Ռոբերտ Քոչարյանը վերահաս խայտառակությունից դուրս գալու ելք է առաջարկել

Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հայտարարությունը՝ պետական բյուջե փոխանցված «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի 52 մլրդ դրամ գումարի խնդիրը լուծելու վերաբերյալ, կառավարությունն ու անձամբ Նիկոլ Փաշինյանը պետք է ընդունեն որպես փորձառու մարդու խորհուրդ և օգտվեն դրանից։
Մարտի 15-ին տեղի է ունեցել «Հայաստան համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի հեռավար նիստը, որին նաև Ռոբերտ Քոչարյանն է մասնակցել։
«Քննարկվում էր Արցախում պատերազմի ընթացքում Հիմնադրամից կառավարությանը փոխանցված 52 մլրդ դրամի մասով հաշվետվության խնդիրը։
Քննարկումից ստացած տպավորությունս մտահոգիչ է։ Վարչապետը միանշանակ հայտարարեց, որ 52 մլրդ դրամը մուտքագրվել է բյուջե և ծախսվել բյուջեի բոլոր ծախսերի ընդհանուր կաթսայում և որ անհնար է հստակեցնել, կոնկրետացնել, թե ինչի վրա են ծախսվել բարեգործական նպատակով հանգանակված միջոցները։
Մինչդեռ, Հիմնադրամի հետ պայմանավորվածության համաձայն, կառավարությունը պարտավոր է տրամադրել ստացված միջոցների վերաբերյալ հաշվետվություն:
Ակնհայտ է, որ վերոհիշյալ միջոցները պետք է մուտքագրվեին կառավարության՝ հատուկ այդ նպատակով բացված հաշվեհամարին և ծախսվեին այդ հաշվեհամարից պատերազմի թելադրած անհետաձգելի, հրատապ կարիքների համար։ Այդ դեպքում հաշվետվողականության հետ կապված որևէ խնդիր չէր լինի։
Ես չգիտեմ՝ այս ամենն արվել է միտումնավո՞ր, թե անփութության արդյունք է, բայց փաստացի՝ հենց կառավարության գործողությունների արդյունքում լրջորեն վնասվում է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հեղինակությունը։
Վարչապետի՝ ծախսված միջոցների վերաբերյալ բանավոր հավաստիացումները բացարձակապես վստահություն չեն ներշնչում։ Չեմ կարող հավատալ մի կառավարության հավաստիացումներին, որը պատերազմի ամբողջ ընթացքում ցինիկիաբար խաբել է սեփական ժողովրդին՝ թաքցնելով ռազմաճակատում տիրող իրական իրավիճակը, որը պատերազմի ավարտից 4 ամիս անց անգամ թաքցնում է զոհերի, անհետ կորածների, գերիների թիվը։ Այս կոնտեքստում ինձ համար անհասկանալի է հոգաբարձուների խորհրդի անունից ընդունված հայտարարությունը: Ինչպե՞ս կարելի է նախօրոք վստահ լինել Հիմնադրամի միջոցների նպատակային ծախսվելու մեջ, երբ ծախսերը հաստատող փաստաթղթերն ամբողջովին բացակայում են:
Ստեղծված իրավիճակում որևէ աուդիտ հստակություն չի մտցնի, այլ միայն կամրապնդի առկա կասկածները։ Այս իրավիճակից միակ ճիշտ ելքը տեսնում եմ այդ 52 մլրդ դրամի ձևակերպումը՝ ոպես կառավարության պարտք Հիմանդրամին՝ 3-5 տարվա ընթացքում վերադարձնելու պայմանով։ «Հայաստան» հիմնադրամը, իր հերթին, պետք է այդ գումարը ծախսի Արցախի կարիքները հոգալուն ուղղված բազմաթիվ ծրագրերի վրա»,- Ֆեյսբուքայան իր էջում գրել է Ռոբերտ Քոչարյանը։
Նշված գումարի տխուր ճակատագրին անդրադարձել է նաև Հայաստան համահայկական հիմնադրամի նախկին տնօրեն Արա Վարդանյանը։ Նա հայտարարել է, որ միջազգային աուդիտը չի ընդունել ՀՀ կառավարության կողմից հիմնադրամին տրված հաշվետվությունը, ինչի արդյունքում հիմնադրամը շատ լուրջ հետևանքների առաջ է կանգնել։ «Տևական ժամանակ է, ինչ սոցիալական ցանցերի տիրույթում հայտարարվում է, որ Հիմնադրամի կողմից ՀՀ կառավարությանը փոխանցած գումարներից շուրջ 8 միլիոն դոլարը կանխիկացվել է ու յուրացվել»,- ՖԲ-ում գրել է Արա Վարդանյանը՝ ավելացնելով, որ այս պատմության զավեշտն այն է, որ ո՜չ ԱԱԾ-ն, ո՜չ էլ դատախազությունը որևէ բան չեն հայտարարել այդ կոնկրետ դեպքի մասին։ Նա  կատարյալ սուտ է որակել տեղեկատվական խողովակներով շրջանառվող այն լուրերը, թե նշված գումարով զինամթերք է գնվել։ Արա Վարդանյանը նաև ակնարկել է, որ կորսված գումարները փոշիացվել են Աննա Հակոբյանի հայտնի հիմնադրամի միջոցով։
Ավելի ուշ հիմնադրամի հոգեբարձուների խորհուրդը ևս հանդես է եկել հայտարարությամբ, որտեղ նշվում է, թե մարտի 15-ի նիստում հոգաբարձուների խորհուրդը վստահություն է հայտնել, որ պատերազմի ընթացքում հավաքագրված գումարները նպատակային են օգտագործվել։
Միաժամանակ, ըստ տարածած հայտարարության՝ որոշվել է հոգաբարձուների խորհրդի անդամներից ստեղծել աշխատանքային խումբ, որը կաշխատի միջազգային աուդիտորական ընկերության և ներգրավված այլ կողմերի հետ՝ պատերազմի ընթացքում հավաքագրված և օգտագործված գումարների ուսումնասիրության նպատակով։

«Հոգաբարձուների խորհուրդը հետամուտ կլինի, որպեսզի փարատվեն հավաքագրված գումարների օգտագործման հետ կապված բոլոր կասկածները և ապահովվի հանրության վստահությունը»,- ասված է հիմնադրամի հաղորդագրության մեջ։

Ակնհայտ է, որ Հոգաբարձուների խորհուրդն հակասում է ինքն իրեն․ եթե խորհուրդը վստահ է, որ բյուջե փոխանցված գումարները նպատակային են օգտագործվել, ապա ինչո՞ւ է ստեղծում աշխատանքային խումբ, որպեսզի ցրի կասկածները։ Իսկ կասկածները հիմնավոր են, քանի որ բացակայում է աուդիտի դրական եզրակացությունը՝ ծախսերի արդյունավետության և հիմնավորվածության վերաբերյալ։

Նման պայմաններում երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի առաջարկը, այն է պետական բյուջե փոխանցված 52 մլրդ դրամի ձևակերպումը՝ ոպես կառավարության պարտք Հիմանդրամին՝ 3-5 տարվա ընթացքում վերադարձնելու պայմանով, ամենաօպտիմալն է։ Սա միակ ելքն է հիմնադրամի հանդեպ վստահությունը վերջնականապես չփոշիացնելու և հետագայում նվիրատուների լիակատար հիասթափությանը չառերեսվելու համար։

Հայկ Դավթյան