Թուրքիայի «քիթը խոթելու» փորձերը. ՀԱՊԿ-ի առաջին հակադարձումը՝ Անկարայի հոխորտանքներին

Հուլիսի 12-ից հայ-ադրբեջանական սահմանում լարվածության առաջին իսկ ժամերից Թուրքիան անմիջապես մտավ «խաղի մեջ»: Պաշտոնական Անկարան մի քանի օր է, անընդմեջ, իր «հավատարմությունն» է հայտնում «եղբայրական» Ադրբեջանին:

Ադրբեջանի սադրած պատերազմական գործություններն արդեն Թուրքիան ու Ադրբեջանը ներկայացնում են իբրև Հայաստանի «հարձակում»: Այն ծանր կորուստները, որ կրեց Ադրբեջանն այս օրերին այլ բան թույլ չեն տալիս Թուրքիային ու Ադրբեջանին, նրանք չեն կարողանում այլ կերպ բացատրել ադրբեջանական բանակի պարտություններն ու ձախողումները վերջին 3 օրերին:

Ինչևէ, Թուրքիայի նախագահը աջակցություն է հայտնել բարեկամական Ադրբեջանին՝ շեշտելով. - «Թուրքիան երբեք չի վարանի դիմակայելու Ադրբեջանի իրավունքի, օրենքի, տարածքի նկատմամբ ամեն տեսակ հարձակմանը»: Էրդողանը ընդգծել է՝ իրենց պարտքն են համարում հարցի առնչությամբ մոբիլիզացնել համաշխարհային և տարածաշրջանային մակարդակով քաղաքական, դիվանագիտական և հասարակական բոլոր կապերը:

Բացի այդ, Էրդողանը տարածաշրջանային երկրներին կոչ է արել սկզբունքային և անկեղծ դիրքորոշումը որդեգրել և հիշեցրել է, որ Թուրքիան իր ողջ կարողությամբ շարունակելու է լինել բարեկամական և եղբայրական Ադրբեջանի կողքին:

Երեկ հայ-ադրբեջանական սահմանային իրավիճակին արձագանքել է Թուրքիայի ԱԳՆ-ն.  «Թուրքիան շարունակելու է իր բոլոր հնարավորություններով լինել Ադրբեջանի կողքին տարածքային ամբողջականությունը պահպանելու նրա պայքարում»:

Հուլիսի 10-ին Հայաստանի անվտանգության խորհուրդը հրապարակեց ՀՀ ազգային անվտանգության ռազմավարությունը, որի մեջ նշվում էր, որ «Թուրքիան կդադարի անվտանգության սպառնալիք լինել ՀՀ համար, երբ վերանայի Հայաստանի և հայ ժողովրդի հանդեպ իր ոչ բարիդրացիական քաղաքականությունը»:

Իրականում, Թուրքիան ինչպես տարածաշրջանային բոլոր հակամարտություններում «քիթը խոթելու» քաղաքականություն է վարել, այնպես էլ ղարաբաղյան հակամարտությունում ավելի ակտիվ դերակատար դառնալու երազանքներ է փայփայում: Միակ զսպող գործոնն, իհարկե, Թուրքիայի համար Ռուսաստանն է՝ Հայաստանի ռազմավարական դաշնակիցը: Հայաստանում Ռուսաստանի ռազմական ներկայությունը նշանակում է, որ Թուրքիայի որևէ սխալ քայլ կարժանանա Մոսկվայի կոշտ հակադարձման:

Այժմ, Անկարան, կարծես շոշափում է Ռուսաստանի տրամադրությունները: Դրանով են պայմանավորված Թուրքիայից օրական մի քանի պաշտոնական հայտարարությունները՝ ուղղված «եղբայրական» Ադրբեջանին:

Ի դեպ, պաշտոնական Անկարայի համար հետաքրքիր կլիներ ծանոթանալ երեկ ՀԱՊԿ-ից հնչած մի հայտարարությանը...

Հուլիսի 14-ին տեղի է ունեցել ՀԱՊԿ Մշտական խորհրդի նիստը, որում ելույթով հանդես է եկել ՀԱՊԿ-ում ՀՀ մշտական և լիազոր ներկայացուցիչ Վիկտոր Բիյագովը: Նա անդրադարձել է հուլիսի 12-ին սկսած հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիսարևելյան ուղղությամբ Ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով իրադրության լարմանը: ՀՀ մշտական ներկայացուցիչը նշել է. «Վերջին ժամանակաշրջանում ադրբեջանական կողմը, հակառակ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների՝ սադրիչ գործողություններից, թշնամական հռետորաբանությունից զերծ մնալու և հրադադարի ռեժիմն ամրապնդելու կոչերի, հակառակ ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարի՝ համաշխարհային զինադադարի հաստատման կոչին, ի աջակցություն որի հանդես են եկել ՀԱՊԿ անդամ պետությունները, շարունակաբար հանդես է գալիս ուժի կիրառման և ռազմական էսկալացիայի սպառնալիքներով, իսկ ներկայումս՝ անգամ փորձելով կյանքի կոչել դրանք։ ՀԱՊԿ պատասխանատվության գոտում իրադրության էսկալացիայի ողջ պատասխանատվությունը կրում է Ադրբեջանի ռազմա֊քաղաքական ղեկավարությունը»:

Այնուհետև բավական ուշագրավ անդրադարձ եղել Թուրքիայի ուղղությամբ...

Տարածաշրջանային անվտանգության և կայունության պահպանման անհրաժեշտության հարցերի համատեքստում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ Բիյագովը ՀԱՊԿ անդամ-երկրների ներկայացուցիչների ուշադրությունը հրավիրեց Թուրքիայի ԱԳՆ հայտարարության վրա՝ նշելով, որ Հայաստանը խստագույնս դատապարտում է Թուրքիայի՝ մեր տարածաշրջանում անկայունություն հրահրելու փորձերը: «Ստեղծված իրավիճակը լուրջ անհանգստության և ուշադրության առարկա է ողջ կազմակերպության և նրա անդամներից յուրաքանչյուրի համար, քանի որ կազմակերպության պատասխանատվության գոտում փորձ է արվում ուղղակի ագրեսիա իրականացնել կազմակերպության անդամներից մեկի նկատմամբ: Կոչ ենք անում մեր դաշնակիցներին դրսևորել համերաշխություն և փոխաջակցություն` համահունչ ՀԱՊԿ կանոնադրության ոգուն և տառին։ Այս աննախադեպ իրավիճակը կարևոր փորձություն է դառնում ինչպես մեզնից յուրաքանչյուրի, այնպես էլ Կազմակերպության համար»:

ՀԱՊԿ-ում ՀՀ մշտական և լիազոր ներկայացուցիչ Վիկտոր Բիյագովի խոսքը՝ ՀԱՊԿ պատասխանատվության գոտում Թուրքիայի ձգտումների վերաբերյալ, կարելի է առաջին հակադարձումը համարել՝ ի պատասխան Անկարայի հոխորտանքների:

Մետաքսյա Շալունց