Ռուսական ռազմակայանի ընդլայնում՝ Շուշիի հռչակագրից հետո. ինչու ՀՀ-ից պատվիրակություն մեկնեց Մոսկվա

Պաշտոնական Երևանն ու Մոսկվան բանակցություններ են սկսել Հայաստանում ռուսական ռազմակայանի ընդլայնման շուրջ, և այդ նպատակով Ռուսաստանի մայրաքաղաք է օրերս մեկնել ներկայացուցչական պատվիրակություն՝ բաղկացած Հայաստանի պաշտպանության, արտաքին գործերի, տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունների, Զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի, հայ-ռուսական միացյալ խմբավորման, ինչպես նաև Կադաստրի կոմիտեի բարձրաստիճան ներկայացուցիչներից։

Վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանի այս հունիսի 23-ի որոշումից տեղեկանում ենք. «Հայաստանի տարածքում ռուսաստանյան ռազմակայանի տեղակայման և գործառնման նպատակով հողատարածքների և անշարժ գույքի փոխանցման հայ-ռուսական միջպետական հանձնաժողովի 13-րդ նիստին մասնակցելու նպատակով 2021թ. հունիսի 26-ից մինչև հուլիսի 1-ը Ռուսաստանի Դաշնություն (Մոսկվա) գործուղել պատվիրակություն»։

14 հոգանոց պատվիրակությունը ղեկավարում էր Պաշտպանության նախարարության կապիտալ շինարարության և զորքերի բնակավորման վարչության պետ, միջպետական հանձնաժողովի հայկական մասի նախագահ Արմեն Ավետիսյանը։
Հայաստանյան պատվիրակության կեսից ավելին հենց Պաշտպանության նախարարությունից են եղել փաստորեն։

Ռուսաստանյան լրատվամիջոցների հաղորդմամբ, օրերս հայ-ռուսական միջպետական հանձնաժողովի 13-րդ նիստն է կայացել։ Մոտ մեկ ամիս առաջ՝ մայիսի 27-ին կառավարության նիստում որոշում կայացվեց Սյունիքի մարզում շուրջ 3,5 հեկտար ընդհանուր մակերեսով հողամասեր անհատույց օգտագործման իրավունքով հատկացնել Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության՝ ФСБ-ի Հայաստանում տեղակայված սահմանապահ վարչությանը: Ռուս սահմանապահների օգտագործմանն են անցնում Կապան համայնքի Շիկահող գյուղից, Մեղրիի Շվինաձոր, Կարճևան, Նռնաձոր գյուղերից ու Տեղ համայնքից 7 միավոր հողակտոր։

Կառավարության հիմնավորմամբ, 2020թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունից հետո անհրաժեշտ է ամրացնել Հայաստանի հարավ-արևելյան սահմանները, ինչի համար էլ անհրաժեշտ հողամասեր են առանձնացվել։ Ինչպես հայտնի է, 44-օրյա պատերազմից հետո հայ-ադրբեջանական սահմանի որոշ հատվածներում հսկողություն են իրականացնում նաև ռուս սահմանապահները։

Հայաստանում ռուսական 102-րդ ռազմակայանի ընդլայնման կամ նոր ռազմակայանի հիմնման մասին տեղեկությունները նոր չեն։ Հայտարարությունների մակարդակով այս մասին սկսեցին խոսել 44-օրյա պատերազմից գրեթե անմիջապես հետո, որի ընթացքում Մոսկվայի փաստացի անգործության պայմաններում Ադրբեջանն ու Թուրքիան կարողացան հայկական Զինված ուժերին գերազանցող ուժեր կենտրոնացնել և հաջողության հասնել Արցախի ուղղությամբ։

Այս մայիսի 3-ին ելույթ ունենալով Ազգային ժողովում՝ կառավարության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ և՛ պատերազմից առաջ, և՛ հետո Հայաստանի արտաքին անվտանգության համակարգի հիմքում նախևառաջ ընկած է հայ-ռուսական համատեղ զորախումբը. - «Հարց հնչեց Սյունիքի անվտանգության, 102-րդ ռազմաբազայի վերաբերյալ: Կարծում եմ՝ դա գաղտնիք չէ, որ Սյունիքի մարզում ռուսական 102-րդ ռազմական բազայի 2 նոր հենակետ է հիմնադրվել, և այդ նոր հենակետերի հիմնադրումը լրացուցիչ երաշխիք է Սյունիքի մարզի և ընդհանրապես ՀՀ անվտանգությունն ապահովելու համար»:

Թե հայ-ռուսական միացյալ զորախումբը և ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի անդամակցությունը որքանով է արդյունավետ պաշտպանում Հայաստանը, ոչ միայն ակնհայտ դարձավ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում, երբ ադրբեջանական զինուժը բազմիցս հարվածներ հասցրեց նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, իսկ թուրքական օդուժն էլ, ըստ հայկական կողմի, Հայաստանի օդային տարածքում խոցեց հայկական օդուժի Су-25 կործանիչը, այլև պատերազմից հետո, օրինակ, երբ Փաշինյանի այս ելույթից ընդամենը ինը օր անց՝ մայիսի 12-ին ադրբեջանական զինուժը առնվազն երեք ուղղություններով ներխուժեց Հայաստանի տարածք և ցայսօր հրաժարվում է հեռանալ։

44-օրյա պատերազմից հետո Ռուսաստանը, փաստորեն ընդլայնում է իր ռազմական ներկայությունը ոչ միայն Արցախում, այլև ՀՀ-ում փաստորեն, պատերազմի հետևանքով թուլացած հայկական զինուժի փոխարեն՝ ֆունկցիաներ է իրականացնում: Իսկ Հայաստանն այլ տարբերակ չունի, քան համաձայնելու ռուսական ռազմական ներկայության ընդլայնմանը

Այլապես՝ ինչպե՞ս հակադարձի թուրք-ադրբեջանական դաշինքին... Ուշագրավն այն է, որ հայկական պատվիրակությունը մեկնել է Ռուսաստան, փաստորեն՝ Շուշիում թուրք-ադրբեջանական դաշինքի հռչակագրի ստորագրումից հետո:

«Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ռուսաստանյան ռազմակայանի մասին» դեռ 1997թ. ստորագրված պայմանագրի 19-րդ հոդվածի համաձայն, ռուսաստանյան ռազմակայանի ծախսերի մի մասը հոգում է Հայաստանը։ Օրինակ, Ղազախստանում իր ռազմական հենակետերի համար, ըստ ռուսաստանյան լրատվամիջոցների, Կրեմլը յուրաքանչյուր տարի այդ երկրին վճարում է 200 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ Ղրղըզստանում՝ 4,5 միլիոն դոլար։

Մետաքսյա Շալունց