Երկակի ստանդարտներով դեպի ՍԴ

«Առանց համապատասխան ընթացակարգերի և չափորոշիչների պահպանման ձևավորված անկախ և անկողմնակալ մասնագիտական կարծիքի՝ հնարավոր չէ ապահովել Սահմանադրական դատարանի անդամների թեկնածուների առաջադրման և այդ թեկնածուների ընտրության հարցում ժողովրդավարական կարևորագույն սկզբունքները՝ հավասար մրցակցությունը, ընթացակարգի թափանցիկությունը և հրապարակայնությունը։ Մեկ թեկնածուի պարագայում Ազգային ժողովն ընտրող մարմնից վերածվում է ընդամենը որոշում դակող մարմնի։
Սահմանադրական դատարանի կազմավորման և դրա դատավորների ընտրության այս ոչ թափանցիկ գործելաոճը խոր արմատներ ձգած արատավոր, նույնիսկ՝ վտանգավոր հակապետական երևույթի է վերածվել: Սահմանադրությամբ կամ օրենքով սահմանված պետական մարմինների լիազորությունը չի ենթադրում դրա՝ կամայական հայեցողությամբ իրականացում, ինչը իրավական և ժողովրդավարական պետության համար հղի է լրջագույն վտանգներով»։ Սա մեջբերում է իրավապաշտպան Հասարակական կազմակերպությունների երիկու տարի առաջ արված հայտարարության տեքստից։ Նրանք նման հայտարարությամբ հանդես եկան այն բանից հետո, երբ նախագահ Արմեն Սարգսյանը Սարգսյանը ՍԴ դատավորի թեկնածու էր առաջադրել Էմիլ Բաբայանին։ Այն ժամանակ իրվապաշտպանները պահանջում էին, որ նախագահը թեկնածու առաջադրի մրցութային ընթացակարգով։ Երեքկ տասնյակից ավելի իրավապաշտպան ՀԿ-ներ հրապարակավ դիմել էին նախագահին՝ պահանջելով հետ կանչել Էմիլ Բաբայանի թեկնածությունը և իրականացնել թափանցիկ մրցույթ: Նրանք նաև կոչով դիմել էին Ազգային ժողովի պատգամավորներին՝ պահանջելով չքվեարկել Արմեն Սարգսյանի առաջադրած թեկնածուի օգտին։
Ի վերջո, Արմեն Սարգսյանի առաջադրած թեկնածուն այդպես էլ ՍԴ դատավոր չդարձավ։ Դա 2018 թվականի մայիսին էր։ Դրանից հետո Արմեն Սարգսյանը ՍԴ անդամության համար ևս 4 թեկնածոև առաջարկեց, որոնք սակայն բոլորն էլ մերժվեցին։ Ի վերջո Արմեն Սարգսյանը ստիպված եղավ առաջադրել քաղաքական մեծամասնության համակրանքը վայելող Վահե Գրիգորյանի թեկնածությունը, որն էլ դարձավ ՍԴ դատավոր։ Այն ժամանակ այդ նույն իրավական հանրույթը իր դրական մոտեցումն էր հայտնել Գրիգորյանի օգտին, թեպետ պարզից էլ պարզ էր, որ դա քաղաքական և ոչ թե մասնագիտական դիրքորոշում։
Ինչպես հայտնի է, Սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում ՍԴ 3 դատավորների լիազորությունների դադարեցումից հետո ըստ հաջորդականության Կառավարությունը, դատավորների խորհուրդը և ՀՀ նախագահը պետք է ՍԴ դատավորի մեկական թեկնածու առաջադրեն, իսկ ընտրությունը կատարելու է Ազգային ժողովը։ Կառավարությունը հուլիսի 23-ի նիստում Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու առաջադրեց Վահրամ Ավետիսյանին՝ առանց մրցութային ընթացակարգի:
Հատկանշական է, որ այն նույն իրավապաշտպան կազմակերպությունները, որոնք 2018 թվականին կոկորդ էին պատռում մրցութային կարգով ՍԴ դատավորի թեկնածու առաջադրելու մասին, այսօր լուռ են և բացարձակ խնդիր չեն տեսնում, որ կառավարությունը որոշել է սեփական հայեցողությամբ թեկնածու առաջադրել։
Փաստորեն, օրենքի առաջ բոլորն հավասար են սկզբունքի մասին ճառեր ասող իրավապաշտպաններն առաջադրվում են երկակի ստանդարտով։ Նրանք թույլ են տալիս, որ վարչապետն ու կառավարությունը անեն մի բան, որը նախագահին, ըստ այդ նույն իրավապահների չէր կարելի։
Ինչ արած, սա հեղափոխական Հայաստանն է․ խորը շունչ քաշեք և հանգիստ նստեք տեղներդ։

Հայկ Դավթյան