Մերկելի սարսափը, Էրդողանի 3 միլիարդանոց շանտաժն ու Ասադի դեմ հնգամյա պայքարը

Երեկ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի կողմից, թերևս, առաջին անգամ Ռուսաստանի ուղղությամբ ուղիղ և կոնկրետ քննադատություն հնչեց: Մերկելը հայտարարել է, թե սարսափած է Սիրիայում ռուսական ռմբակոծության հետևանքով մարդկանց տանջանքներից. «Վերջին օրերին մենք ոչ միայն ցնցված ենք, մենք սարսափած ենք այն բանից, թե ինչպիսի տանջանքներ են կրում հազարավոր մարդիկ առաջին հերթին ռուսական կողմի ռմբակոծություններից»: Այս հայտարարությունը հնչել է Անկարայում, որտեղ կանցլերը՝ Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուի հետ համատեղ մամլո ասուլիս էր անցկացնում։ Մերկելը նաև հայտարարել է, թե սիրիական հակամարտության բոլոր կողմերը պետք է հետևեն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևին, որը վերաբերում է Սիրիայի խաղաղ բնակչության անվտանգությանը։ «Այդ բանաձևով Անվտանգության խորհուրդը պահանջում է, որպեսզի բոլոր կողմերն անհապաղ դադարեցնեն խաղաղ բնակչության և քաղաքացիական կառույցների դեմ ուղղված հարվածները, հրաժարվեն ցանկացած տիպի զենքից»։ Ռուսաստանը Սիրիայում օդային հարվածներ է սկսել անցյալ տարի սեպտեմբերի 30-ից՝ հայտարարելով, թե գործում է Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադի խնդրանքով։ Մոսկվան պնդում է, որ հարվածներ է հասցնում բացառապես «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորումների և այլ ջիհադիստ-զինյալների դիրքերին։ Խաղաղ բնակչության շրջանում զոհերի վերաբերյալ Ռուսաստանի հասցեին մեղադրանքները հայտնվեցին ռուսական ռազմական գործողությունների հենց առաջին օրը. Ռուսաստանի ԱԳՆ-ում այդ մեղադրանքները որակել են «մտացածին» և Մոսկվայի դեմ տեղեկատվական հարձակումների վկայություն։ Amnesty International իրավապաշտպան կազմակերպության՝ դեկտեմբերին հրապարակված զեկույցի համաձայն` Սիրիայում ռուսական օդուժի հարվածներից զոհվել է առնվազն 200 խաղաղ բնակիչ։ Մերկելի հայտարարությունը վկայում է այն մասին, որ Սիրիայում Պուտինի քաղաքականությունը այլևս արևմուտքի սրտով չէ, և այն դադարեցնելու ժամանակն է: Այլ կերպ ասած, Պուտինի կողմից Ասադի «փրկության» ծրագիրն է ամբողջությամբ դառնում անիմաստ: Իսկ առհասարակ Թուրքիային փախստականների հարցում աջակցելու քաղաքականությունը ԵՄ-ի կողմից ավելի ցցուն է դառնում: Թուրք-սիրիական սահմանին փախստականների շուրջ ստեղծված իրավիճակը բարդացնում է Սիրիայի վերաբերյալ խաղաղության բանակցությունների անցկացումը, Ահմեդ Դավութօղլուի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսում հայտարարել է Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը. «Այն, ինչ տեղի է ունենում թուրք-սիրիական սահմանին, իսկապես իրական աղետ է։ Գերմանիան պատրաստ է օգնել փախստականներին մատակարարումներ իրականացնելու հարցում։ Այդպիսի պայմաններում բարդ է պատկերացնել խաղաղության բանակցությունների անցկացում և դրա համար էլ անհրաժեշտ է հնարավորինս շուտ վերջ դնել այս իրավիճակին»։ Բրիտանական Reuters լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ սիրիական բանակի հարձակումը սպառնալիքի տակ է դրել նախագահ Բաշար Ասադի դեմ պայքարի մասին տեղի ապստամբների պլանները։ Սիրիայի բանակը շարունակում է հարձակումը Թուրքիայի սահմանի ուղղությամբ։ Ընդգծվում է, որ հարձակումն իրականացվել է Ռուսաստանի աջակցությամբ ու Իրանի մասնակցությամբ։ Ճշգրտված տվյալներով՝ ներկայումս սիրիացի զինվորականներն ու նրանց դաշնակիցները գտնվում են Թուրքիայի սահմանից 25 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ապստամբների ներկայացուցիչն ընդգծել է, որ այդ հարձակումը սպառնալիքի է տակ է դրել իրենց կյանքը, ինչպես նաև Ասադի դեմ հնգամյա պայքարի պլանները։ Իսկ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը, պարզվում է, 2015թ. նոյեմբերի 14-ին Անթալիայում ԵԽ ղեկավար Դոնալդ Տուսկի և Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժան-Կլոդ Յունկերի հետ հանդիպման ժամանակ Եվրամիությունից պահանջել է 30 միլիարդ եվրո փախստականների խնդիրը լուծելու համար` հակառակ դեպքում սպառնալով փախստականներին ուղարկել Եվրոպա:  Այն ժամանակ արդեն համաձայնեցված է եղել ԵՄ-Թուրքիա գործողությունների պլանը, ըստ որի նախատեսվել է Անկարային տրամադրել 3 միլիարդ եվրո օգնություն: Սակայն Էրդողանը սպառնացել է, որ եթե ԵՄ-ն խնդրի լուծումը չհամատեղի Թուրքիայի Եվրամիություն մտնելու բանակցությունների արագացման հետ, ապա նա կձեռնարկի մի շարք միջոցառումներ: Մասնավորապես, կսկսի ավտոբուսներով փախստականներին ուղարկել Հունաստան և Սիրիա, և փոքր երեխաների հետ փախստականներին կթողնի ծովափերում խեղդվելու: Էրդողանը երկու տարվա ընթացքում հրաժարվել է ընդունել 3 միլիարդ եվրոն` ասելով, որ նա ամենաքիչը մեկ տարվա համար է ուզում 3 միլիարդ եվրո: Էրդողանը նաև հայտարարել է, որ ինքն արդեն ծախսել է 8 միլիարդ եվրո փախստականների ճամբարների վրա: «Դուք ինչպե՞ս կպայքարեք փախստականների դեմ, եթե մենք չպայմանավորվենք: Դուք կսպանե՞ք փախստականներին»,- ասել է նա: Ահա Թուրքիայի կողմից նման շանտաժային քաղաքականության պայմաններում Եվրոպան պետք է փորձի Թուրքիայով լուծել և՛ փախստականների հարցը, և՛ սիրական հնգամյա խնդիրն ու Ասադի ճակատագիրը... Մետաքսյա Շալունց