան տարածքի նկատմամբ։ Երևանն ասում է, որ ճանապարհները, որոնք անցնելու են Հայաստանի տարածքով, այդ տարածքները դե յուրե մնան Հայաստանի լիակատար ինքնիշխանության տակ, ու հենց այստեղ էլ Բաքուն, ըստ ամենայնի, ընդվզում է:

Ինչ է ստացվում...Սոչիի եռակողմ հանդիպումից գոհ էին բոլոր երեք կողմերը, այդ թվում՝ Նիկոլ Փաշինյանը, իսկ ՀՀ ԱԳՆ խոսնակն անգամ տեսակետ էր հայտնել, թե Սոչիի հայտարարությամբ «հերթական անգամ հերքվում է «միջանցքի» թեզը։

Վստահաբար, Պուտինն ու Էրդողանն էլ հեռախոսազրույցի ընթացքում կքննարկեն ստեղծված պատային վիճակը: Պաուզան երկար տևել չի կարող, Ադրբեջանը երեկ արդեն Արցախում գնաց սահմանային սրման:

Մետաքսյա Շալունց