Կրեմլը պատրաստվում է հրապարակել քարտեզը․ տարբերակները մի քանիսն են

Առանց Ռուսաստանի՝ Ղարաբաղում սահմանների իրավիճակն անհնար է կարգավորել, քանի որ սահմանների վերաբերյալ քարտեզները գտնվում են ՌԴ Գլխավոր շտաբում։ «Վալդայ» ակումբի քննարկման ժամանակ նման հայտարարություն է արել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները ցուցաբերել են քաղաքական իմաստնություն՝ դադարեցնելով արյունահեղությունը Ղարաբաղում։

«Առաջին հերթին՝ պետք է արժանին մատուցել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի քաղաքական իմաստնությանը։ Այնուհանդերձ, չնայած ներկա իրադարձությունների ողջ ողբերգությանը, նրանք կարողացան վեր կանգնել այսրոպեական քաղաքական կոնյունկտուրայից և շատ պատասխանատու որոշում կայացնել։ Ես գիտեմ, որ, որքան էլ տարօրինակ լինի, և՛ մեկ, և՛ մյուս երկրում պահանջներ կան իրենց ղեկավարների դեմ։ Միշտ էլ կան քաղաքական ուժեր, որոնք ինչ-որ բանից դժգոհ են կամ կարծում են, որ կարելի էր ավելին անել։ Բայց պատասխանը միշտ կա. «Փորձեք ավելի լավ անել»: Այնուամենայնիվ, Ալիևին և Փաշինյանին հաջողվեց դադարեցնել արյունահեղությունը,- ասել է նա և շարունակել։-  Անհրաժեշտ է պայմաններ ստեղծել՝ ամբողջ տարածաշրջանում երկարաժամկետ կարգավորման համար: Այդ պայմանները կարող են ստեղծվել միայն այն դեպքում, երբ երկու կողմերն ընդունեն ձեռք բերված պայմանավորվածությունները որպես երկարաժամկետ, և երկու կողմերն էլ գնահատեն առավելությունները, ուզում եմ սա ընդգծել՝ խաղաղ համակեցության առավելությունները: Իսկ դրանում բոլորն են շահագրգռված։ Ադրբեջանը շահագրգռված է Նախիջևանի հետ նորմալ հաղորդակցության իրականացման և հաղորդակցությունների ապասառեցման հարցում։ Սա Հայաստանի առջև ծառացած առաջին խնդիրներից է։ Տարածաշրջանում ստեղծել արդյունավետ տնտեսական կյանք, արդյունավետ փոխգործակցություն: Այդ թվում՝ ապագայում Ադրբեջանի հետ։ Սկզբունքորեն Հայաստանը շահագրգռված է դրանում: Ապասառեցնել հարաբերությունները Թուրքիայի հետ, դրանց ժամանակակից բնույթ հաղորդել։ Ե՛վ այս, և՛ մեկ, և՛ մյուս դեպքում պետք է հանգեցնի հիմնական նպատակի իրականացմանը՝ երկու պետությունների անվտանգ համակեցության և տնտեսական զարգացման պայմանների ստեղծմանը»։ 

Պուտինի գնահատմամբ՝ իրավիճակը Ղարաբաղում մինչ այժմ հաջողվում է պահպանել, թեև այս ընթացքում միջադեպեր եղել են։ «Դժվար է պատկերացնել իդեալական պատկեր այսքան տարվա թշնամությունից հետո»,- ասել է Կրեմլի ղեկավարը։ Նա նաև շեշտել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանի հարցի լուծումը փոխզիջումներ է պահանջում։
«Կան պարզ պրագմատիկ բաներ` քարտեզներ, որոնք գտնվում են ռուսական բանակի գլխավոր շտաբում: Քարտեզներ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպիսին էր սահմանը հանրապետությունների միջև խորհրդային շրջանում: Այս փաստաթղթերի հիման վրա պետք է հանգիստ նստել... երկու կողմերից... Կան բաներ, որոնք պահանջում են նաև փոխզիջումներ... ... ինչ-որ տեղ ինչ-որ բան հարթելու համար, ինչ-որ տեղ ինչ-որ բան փոխանակելու համար: Ուստի անհրաժեշտ է, որ սա ճանաչեն և հասկանան երկու կողմերը»,- համոզմունք է հայտնել նա՝ ընդգծելով, որ ռուս խաղաղապահները իրենց առաքելությունն իրականացնում են արդյունավետորեն։

Պուտինը նաև խոսել է սահմանների ճշգրտման ընթացքում Իրանի շահերին չվնասելու հանգամանքի մասին։ Կրեմլի ղեկավարի տարածաշրջանային մեսիջները միանշանակ չեն․ նա այս պահին կարծես թե չի ցանկանում և չի պատրաստվում խնդիրներ ունենալ առավել ևս բախումների գնալ։ Ռուսաստանին ավելի ձեռնտու են Թուրքիայի հետ պայմանավորվածությունները, եթե անգամ Թուրքիան ՄԱկի- բարձր ամբիոնից հայտարարում է տարածաշրջանային գերտերություն դառնալու նկրտումների մասին։ Այս փուլում Կրեմլը հակված է մասամբ բավարարել Էրդողանի ծավալապաշտական նկրտումները՝ առավելապես հայկական հարցի հաշվին։ Մյուս կողմից ակնհայտ է, որ բանակցելով Թուրքիայի հետ՝ Կրեմլը միաժամանակ ցանկանում է ուժեղացնել իր ներկայությունը տարածաշրջանում։ Մոսկվայի համար Թուրքիայի գերտերություն լինելը մինչև ո՞ր կետն է ընդունելի։ Այս հարցը ցավալիորեն կարող է վճռորոշ լինել նաև հայկական սահմանների ճշգրտման հարցում։

Հատկանշական է, թե ինչո՞ւ Կրեմլը առ այսօր չի հրապարակել ռուսական բանակի գլխավոր շտաբում պահվող սովետական քարտեզները։ Եթե նոր քարտեզները լինելու են նախկինի պատճենները, ապա ո՞ր երկրի տարածքում է գտնվելու, օրինակ, Արծվաշենը։ Ըստ ամենայնի Կրեմլը պատրաստվում է հրապարակել քարտեզները, բայց հայտնի է, որ խորհրդային տարիներին քարտեզների մի քանի տարբերակ է եղել։ Ո՞ր տարբերակն է հրապարակվելու՝ հիմա այդ հարցի սակարկության պրոցեսն է ընթանում։

Հայկ Դավթյան