ԱՄՆ-ը «ջրում է» Անկարայի ու Մոսկվայի գովազդած «3+3»-ը

ԱՄՆ Պաշտպանության նախարար Լլոյդ Օսթինը, Թբիլիսի իր պաշտոնական այցի ընթացքում, խոսել է «3+3» ձևաչափում Վրաստանի հնարավոր մասնակցության մասին, ինչպես նաև քննադատել ռուսական կողմին՝ 2008 թվականի հրադադարի համաձայնագրի պարտավորությունները չկատարելու մեջ։ Ըստ «Грузия Онлайн»-ի պատասխանելով լրագրողների հարցին Օսթինը նշել է. «Մինչև նոր ձևաչափի մասին խոսելը, Ռուսաստանը, որը բռնազավթել է Վրաստանի տարածքի 20 %-ը, պետք է կատարի 2008 թվականի հրադադարի համաձայնագիրը»։ ԱՄՆ պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարի խոսքերով՝ Հարավային Կովկասի երկրները պետք է ամրապնդեն տարածաշրջանային համագործակցությունը և փոխգործակցեն միմյանց հետ։

Նկատենք, որ «3+3» ձևաչափի ստեղծման մտադրության մասին ավելի վաղ հայտարարել էին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։ Նախատեսվում է, որ ձևաչափի ստեղծման պարագայում դրան կանդամակցեն Հայաստանը, Ադրբեջանը, Վրաստանը, Թուրքիան, Իրանը և Ռուսաստանը։ Այն զբաղվելու է Հարավային Կովկասում հաղորդակցային և տնտեսական կապերի ապաշրջափակմամբ։

Իրանը ողջունել էր նախաձեռնությունը՝ նշելով, որ պատրաստ է քայլեր ձեռնարկել տարածաշրջանում խաղաղության ամրապնդման գործում։ Ռուսաստանի ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը ևս նշել էր նախաձեռնության վերաբերյալ Ռուսաստանի հետաքրքրվածության մասին՝ հայտարարելով, որ աշխատում են հայկական կողմի հետ։

Վրաստանի Արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել էր, որ այդ երկիրը որևէ ձևաչափով հետաքրքրված չէ մասնակցել «3+3» ձևաչափում՝ որպես պատճառ նշելով Ռուսաստանի մասնակցությունը, բայցև պետք է այնպես աշխատել, որ նախաձեռնություններից դուրս չմնալ:

Փաստացի, Վաշինգտոնը Մոսկվային խորհուրդ է տալիս տարածաշրջանային նոր ձևաչափ ստեղծելու փոխարեն իր պարտավորությունները կատարի: Իսկ որն էր 2008թ. հրադադարի համաձայնագրով ստանձնած իր պարտավորությունները... Ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը քննադատեց 2008թ. հնգօրյա օգոստոսյան պատերազմից հետո Վրաստանի տարածքները բռնակցելու մեջ:

Հիմա ԱՄՆ պաշտպանության նախարարը, այլ կերպ ասած՝ «3+3» տարածաշրջանային նոր ձևաչափի ստեղծման հնարավորությունը՝ Մոսկվայի մասնակցությամբ, այսպես ասած՝ ոչ նպատակահարմար է համարում:

Բացի այդ, «3+3» ձևաչափը, որը, ինչպես նախատեսվում է, ընդգրկելու է՝ Ռուսաստանը, Թուրքիան, Իրանը և Հայաստանը, Վրաստանը, Ադրբեջանը, տարածաշրջանային նոր հարթակի նախագիծ է, ակտիվորեն առաջ է մղում Ադրբեջանի և Թուրքիայի նախագահների կողմից։ Իսկ Թուրքիայի հետ ունենալով որոշակի խնդիրներ, այս առումով էլ Վաշինգտոնը կարող է ցույց տալ, որ Թուրքիայի առանձին խաղն էլ չի համարում արդյունավետ:

Թուրքական իշխանությունների ձգտումներով ոգևորված Թբիլիսին էլ, հետաքրքիր է, թե ինչպես կդրսևորի ապագայում՝ ԱՄՆ դիրքորոշման առկայության պայմաններում:

Ինչ վերաբերում է վրաց-ամերիկյան հարաբերություններին, ապա Վաշինգտոնը մտադիր է օգնել Թբիլիսիին՝ ընդլայնելու պաշտպանական հնարավորությունները, ինչպես նաև աջակցել Արևմուտքի հետ Վրաստանի մերձեցմանը: Պենտագոնի ղեկավարը հայտնել է. «ԱՄՆ-ը հանձնառու է՝ օգնելու Վրաստանին ամրապնդել պաշտպանական ուժերը և դյուրացնելու նրա եվրատլանտյան ինտեգրումը, և ես անհամբերությամբ սպասում եմ այստեղ հանդիպումներին»։

Ինչ վերաբերում է ռուս-ամերիկյան հարաբերություններին, ապա այդ հարաբերություններն ավելի ու ավելի են հեռանում: Երեկ հայտնի դարձավ, որ Ռուսաստանը դադարեցնում է ՆԱՏՕ-ում իր ներկայացուցչության աշխատանքը։ Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի խոսքով՝ Մոսկվան այս քայլին է դիմում՝ հոկտեմբերի 6-ին Հյուսիսատլանտյան դաշինքի կողմից կայացված որոշմանն ի պատասխան, որի համաձայն ՆԱՏՕ-ում Ռուսաստանի լիազոր ներկայացուցչությունում աշխատող 8 դիվանագետներ զրկվել էին հավատարմագրերից։ «ՆԱՏՕ-ի գործողություններին ի պատասխան մենք դադարեցնում ենք մեր մշտական ներկայացուցչության, այդ թվում՝ Գլխավոր ռազմական ներկայացուցչի գործունեությունը։ Դադարեցնում ենք նաև Մոսկվայում տեղակայված ՆԱՏՕ-ի ռազմական կապի առաքելության աշխատանքը։ Դրա աշխատակիցների հավատարմագրերը հետ են կանչվում նոյեմբերի 1-ից», ասել է Լավրովը։

Մետաքսյա Շալունց