Քրդերին կարելի է, թուրքերին` ոչ. Մերկելի «ապտակն» Էրդողանին

Գերմանիա-Թուրքիա լարվածությունը շարունակվում է մեծ թափով: «Ֆաշիզմի հետ ցանկացած համեմատություն անընդունելի է, Թուրքիայի իշխանությունը պետք է զսպի իր հռետորաբանությունն ու կանխի երկկողմ հարաբերությունների տևական ու խորը վատթարացումը», ասել է Գերմանիայի կառավարության խոսնակը: Պաշտոնական Բեռլինը զգուշացնում է՝ Թուրքիայի նախագահը չափ ու սահմանն անցել է: «Մենք հանդուրժող ենք, բայց ոչ հիմար»,- գերմանական լրատվամիջոցներից մեկին ասել է Գերմանիայի արտգործնախարար Զիգմար Գաբրիելը՝ «ծայրաստիճան վրդովեցուցիչ» որակելով Ռեջեփ Էրդողանի վերջին հայտարարությունները Գերմանիայի ու անձամբ կանցլեր Մերկելի վերաբերյալ: «Թուրքիան Եվրամիությանն անդամակցությունից հիմա հեռու է առավել, քան երբևէ»,- «Շպիգելին» ասել է Գերմանիայի ԱԳ նախարարը: Նախօրեին Էրդողանը դաշնային կանցլերին ոչ միայն հրապարակավ մեղադրել էր ֆաշիզմի մեջ, այլև պնդել՝ պաշտոնական Բեռլինն աջակցում է ահաբեկիչներին: Ընդ որում, Անգելա Մերկելի մասին խոսելիս, Էրդողանը ցուցադրաբար անցել էր ոչ պաշտոնական լեզվի՝ «դու»-ով դիմելով ԳԴՀ կառավարության ղեկավարին: «Հոլանդացիները լավ չեն զգում, երբ մենք նրանց ֆաշիստ ենք կոչում, եվրոպացի դաշնակիցներն էլ անմիջապես շտապում են՝ պաշտպանել նրանց: Հատկապես Մերկելը...Մերկե՛լ, դու ֆաշիստական քայլեր ես ձեռնարկում և ո՞ւմ դեմ, իմ թուրք եղբայրների, որոնք ապրում են Գերմանիայում, իմ նախարարների ու պատգամավորների, որ գալիս են Եվրոպա»,- ասել էր Էրդողանը: «Թուրքիան պետք է անհապաղ, առանց «եթե»-ների ու «կամ»-երի վերջ տա ֆաշիզմի հետ այս համեմատություններին», պահանջել է Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Անգելա Մերկելը՝ շարունակելով․ «Ցավոք, ֆաշիզմի հետ այդ զուգահեռները չեն դադարում, ինչը կարող է հանգեցնել բոլոր տաբուների չեղարկման՝ առանց հաշվի առնելու այն մարդկանց տառապանքները, որոնք հալածվել ու սպանվել են նացիստների ժամանակ: Ուզում եմ կրկին հիշեցնել՝ Գերմանիայի արտգործնախարարությունն օրեր առաջ բանավոր նոտա է փոխանցել Թուրքիային՝ փաստելով, որ թուրք քաղաքական գործիչները կարող են այստեղ՝ Գերմանիայում հանդիպումներ անցկացնել միայն այն դեպքում, երբ դրանք համապատասխանեն մեր Սահմանադրությանն ու օրենքներին»: Խիստ նախազգուշացում տալով Անկարային՝ Գերմանիայի կանցլերը միաժամանակ խուսափել է խոսել երկկողմ հարաբերությունների վատթարացման ու դրա հնարավոր հետևանքների մասին: Մինչդեռ նրա կուսակցության փոխնախագահ Յուլիա Կլյոկներն ավելի վաղ հրապարակավ հայտարարել էր՝ «Էրդողանը կարծես խելքը թռցրել է, ժամանակն է, որ Եվրամիությունը սառեցնի Թուրքիային հատկացվող միլիարդների դրամական օժանդակությունը»: «Ֆաշիզմի հետ ցանկացած համեմատություն անընդունելի է, Թուրքիայի իշխանությունը պետք է զսպի իր հռետորաբանությունն ու կանխի երկկողմ հարաբերությունների տևական ու խորը վատթարացումը»,- սա էլ Գերմանիայի կառավարության խոսնակի հայտարարությունն է: «Մենք անպաշտպան չենք, ոչ էլ հիմար կամ միամիտ: Եթե նրանք այսպես շարունակեն, Գերմանիայի կառավարությունը ստիպված կլինի արձագանքել»,- զգուշացրել է երկրի արտգործնախարարության խոսնակը: ՆԱՏՕ-ի կազմում դաշնակից երկրների՝ Անկարայի և Բեռլինի միջև ժամ առ ժամ սրվող տարաձայնություններին է անդրադարձել նաև Եվրախորհրդարանի նախագահ Անտոնիա Տայանին՝ «Թվիթեր»-ում գրելով՝ «Թուրքիայի նախագահի կողմից անընդունելի է հարձակումը ժողովրդավարական երկրի նկատմամբ, որը երաշխավորում է բոլոր հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները»: Էրդողանի բորբման պատճառները հասկանալի են: Օրերս Գերմանիայի իշխանությունները թույլատրեցին հազարավոր քրդերի՝ Ֆրանկֆուրտում ցույց անցկացնել ու քննադատել Թուրքիայի նախագահի նախաձեռած սահմանադրական փոփոխությունները: Հաղորդվում է, որ հանրահավաքում երևացել են Թուրքիայում արգելված Քրդական աշխատավորական կուսակցության դրոշներ, ինչն ավելի է սրել տարաձայնությունները: «Մենք Քրդական աշխատավորական կուսակցության մասին 4500 փաստաթուղթ ենք Մերկելին ներկայացրել: Ձեզ եմ հարցնում՝ տեղի ունեցածն ազնի՞վ է, համապատասխանու՞մ է արդյոք քաղաքական էթիկային ու արդարությանը: Չէ՞ որ ձեր պարտքն է՝ որպես քաղաքական գործիչ, ձերբակալել ու արտահանձնել և ոչ թե՝ աջակցել ահաբեկիչներին»,- ասել է Էրդողանը: «Սա երկակի չափանիշների ևս մի վառ օրինակ է»,- հայտարարել է Էրդողանի խոսնակ Իբրահիմ Քալընը. «Այդ քայլով Բեռլինն իր անունը դրեց ևս մի սկանդալի տակ: Անընդունելի է տեսնել ահաբեկիչների դրոշներով ու կարգախոսներով այդ հավաքն այն դեպքում, երբ Թուրքիայի նախարարներին ու պատգամավորներին թույլ չի տրվում հանդիպել իրենց իսկ քաղաքացիներին: Մենք ևս մեկ անգամ հիշեցնում ենք եվրոպական երկրներին՝ ապրիլի 16-ին թուրք ժողովուրդը, և ոչ թե Եվրոպան է որոշում կայացնելու»: Ապրիլի 16-ին Թուրքիայում կայանալու է հանրաքվե և դրա շեմին Եվրոպայի և Անկարայի հարաբերությունները հասել են աննախադեպ ցածր մակարդակի, գերլարվել են, առավել քան երբևէ: Թուրքիան էլ յուրովի է պատասխանում Մերկելին` թուրքական մամուլում ի հայտ են գալիս նրա վարկաբեկիչ կոլաժային նկարները: Սակայն բանն այն է, որ Էրդողանն իր բարձրացրած հիստերիայով շատ լավ հասկանում է, որ այլ երկրներում թեկուզ Թուրքիայի քաղաքացիություն ունեցողների համար քարոզչություն այդ երկրում չի կարող անել, քանի որ այդ մարդիկ նաև այդ երկրի քաղաքացիներ են: Բացի այդ` թույլ կտա՞ր Էրդողանը, որպեսզի Թուրքիայում նախընտրական քարոզչություն իրականացներ այլ երկրի քաղաքական որևէ ուժ... Մետաքսյա Շալունց