Աղքատության աճը դառնում է անխուսափելի

 Համաշխարհային բանկի կանխատեսմամբ՝ Հայաստանի տնտեսությունը նախակովիդյան մակարդակին կվերադառնա մինչև 2022 թ․ կեսը, եթե նոր սահմանափակումներ ու համավարակի դեպեքերի աճ չլինեն, ինչպես նաև տարածաշրջանում հնարավոր լինի բացառել անկայունությունը։ 2020 թ․-ին համավարակի և պատերազմի հետևանքով Հայաստանի տնտեսությունը կտրուկ կրճատվել է, անկումը կազմել է 7,4%։

Համաշխարհային բանկի փորձագետները Հայաստանի տնտեսության վերականգնումը կապում են ոչ թե կառուցվածքային փոփոխությունների (արդյունաբերության աճի, նոր գործարանների բացման և այլն), այլ մասնավոր սպառման վերականգնման, պղնձի համաշխարհային գների աճի, զբոսաշրջիկների հոսքի վերականգնման, ինչպես նաև բյուջեի միջոցներով կապիտալ շինարարության ակտիվացման հետ: Կանխատեսվում է, որ 2022թ. տարածաշրջանային աճի տեմպը կդառնա չափավոր և արտաքին ու ներքին պահանջարկի կայունացման, համավարակի առնչությամբ տրամադրվող աջակցության դադարեցման պայմաններում կկազմի 3.4%:

Միջազգային հեղինակավոր ֆինանսական կառույցի այս կանխատեսումը բավականին դիտարժան է, հատկապես եթե հաշվի առնենք, որ 2022 թվականի բյուջեի նախագծով ՀՀ կառավարությունը պլանավորել է 7 տոկոս ՀՆԱ-ի աճ ունենալ, այսինքն՝ մոտ կրկնակի ավել, քան կանխատեսել է ՀԲ-ն տարածաշրջանի համար։ Համաշխարհային բանկը (ՀԲ) բարելավել է Հայաստանի տնտեսական աճի կանխատեսումը՝ վերագնահատելով ՀՆԱ-ի աճի տեմպը 2021 թվականի համար մինչև 6․1%՝ այս տարվա ապրիլին կանխատեսված 3.4%-ի դիմաց։

Ինչպես նշված է ՀԲ Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի (ԵԿԱ) տարածաշրջանի տնտեսական զարգացումների զեկույցում (աշուն, 2021թ․), վերագնահատումը պայմանավորված է 2021թ․ առաջին կիսամյակում Հայաստանում տնտեսական աճի սպասվածից արագ վերականգնմամբ։ «Այս տարվա առաջին կիսամյակում արձանագրված զարմանալիորեն ուժեղ վերականգնումը խթանեց տնտեսական ակտիվությունը Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանի նոր ձևավորվող շուկաներ ու զարգացող տնտեսություն ունեցող երկրներում, և կանխատեսումների համաձայն՝ 2021թ տարածաշրջանային տնտեսության աճը կլինի սպասվածից բարձր, այն է՝ 5.5%»,- ասված է զեկույցում։

2021թ. վերականգնումն ավելի արագ է ընթանում, քան սպասվում էր (առաջին կիսամյակում 4,9 տոկոսով), և 2022 թ. կեսին տնտեսության ծավալները կարող են վերադառնալ նախաճգնաժամային ցուցանիշներին: Այնուամենայնիվ, Համաշխարհային բանկի մասնագետները զարգացած երկրների համեմատ՝ ցածր են համարում պատվաստումների տեմպերը: Համաճարակային և աշխարհաքաղաքական ռիսկերը կարող են ազդել տնտեսության վերականգնման վրա, ասվում է զեկույցում։
Պետությունը ձեռնարկությունների և կարիքավոր ընտանիքների աջակցության 25 ծրագիր է իրականացրել, որոնց արդյունքում պետական պարտքը հասել է ՀՆԱ-ի 67%-ին։ Սրան զուգահեռ՝ Հայաստանի սպառողական շուկայում 12-ամսյա գնաճը սպասվածից բարձր է եղել՝ 2021թ. սեպտեմբերը 2020թ. սեպտեմբերի նկատմամբ կազմելով 8.9%։

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի կողմից հրապարակված տվյալների համաձայն՝ 2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, հանրապետությունում արձանագրվել է սննդամթերքի և ոչ ալկոհոլային խմիչքի 15.4% գնաճ։ Բանջարեղենի ապրանքախմբում 2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, արձանագրվել է 64.5% գնաճ: Համեմատաբար նվազել է մրգի գինը․ այս ապրանքախմբում 2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, արձանագրվել է 3.0% գնանկում:

2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, կաթնամթերք, պանիր և ձու ապրանքախմբում գրանցվել է 10.0%, իսկ 2021թ. օգոստոսի համեմատ՝ 2.0% գնաճ: Հացաբուլկեղենի և ձավարեղենի ապրանքախմբում 2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, գրանցվել է 9.5%, իսկ 2021թ. օգոստոսի համեմատ՝ 0.8% գնաճ:

2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, մսամթերքի ապրանքախմբում գրանցվել է 9.0% գնաճ: Ձկան և ծովամթերքի ապրանքախմբում 2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, արձանագրվել է 27.7% գնաճ: Յուղերի և ճարպերի ապրանքախմբում 2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, արձանագրվել է 27.1% գնաճ։ Շաքարի և շաքարավազի ապրանքախմբում 2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, գրանցվել է 31.1%, իսկ 2021թ. օգոստոսի համեմատ՝ 5.5% գնաճ:

2021թ. սեպտեմբերին, 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ, ոչ պարենային ապրանքների շուկայում գրանցվել է 9.9% գնաճ: Ինչպես տեսնում ենք, գները բոլոր ուղղություններով միայն բարձրանում են։ Սա էլ իր հերթին նշանակում է, որ աղքատության աճը դառնում է անխուսափելի։ Բայց կարևորը Նիկոլ Փաշինյանը ստացել է պողպատե մանդատ, իսկ նախկինները հետ չեն եկել։

Հայկ Դավթյան