Ով է բարոյական, ով՝ անբարոն

Բուռն քննարկումների առիթ դարձած կրթության չափորոշիչների թեման, մասնավորապես, հայ եկեղեցու պատմությունը որպես առանձին առարկա դպրոցական ծրագրից հանելու հարցը իշխանության համար կարծես կենաց-մահու խնդիր լինի: Իշխանական եւ պետական այրերն այնպիսի եռանդով են արդարացնում ապազգային այս ծրագիրը, դեռ մի բան էլ հարցը շուռ տալիս նախկինների դեմ, նրանց փոխարեն ինքդ ես ամաչում:

Օրերս ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Հարությունյանը Հանրայինի եթերում շշմեցնող պարզաբանումներ է ներկայացրլ այս թեմայով: Կարևոր է նշել, որ նույն թեմայի շուրջ հեռուստաընկերությունը հյուրընկալել էր Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դիվանապետ Արշակ եպիսկոպոս Խաչատրյանին ու քննարկման ժամանակ վերջինիս բարձրացված մտահոգությունները, եկեղեցու տեսակետը, քննդատական թեզերից մի քանիսի վերաբերյալ բառացի հարց է ուղղվել նախարարին, որ հոգեւորականի խոսքով «Եկեղեցին մեր հիմնական պատմության կերտողն է եղել, բացառիկ դեր ունի, այնտեղ է ամփոփված մեր ինքնությունը, մեր բարոյականությունը, մեր հավատը, չի կարելի այս առարկան հանել»:

Ի պատասխան նախարարը կեղծիք որակեց խոսակցությունները, թե հայ եկեղեցու պատմությունը չի դասավանդվելու դպրոցում՝ նշելով, որ հայ եկեղեցու պատմությունը դասավանդվելու է հայոց պատմություն առարկայի շրջանակում։ Առանձին առարկայի շրջանակում նպատակահարմար չեն համարում, քանի որ այն չի բխում այն տրամաբանությունից, որով զարգանում է ինքնիշխան աշխարhիկ պետությունը։

Իհարկե, Եվրոպայում եկեղեցու պատմություն չեն անցնում, քանզի եվրոպացիները չունեն ազգային եկեղեցիներ՝ թե՛ կաթոլիկությունը, թե՛ բողոքականությունը վերազգային են, չի կարող լինել ֆրանսիական կաթոլիկ եկեղեցի կամ գերմանական բողոքական: Բայց նախարարը պետք է չմոռանա կամ իմանա, որ այն դերը, որ եկեղեցին խաղացել է հայ ժողովրդի կյանքում, հատկապես պետականության բացակայության պայմաններում, թերեւս եզակի օրինակ է: Ու այս մեկ պատճառը բավարար է, որպեսզի համեմատության եզրեր չգտնեն այլ երկրների հետ:

Բայց նախարարը չգիտի այս մասին, փոխարենը լավ է սերտել իր շեֆի թուլությունները ու անցել է բարոյախրատական դասերի, նորից վերադարձել նախկինների պառաված թեմային, թե հարցը նրանք են մանիպուլացնում, դե իսկ հոգեւորականները բարոյականությունից խոսելու իրավունք, ըստ նախարարի չունեն: «Նույն այդ եկեղեցու շրջանակում կան մարդիկ, ովքեր ունեն մեծ սեփականություն, ովքեր բենթլիներով են շրջում, ովքեր լինելով կուսակրոն կուսակրոն չեն, այսինքն լոզունգներով պետք է առաջնորդվենք՝ իհարկե ոչ․․․ Էն ընկալումները, որ ունի եկեղեցին բարոյական ընկալումների հետ կապված, էդ ընկալումը կունենա ու կհասկանա, որ էս չափորոշիչը հասել է իր նպատակին իր վերջնարդյունքում։ Ձեր եթերում եպիսկոպոսն ասաց, որ հայոց պատմություն առարկան էլ են հանելու՝ սուտ, էլի կեղծիք, իմիջիայլոց, հայոց պատություն առարկայի շրջանակում մենք տասը պատվիրանները լավ կսովորեցնենք և «մի ստիր» պատվիրանի վրա առանձանահատուկ ուշադրություն կդարձնենք»,- ասաց նա՝ առանց անուններ եւ կոնկրետ դեպքեր նշելու: Հետևաբար հարց է առաջանում, թե ինչ իրավունքով է նախարարը մեղադրում հոգևորականներին՝ առանց հստակ փաստերի տիրապետելու: Հարությունյանը պետք է ապացուցի իր խոսքերը, հակառակ դեպքում հերթական անգամ ապացուցվում է, որ պետական բարձրաստիճան պաշտոնյան, հիմք ընդունելով բամբասանքները, անպատասխանատու հայտարարություններ է անում, ինչն, ի դեպ, իր մոտ հաճախ է ստացվում:

Չենք կարծում, թե հոգեւորականների թանկարժեք կենսակերպն է դարձել իշխանական այրի մտահոգությունները, քանզի ընդամենը երկու տարում այս իշխանության նախկին գործազուրկնեի կյանքն այնպիսի վագրային թռիչքով է բարելավվել, որ նրանք իրենց աչքի գերանը չէին անտեսի ու կտեսնեին այլոց տաշեղը: Հատկապես, որ իրենց կյանքի բարելավումն ուղիղ կապ ունի այլոց եւ առհասարակ բոլորիս հետ ու տեղի է ունենում բյուջեի հաշվին: Իսկ եթե կուսակրոնների ոչ առաքինի վարքն է նրա մտահոգությունների տիրույթում, ապա այս հարցում էլ իրենք խրախուսում են նմաններին: Մամուլը տասնյակ հրապարակումներ ունեցավ, որ ներկայիս ԱԱԾ տնօրեն Արգիշտի Քյարամյանի հայրը Կոտայքի թեմի առաջնորդ Առաքել եպիսկոպոսն է (անձնագրային անունը՝ Էլբեկ Քյարամյան), իհարկե, հանուն պաշտոնի երիտկարիերիստը հրաժարվեց հորից, բայց փաստաթղթերն ալյ բանի մասին են ապացուցում: Այնպես որ, Արայիկ Հարությունյանին խոսելուց առաջ մտածելը չէր խանգարի, եւ ընդհանրապես որեւէ մեկին դա չէր խանգարի:

Անի Սահակյան