Մինչև տարեվերջ գները դեռ կբարձրանան, մնացածը կերևա հետո

 Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Սարգսյանը հայտարարել է, որ մինչև տարեվերջ 12-ամսյա գնաճը կպահպանվի բարձր մակարդակում։ 2022թ-ին գնաճը կմոտենա նպատակային 4% ցուցանիշին և միջնաժամկետ հատվածում կկայունանա այդ ցուցանիշի միջակայքում։

Հայաստանում ներկայումս գնաճի մակարդակի վրա ազդում են հիմնականում 3 գործոն, առաջինը՝ համաշխարհային շուկայում գների աճն է, երկրորդը՝ բեռնափոխադրումների, լոգիստիկ շղթաների խաթարումը և երրորդը՝ ՀՀ-ում արտադրողական առաջարկի նկատմամբ պահանջարկի ավելի մեծ աճը: ԿԲ նախագահ Մարտին Սարգսյանը, անդրադառնալով հարցին, թե դրամի փոխարժեքն այս պահին ինչքանո՞վ է ազդում գների մակարդակի վրա՝ հավատացրել է, թե ՀՀ-ում փոխարժեքը ազատ է՝ լողացող։ «Փոխարժեքի մակարդակն այս պահի դրությամբ մոտ 480 դրամի շրջանակներում է: Դա որոշակիորեն ազդում է նաև գների վրա»: Նրա խոսքով՝ ապրանքախմբերի մեծ մասում գների աճի վրա դոլար-դրամ փոխարժեքն էական ազդեցություն չի ունենում:

«Մեր կանխատեսումներով, չենք բացառում, որ հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին գնաճը որոշակիորեն կշարունակվի։ Մեր գնահատականների համաձայն՝ մյուս տարվա ընթացքում ամենահավանական ժամկետը հավանաբար կլինի երրորդ եռամսյակի վերջ, մենք կմոտենանք թիրախային ցուցանիշին, և դա մասամբ պայմանավորված կլինի նաև բազային էֆեկտներով»,- ասել է Մարտին Սարգսյանը:

Ներկայացնելով գնաճի բացվածքը՝ ԿԲ նախագահը պարզաբանել է, թե համաշխարհային շուկայում կա պարենի և այլ տիպի սննդամթերքի գների աճ: Անդրադառնալով, օրինակ, շաքարավազի գներին՝ նա նշել է, որ շաքարավազի գները, այս պահի դրությամբ, 2019-ի դեկտեմբերի համեմատ համաշխարհային շուկայում մոտավորապես 50 տոկոսով բարձրացել են, ինչն ավելի լուրջ գործոն է, քան փոխարժեքը։ Բացի այդ՝ բաձրացել է նավթի միջազգային գինը․ այս պահի դրությամբ՝ նավթի 1 բարելի գինը ավելի քան 80 դոլար է կազմում, որը, նախորդ դեկտեմբերի համեմատ, բավականին բարձր է։ Այնուամենայնիվ, ըստ ԿԲ նախագահի, գների աճը Հայաստանում այդքան մեծ չէ, քան կարելի էր ակնկալել։

Հայաստանի տնտեսության ընթացիկ զարգացումները Կենտրոնական բանկը գնահատում է ավելի թույլ, քան կանխատեսված էր` հիմնականում պայմանավորված գյուղատնտեսության ճյուղի անկմամբ, ինչպես նաև համավարակի տարածման հերթական ալիքի հետևանքով ծառայությունների ճյուղի դանդաղմամբ: <<Այդուհանդերձ, պահանջարկի դրական զարգացումները պահպանվում են, ինչին շարունակում է մեծապես նպաստել մասնավոր սպառումը` արտերկրից ստացվող դրամական փոխանցումների մեծ ծավալների և մասնավոր խնայողությունների նվազման հետևանքով: Այս պարագայում ԿԲ խորհուրդը գնահատում է, որ արտադրական կարողությունների ընդլայնման նկատմամբ մասնավոր սպառման դեռևս պահպանվող առաջանցիկ աճը շարունակում է նպաստել ներքին գնաճային միջավայրի պահպանմանը: Միևնույն ժամանակ հասարակության գնաճային սպասումները դրսևորում են կայունացման նշաններ»,- նշել են ԿԲ-ում:

Միաժամանակ ԿԲ խորհրդի հրապարակած վերլուծության մեջ նշվում է, որ տնտեսական հեռանկարների մասով դեռևս պահպանվող անորոշությունների ներքո կանխատեսված միջնաժամկետ ուղեգծից գնաճի շեղման ռիսկերը հավասարակշռված են, և դրանց դրսևորման պարագայում պատրաստ է համարժեքորեն արձագանքել՝ ապահովելով գների կայունության նպատակի իրագործումը: Այսպիսով՝ Կենտրոնական բանկի գնահատականներում քողարկված ենթատեքստով գնաճի պատասխանատվությունը իրավացիորեն դրվում է տնտեսության իրական հատվածի վրա։ Իրական խնդիրը ոչ թե գնաճն է, այլ տնտեսության թույլ աճը, որը չի հասցնում չեզոքացնել գնաճի սոցիալական հետևանքը։

Հայկ Դավթյան