Ինչո՞ւ են աշխատանքից ազատել Ամատունի Վիրաբյանին

ՀՀ արդարադատության նախարարի հրամանով՝ աշխատանքից ազատել են Հայաստանի ազգային արխիվի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյանին։

Ամատունի Վիրաբյանը Yerkir.am-ի հետ զրույցում նշել է, որ որոշումը համարում է անհիմն, քանի որ աշխատանքից ազատման պատճառը 2016-2018 թթ. Հայաստանի ազգային արխիվի հարկեր չվճարելն է եղել, որը պայմանավորված է եղել համակարգային խնդրով, ոչ թե տնօրենի թերացմամբ։ Ըստ Ամատունի Վիրաբյանի՝ 2016-ին պետությունը որոշել է, որ բոլոր ՊՈԱԿ-ները պետք է ԱԱՀ վճարեն, բայց բյուջեից այդ նպատակով գումար չի հատկացրել։ Այսինքն՝ այդ պահին բոլոր ՊՈԱԿ-ները չեն վճարել այդ հարկը։ Ավելի ուշ պետությունը պահուստային ֆոնդից բոլոր ՊՈԱԿ-ներին  ֆինանսավորում է հատկացրել, այդ թվում՝ Հայաստանի ազգային արխիվին՝ մոտ 800 միլիոն դրամ, և իրենք վճարել են հարկերը։
«Հարկեր չվճարելու համար քրեական պատասխանատվություն է հասնում, բայց ինձ քրեական պատասխանատվության չեն ենթարկել, որովհետև այդտեղ ես ոչ մի մեղք չեմ ունեցել։ Այդ հարկերը չեն վճարել Հայաստանի բոլոր ՊՈԱԿ-ները, և հետո կառավարությունը պահուստային ֆոնդից գումար է հատկացրել, այդ թվում՝ մեզ, և մենք այդ գումարները վճարել ենք»,- վստահեցրել է Ամատունի Վիրաբյանը։
Հայաստանի նոր իշխանությունների այս որոշման մեջ նա հետապնդում և միտում է տեսնում, քանի որ 2018-ին՝ իշխանափոխությունից անմիջապես հետո ևս, փորձել են ստիպել, որ Ամատունի Վիրաբյանը աշխատանքից ազատման դիմում գրի, բայց նա հրաժարվել է։

 Այն, որ ներկա իշխանությունները նախկինների նկատմամբ գենետիկ անհամատեղելիություն ունեն, գաղտնիք չէ։ Նախկին կոռումպացված իշխանություններ արտահայտութունը դարձրել են ինքնապաշտպանական վահան և ամեն անգամ այդ արտահայտությունը արտաբերելիս փորձում են հերթական բաժանարար գիծը քաշել հանրությանը երկատելու և բաժանելու ուղղությամբ։ Բայց կյանքը նաև ցույց է տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա հեղափոխական քայլիստներն անհամատեղելի են միայն այն նախկինների հետ, որոնք իրենց պատկերացրած ծառայությունները օրվա իշխանությանը չեն առաջարկում։ Նրանք, ովքեր Փաշինյանի թրի տակով անցել են ու առաջարկել իրենց ծառայությունների սերվիսը, վաղուց դարձել են Փաշինյանի աչքի լույսը։ Օրինակ՝ ՀՔԾ պետ Սասուն Խաչատարյանը, գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանը, մի շարք դատավորներ ու նախկիններին ծառայած մի խումբ մտավորականներ հիմա արդեն դարձել են Փաշինյանի աջակիցը։ Բայց կան նախկինում աշխատած մարդիկ, որոնցից ազատվելու համար ներակները ոչ մի բանի առաջ կանգ չեն առնում, ընդհուպ մինչև Սահմանադրությունն ու օրենքներն են պատրաստակամորեն խախտում, ինչպես դա եղավ ՍԴ-ի դեպքում։ 
Ըստ էության Ամատունի Վիրաբյանի դեպքն այդ շարքից է։ Ամատունի Վիրաբյանը Հայաստանի ազգային արխիվը գլխավորում է շուրջ 20 տարի շարունակ՝ 2001 թվականից։ Բացի տնօրեն և վարչարար լինելուց՝ նաև մտավորական ու գիտնական է։ Նա ոլորտին քաջատեղյակ է, ունի անձնական, գիտական և մասնագիտական կարևոր ներդրում արխիվի պահպանման և հարստացման գործում։ Վիրաբյանը պատմական գիտությունների դոկտոր է, Արխիվների միջազգային խորհրդի Եվրասիական տարածաշրջանային բաժանմունքի նախագահ, Խ.Աբովյանի անվ. ՀՊՄՀ թանգարանագիտության, գրադարանագիտության և մատենագիտության ամբիոնի վարիչ, բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ, պարգևատրվել է «Մովսես Խորենացի» մեդալով:
Նախկին իշխանությունների ժամանակ էլ երբեք իրեն չի դրսևերել որպես քաղաքականացված գործիչ։ Հետևաբար ինչը կարող էր խանգարել ներկաներին՝ շարունակելու աշխատել մտավորականի և գիտնականի հետ։

Ազգային արխիվն այն բացառիկ կառույցներից է, որտեղ ի պահ են տրվում շատ կարևոր փաստաթղթեր՝ կապված նաև ներկա ժամանակաշրջանի հետ։ Կա հայտնի ճշմարտություն․ ով տիրապետում է արխիվին, կարող է տնօրինել պատմությունը։ Ըստ երևույթին իշխանություները Ամատունի Վիրաբյանից արխիվացվող կամ էլ արդեն արխիվացված փաստաթղթերի հետ կապված որոշակի ակնկալիքներ են ունեցել, որոնք սակայն չեն արդարացվել։ Թերևս եթե Վիրաբյանը փորձեր ընդառաջել և հասականալ, թե ինչ են սպասում իրենից հեղափոխականները, ազատման հրաման չէր լինի, այն էլ այդպիսի անհեթեթ հիմնավորմամբ։

 Հայկ  Դավթյան

Նշենք, որ Ազգային արխիվի շուրջ 250 աշխատակիցներ նամակով դիմել են վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ Ամատունի Վիրաբյանի ազատման հարցով։ Հաշվի առնելով նրա ծառայությունները՝ նրանք խնդրում են հնարավորություն տալ Ա. Վիրաբյանին շարունակելու պաշտոնավարումը մինչև օրենքով սահմանված տարիքը լրանալը: