Հաշիվներ պարզելու բարդ փուլը

Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժան-Կլոդ Յունկերը հերթական անգամ հայտարարել է, որ Թուրքիայում մահապատժի վերականգնման պարագայում այդ երկրի մուտքը Եվրամիություն անհնար կդառնա: Յունկերն ընդգծել է, որ Թուրքիա-ԵՄ բանակցություններն արդեն այս պահին «դե ֆակտո» սառեցված վիճակում են՝ հավելելով, որ հարաբերությունները խզելու մասին վերջնական որոշումը կայացնելու է ոչ թե Եվրահանձնաժողովը, այլ ԵՄ անդամ երկրները: «Անդամակցության գործընթացի հիմնական սկզբունքները պարզ են և ամրագրված են ԵՄ համաձայնագրերում: Թուրքիան՝ որպես Եվրահանձնաժողովի անդամ և ԵՄ թեկնածու երկիր, պարտավոր է ենթարկվել մեր հիմնական արժեքները համարվող մարդու իրավունքներին, օրենքի գերակայությանը և ազատություններին: Այս հարցում անգամ մեկնաբանության կարիք չկա: Մայիսի վերջին կայանալիք ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովին հնարավորություն կլինի այդ հարցերն ուղղել անմիջապես նախագահ Էրդողանին: Կտեսնենք, թե ինչպիսի ապագա է տեսնում Թուրքիայի համար՝ Եվրոպայի հետ, թե առանց նրա»,- ասել է Յունկերը: Անդրադառնալով մահապատժի վերականգնման հնարավորությանը՝ նա ընդգծել է, որ դա «կարմիր գծերից ամենակարմիրն է»: «Եթե մահապատժի վերականգնումը խոսքից այն կողմ անցնի, ապա դա ամենաբացահայտ կերպով կդառնա եվրոպական ընտանիք Թուրքիայի անդամակցության վերջը: Այն պատճառ կդառնա հարաբերությունների խզմանը, քանի որ մեր ճանաչած ժողովրդավարությունը նախատեսում է հարգել մարդու իրավունքներն ու օրենքի գերակայությունը»,- հայտարարել է Յունկերը: Էրդողանը շատ լավ գիտի, թե ինչ է նշանակում խզել հարաբերությունները ԵՄ-ի հետ: Հազիվ թե Թուրքիայում մահապատիժ վերականգնման հարցով հանրաքվե նշանակվի: Էրդողանը` նախագահական կառավարման անցնելով` էլ ավելի ամրապնդելով իր իշխանությունը, քիչ անց կսկսի մեղմել լարված հարաբերությունները ԵՄ-ի հետ: Նկատենք, որ այս փուլում Թուրքիայից սկսել է որոշակի խավի արտագաղթ Գերմանիա: Գերմանիան փախստականի կարգավիճակ է տվել առաջին թուրք զինծառայողներին, որոնք ապաստան ստանալու հարցում են ներկայացրել Թուրքիայում ռազմական հեղաշրջման փորձից հետո: Այդ մասին հայտնում են Süddeutsche Zeitung (SZ) պարբերականը, ինչպես նաև WDR և NDP ռադիոհեռուստակայանները: 2016թ. հուլիսից մինչև 2017թ. մայիս Գերմանիայի միգրացիոն մարմինները հայտեր են ստացել Թուրքիայի կողմից քաղաքական հետապնդումներից վախեցող 414 քաղաքացիներից: Այս վիճակագրությունը ներառում է ծառայողական անձնագրեր կրողներին` դիվանագետների, դատավորների, ՆԱՏՕ-ի զինծառայողների, որոնք ծառայել են Գերմանիայում պետական հեղաշրջման փորձի պահին, ինչպես նաև նրանց ընտանիքի անդամներին: Մինչդեռ գերմանական Der Spiegel պարբերականի տվյալներով՝ Գերմանիայից ապաստան ստանալու դիմում ներկայացրած թուրք պաշտոնյաների ու զինվորականների թիվն ավելացել է: Գերմանիայի փախստականների և ներգաղթյալների հարցերով դաշնային գրասենյակի տվյալներով՝ Գերմանիայից ապաստան է խնդրել շուրջ 450 թուրք դիվանագետ, սպա, դատավոր և այլ պաշտոնյա: Պարբերականը հայտնում է, որ ապաստանով դիմած անձինք մեղադրվում են Թուրքիայում ապրիլի 15-ին իրականացված ռազմական հեղաշրջման փորձի համար պատասխանատու համարվող գյուլենականների հետ առնչություն ունենալու մեջ: 450-ի մեջ են նաև Բելգիայում ՆԱՏՕ-ի ռազմակայանում ծառայության մեջ գտնվող թուրք սպաներ, ինչպես նաև աֆրիկյան երկրներում Թուրքիայի դեսպանություններում գտնվող ռազմական կցորդներ: Գերմանիայի փախստականների և ներգաղթյալների հարցերով դաշնային գրասենյակի տվյալներով՝ ընդհանուր առմամբ Գերմանիայից ապաստան է խնդրել Թուրքիայի ավելի քան 7700 քաղաքացի: Նախորդ տարի Թուրքիայից արված դիմումներից բավարարվել է միայն 8 տոկոսը: Մյուս կողմից թուրք-ամերիկյան հարաբերություններում պահպանվում է Էրդողանի համար ցավոտ մեկ այլ հարցը` Գյուլենի արտահանձնման խնդիրը: Թուրքիայի դատախազությունը պահանջում է ԱՄՆ-ում գտնվող իսլամի չափավոր քարոզիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենին դատապարտել ավելի քան 3600 ցմահ ազատազրկման, հաղորդում է Hurriyet պարբերականը: Թուրքիայի իշխանությունները Գյուլենին մեղադրում են 2016թ. հուլիսի 16-ին պետական հեղաշրջման փորձի կատարմանը մասնակից լինելու համար: Նրա դեմ Թուրքիայում ավելի քան 20 քրեական գործ է հարուցված: Բացի ցմահ ազատազրկումից դատախազները պահանջում են Գյուլենին դատապարտել ավելի քան 2900 տարվա ազատազրկման և տուգանքի: Գյուլենը չի ընդունում իր դեմ առաջադրված մեղադրանքները: Օրերս Թուրքիայի արդարադատության նախարար Բեքիր Բոզդաղը ԱՄՆ կատարած այցի շրջանակներում գլխավոր դատախազ Ջեֆ Սեշնսի հետ քննարկել է իսլամի չափավոր քարոզիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենի արտահանձնման հարցը, հաղորդում է Anadolu գործակալությունը: Տեղեկատվության համաձայն՝ Բողդաղը Սեշնսին տեղեկացրել է «Գյուլենի հանցավոր գործունեության» վերաբերյալ նոր դոսյեի մասին, որը թուրքական կողմը փոխանցել է Վաշինգտոնին: Թուրքիայի արդարադատության նախարարության աղբյուրի տվյալներով՝ հանդիպումը կրել է կառուցողական բնույթ, իսկ զրուցակիցները պայմանավորվել են շարունակել շփումները: Թուրքիայի արդարադատության նախարարի այցը Վաշինգտոն կազմակերպվել է երկրի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի Վաշինգտոն այցելության նախաշեմին, որը նախատեսված է մայիսի 15-17-ին: Այսպիսով, ամերիկա-թուրքական հարաբերությունները կճշգրտվեն առաջիկա օրերին: Մետաքսյա Շալունց