Հարմար պահի Պուտինը կփակի Էրդողանի «ախորժակը»

Պետք է արդյոք փոխե՞լ, դե ես չգիտեմ, գուցե ձևաչափը կարելի է մի քիչ փոխել: Այս մասին «Վալդայ» բանավիճային ակումբում հանդիպմանը հայտարարել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը՝ պատասխանելով այն հարցին, թե արդյոք անհրաժե՞շտ է փոխել ՄԽ ձևաչափը:

«Ես ձեր հարցի պատասխանը չունեմ (արդյո՞ք անհրաժեշտ է փոխել Ղարաբաղում կարգավորման խմբի ձևաչափը), ցավոք: Մի շարք օբյեկտիվ պատճառներով, ոչ այն պատճառով, որ ուզում եմ ընդգծել Ռուսաստանի դերը, բոլորս էլ հասկանում ենք, որ Ռուսաստանն այստեղ կողքն է, նրանք մեր հարևաններն են, մենք հատուկ հարաբերություններ ունենք այս երկրների, այս ժողովուրդների հետ: Ազդեցությունը շատ հզոր է: Ռուսաստանը հատուկ պատասխանատվություն է զգում Ղարաբաղում կարգավորման համար, բայց նա աջակցության կարիք ունի, այդ թվում` ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի, և ՄԽ այլ մասնակիցների կողմից, նրանք 10-12-ն են, և, ի դեպ, Թուրքիան նույնպես:

Պետք է արդյոք փոխե՞լ, դե ես չգիտեմ, գուցե ձևաչափը կարելի է մի քիչ փոխել: Մենք պետք է գտնենք կառուցողական, ընդունելի փոխզիջումներ երկու կողմերի համար: Կրկնում եմ՝ մենք երկար տարիներ փնտրել ենք այդ փոխզիջումները, առաջարկել ենք: Հավատացեք ինձ, շատ համառորեն, մանրամասն, կիլոմետրերով, անկեղծ ասած: Տարբեր միջանցքներ ենք այնտեղ կառուցել, տարածքներ փոխանակել, ինչ ասես մեզ չեն առաջարկել: Ցավոք, մենք չկարողացանք լուծում գտնել, և այս ամենը հանգեցրեց այսօրվա ողբերգությանը: Հուսով եմ, որ ամեն ինչ կավարտվի, այդ մարտերը: Համաձայն եմ, որ առաջին բանը, որ պետք է անել, կրակի դադարեցումն է: Մենք պայմանավորվել ենք այդ մասին Մոսկվայում: Բայց, ցավոք, իրավիճակը պահել չհաջողվեց: Հետագայում ևս դրան ենք ձգտելու»,- նշել է նա:

Թուրքիայի դիրքորոշման վերաբերյալ, Պուտինը, գովաբանելով Էրդողանին, նաև ասել է, թե որոշ հարցերում տեսակետները չեն համընկնում. - «Նա չի ճանաչում Ղրիմը, Լեռնային Ղարաբաղը: Մեր կողմից պետք է աշխատենք բոլորի հետ, համբերությամբ լցվենք, ապացուցենք մեր ճշմարտությունը: Տարբեր են դիրքորոշումները Հարավային Կովկասի իրավիճակի վերաբերյալ՝ Ռուսաստանը գտնում է, որ հակամարտությունը պետք է կարգավորվի բանակցությունների միջոցով, եթե 30 տարվա բանակցությունները լուրջ հաջողություններ չեն գրանցել, դա չի նշանակում, թե պետք է սկսել կրակել», - հայտարարել է Ռուսաստանի նախագահը:

Ոչ դիվանագիտական լեզվից, եթե դուրս գանք, նշանակում է՝ Մոսկվան չի բացառում Թուրքիայի՝ բանակցային գործընթացում ներգրավման հնարավորությանը, ինչի մասին արդեն այսօր Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան էլ իրավունք ունի ներգրավել կարգավորման գործընթացում:

Կարո՞ղ է ընդդիմանալ Պուտինը՝ Էրդողանի ցանկություններին կամ ախորժակը փակել՝ դա արդեն ժամանակի հարց է:

Պուտինն, իհարկե, արձանագրեց, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն անկախ քաղաքականություն է վարում. «Գիտեմ, որ նախագահ Էրդողանն անկախ արտաքին քաղաքականություն է վարում՝ չնայած ճնշումներին: Մենք նրա հետ կարճ ժամկետում իրականացրեցինք «Թուրքական հոսք» նախագիծը, սակայն Եվրոպայի հետ մինչ այժմ չենք կարողանում, տարիներով ծամծմում ենք այդ թեման, Եվրոպան ոչ մի կերպ չի կարողանում տարրական ինքնուրույնություն և ինքնիշխանություն ցուցաբերել՝ իրագործելու իր համար շահավետ «Հյուսիսային հոսք-2» նախագիծը: Թուրքիայի հետ մենք դա արագ իրագործեցինք: Ինչ վերաբերում է Ղրիմի առնչությամբ Թուրքիայի նախագահի ինչ-որ ձգտումներին, ես դրա մասին չգիտեմ: Ինձ դա չի հետաքրքրում, քանի որ Ռուսաստանի շահերը հուսալիորեն պաշտպանված են: Եվ դրանում կարող եք ոչ մի վայրկյան չկասկածել»,-հավելել է Պուտինը:

Բայց ասվածից չի ենթադրում, որ Պուտինը կողմ է, որ Էրդողանն էլ ավելի ամրանա Հարավային Կովկասում, ինչի անթաքույց հավակնությունները նա ու անի ու արդեն արտահայտել է:

ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովն այսօր արդեն ասել է, որ Ռուսաստանն ու Թուրքիան տարաձայնություններ ունեն, բայց դրանք այնքան մեծ չեն, որքան` ԱՄՆ-ի հետ. «Պուտինը շատ պրագմատիկ է և հարավային, և հյուսիսային և արևելյան սահմանների, և մեր երկրի այլ սահմանների նկատմամբ մոտեցման հարցում: Այո, մենք տարաձայնությունների մի ամբողջ շարք ունենք Թուրքիայի հետ: Այն այնքան մեծ չէ, որքան, օրինակ, ԱՄՆ-ի հետ մեր տարաձայնությունները, սակայն տարաձայնություններ դեռ կան»:

Ըստ Պեսկովի՝ կան նաև համագործակցության կետեր. «Բայց միևնույն ժամանակ մենք առևտրատնտեսական և ներդրումային համագործակցության խորագույն ներուժ ունենք, ինչը հնարավորություն է տալիս մեղմել այդ նույն տարաձայնությունների բացասական ազդեցությունը»: Նա հավելել է, որ ՌԴ-ն ու Թուրքիան համատեղ աշխատանքի փորձ ունեն թեժ կետերում առկա առավել սուր հարցերի շուրջ:

Ի դեպ, ՆԱՏՕ-ից էլ արել են հայտարարություն, որը ևս վկայում է, որ բոլորը Թուրքիային արդեն արցախյան պատերազմի պրոցեսի մաս են համարում:

ՆԱՏՕ-ն ակնկալում է, որ Թուրքիան կօգտագործի իր ազդեցությունը՝ ղարաբաղյան հակամարտության գոտում լարվածությունը մեղմելու համար, այսօր Բրյուսելում`պատասխանելով լրագրողների հարցերին, հայտարարել է կառույցի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը։ «Այո, Թուրքիան շատ կարևոր գործընկեր է մեզ համար, բայց մենք ակնկալում ենք, որ Թուրքիան կօգտագործի տարածաշրջանում ունեցած իր էական ազդեցությունը՝ լարվածությունը հանդարտեցնելու համար», - ասել է գլխավոր քարտուղարը։

Պաշտոնական Երևանը շարունակում է պնդել, որ Թուրքիան չի կարող կարգավորման գործընթացում ներգրավել որպես միջնորդ, որովհետև արդեն հանդես է գալիս, որպես հակամարտության կողմ: Բանակցությունները պետք է շարունակվեն այս ձևաչափով: Այս մասին «Ինտերֆաքս»-ին տված հարցազրույցում երեկ նշել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ պատասխանելով այն հարցին, թե արդյո՞ք ինքը բանակցությունների ձևաչափի փոփոխություն է համարում, և հնարավո՞ր է արդյոք Թուրքիայի ներգրավումը բանակցային գործընթացում. «Դա շատ տարօրինակ դիրքորոշում է:

Քանի որ Մոսկվայում Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների կողմից ընդունվել է հայտարարություն և այնտեղ հստակորեն արձանագրվել է, որ ԵԱՀԿ ՄԽ-ի համանախագահության ձևաչափը չի փոխվելու: Բանակցությունները պետք է շարունակվեն այդ ձևաչափով: Ես ասում եմ չէ՞, որ ամեն անգամ Ադրբեջանը փոխում է դիրքորոշումը: Մոսկվայում այդ հարցը համաձայնեցվել է համատեղ հայտարարությամբ, բայց երկու օր հետո Ադրբեջանը կրկին հայտարարել է, որ Թուրքիան պետք է լինի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ: Թվում էր, թե հարցը լուծված է, հայտարարություն է եղել, հարցը փակված է, բայց այն կրկին բացվում է: Այս իրավիճակում ինչպե՞ս է հնարավոր այդ աշխատանքներն արդյունավետ իրականացնել, երբ ամեն րոպե Ադրբեջանը փոխում է արդեն համաձայնեցված դիրքորոշումները և հարցերը»։

Մետաքսյա Շալունց