Առյուծի սի՞րտ էր կերել

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին այլընտրանք չկա Երեկ Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը Մոսկվայում հանդիպեց Ռուսաստանի ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ: Բանակցությունների օրակարգում էին` երկկողմ հարաբերությունները և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցը: Նալբանդյանի այցը հայ-ռուսական երկխոսության տրամաբանական շարունակությունն էր` ուղղված քաղաքական, առևտրատնտեսական և մարդասիրական ոլորտներում սերտ համագործակցության հետագա զարգացմանը», հայտնում էին ՌԴ պաշտոնական ԶԼՄ-ները: Ռուսաստանի ԱԳՆ-ից նշել են, որ Մոսկվայի ու Երևանի դիրքորոշումները համընկնում են միջազգային և տարածաշրջանային օրակարգի մի շարք հարցերում : Հանդիպման կարևոր թեմաներից էր ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցը: Ի դեպ, նախատեսվում է, որ առաջիկայում Ռուսաստան կայցելի նաև Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը: Ռուսաստանի ԱԳՆ-ից հայտնել էին օրերս առաջ, որ այդ այցի նախապատրաստման հարցը քննարկվել է Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Գրիգորի Կարասինի և Մոսկվայում Ադրբեջանի դեսպան Փոլադ Բյուլբյուլօղլուի միջև: Այսպես, Լավրովի ու Նալբանդյանի երեկվա հանդիպման նախաշեմին ռուսաստանյան որոշ փորձագետների կարծիքով, Մոսկվան առաջիկայում հանդես կգա նոր եռակողմ հանդիպումների նախաձեռնությամբ։ «Համանախագահները մշտապես հանդես են եկել բանակցային գործընթացն ակտիվացնելու և արագացնելու օգտին, ինչն արտահայտվել է եռակողմ փաստաթղթերում, որոնք նրանց կողմից պարբերաբար տարածվում են: Նման մի փաստաթուղթ էլ ընդունվել է օրերս՝ Մյունխենի անվտանգության կոնֆերանսի ընթացքում, որում շատ հստակ ընդգծված է հակամարտության կարգավորման շրջանակներում ուժի կիրառման, ռազմական հռետորաբանության անընդունելի լինելը, ինչպես նաև Սանկտ Պետերբուրգի և Վիեննայի պայմանավորվածությունների ամբողջական կատարման անհրաժեշտությունը», երեկ ասել է Լավրովը: Նա ընդգծել է, որ միջնորդները, այդ թվում՝ Ռուսաստանը, քայլեր են ձեռնարկելու, որոնք թույլ կտան նախ՝ փոխել «վատ էմոցիոնալ մթնոլորտը», ապա քննարկել այն կոնկրետ առաջարկները, որոնք բանակցային սեղանին են դրվել Ռուսաստանի կողից, և որոնց աջակցում են նաև Միացյալ Նահանգներն ու Ֆրանսիան: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների այսօրվա ձևաչափին այլընտրանք չկա, նշել է ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը` Նալբանդյանի հետ հանդիպումից հետո։ «Եթե մենք իսկապես հավատարիմ ենք բոլորի համար ընդունելի որոշում գտնելու անհրաժեշտության վերաբերյալ պայմանավորվածություններին, ապա, իմ խորին համոզմամբ, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների աշխատանքի ներկա ձևաչափին այլընտրանք չկա»,- ասել է Լավրովը`հավելելով, որ պարբերաբար դրան կողմ են արտահայտվել Հայաստանի ու Ադրբեջանի նախագահները։ Հայաստանին դուր չի գալիս, որ Ադրբեջանը սպառազինություն է գնում ՌԴ-ից Հետաքրքրականն այն է, որ Նալբանդյանը Մոսկվա կատարելիք այցից առաջ հանդես եկավ 2 հարցազրույցով, մեկը` «Նովոստի» լրատվական գործակալությանը, մյուսը` գերմանական «Դոյչե վելե»-ին, որոնցում նա, կարելի է ասել, բավական ուշագրավ հայտարարություններով է հանես եկել, հաշվի առնելով, որ Նալբանդյանը սովորաբար անդեմ, ոչինչ չասող գնահատականներով մշտապես հանդես գալիս: Ռուսական գործակալությանը տված հարցազրույցում Նալբանդյանն ասել է՝ Հայաստանին դուր չի գալիս, որ Ադրբեջանը սպառազինություն է գնում Ռուսաստանից։ «Մեզ, իհարկե, դուր չի գալիս, որ Ադրբեջանը սպառազինություն է գնում մեր դաշնակցից, որը շատ ջանքեր է գործադրում, այդ թվում նաև փոխգործակցելով Հայաստանի հետ, որպես Մինսկի խմբի համանախագահ երկիր, տարածաշրջանում կայունություն և խաղաղություն պահպանելու համար», - նշել է նա: Հայաստանն իր հերթին, Նալբանդյանի փոխանցմամբ, ստիպված է ջանքեր գործադրել ուժերի հավասարակշռությունը պահպանելու համար։ «Ինչ վերաբերում է սպառազինության մրցավազքին՝ Հայաստանը չէ, որ սպառնում է նոր պատերազմ սկսել, Հայաստանը չէ, որ մեծախոսում է իր ռազմական բյուջեով գնվող զենքի քանակով, Հայաստանը չէ, որ խախտում է միջազգային նորմեր։ Ինչի է դա բերում՝ մենք ականատես եղանք անցած տարի ապրիլին», - ասել է Նալբանդյանը: «Ինչի՞ է հասել այս տարիների ընթացքում ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը։ Այն հաջողություններ գրանցե՞լ է», - այս հարցին Նալբանդյանը արձագանքել է․ - «Չեմ կարծում, որ անգամ հարցի տեսքով արդարացված է վիճարկել եռանախագահների աշխատանքի արդյունավետությունը։ Դա անում է ադրբեջանական կողմը»։ Մեկ այլ հարց՝ «Եթե Ադրբեջանը ձեռնարկի ռազմական ներխուժում, Դուք կդիմե՞ք ՀԱՊԿ։ Եվ ի՞նչ եք կարծում, նրանք կօգնե՞ն»: Հայաստանի արտգործնախարարը պատասխանել է․ «Չեմ կարծում, որ Ձեր հարցով Դուք կասկածի տակ եք դնում ՀԱՊԿ շրջանակներում ստանձնած պարտավորությունները»։ Թուրքիան պետք է հարգի պայմանագրերը Հարցին էլ՝ «Ռուսաստանը կարո՞ղ է միջնորդ հանդիսանալ Հայաստանի ու Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման հարցում», Էդվարդ Նալբանդյանը արձագանքել է, որ հայ - թուրքական հարաբերություններում «խնդիրը միջնորդների մեջ չէ, այլ նրանում, որ Թուրքիան խախտել է միջազգային հարաբերությունների հիմնարար սկզբունքներից մեկը՝ pacta sunt servanda՝ պայմանագրերը պետք է հարգվեն»։ Եվ ևս մեկ հարց․ - «Հայաստանը նոր իրավական փաստաթղթի շուրջ բանակցություններ է վարում ԵՄ հետ։ Ե՞րբ է նախատեսվում դրա ստորագրումը»։ Այս հարցին Նալբանդյանը հստակ պատասխան չի տվել: «Առանց Ստեփանակերտի ուղղակի մասնակցության բանակցություններին ԼՂ-ի խնդրի կարգավորումը հնարավոր չէ: Սա շատ լավ հասկանում ու այս մասին բարձրաձայնում են միջնորդները: Ադրբեջանական կողմը պարզապես ձևացնում է՝ իբր թե չեն հասկանում, գլուխները ավազի մեջ են մտցնում։ Թեև բոլոր աշխատանքային փաստաթղթերում, որ քննարկվել են վերջին տարիներին, ամրագրված է ղարաբաղյան կողմի մասնակցությունը համապարփակ համաձայնագրի մշակման աշխատանքներին», - նշել է նա: Նալբանդյանն ընդգծել է, որ տարածաշրջան այցերի ժամանակ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հանդիպում են ԼՂՀ ղեկավարության հետ. «ԼՂ-ն ռեալ ընդգրկված է բանակցային գործընթացում, սակայն Ադրբեջանի դիրքորոշման պատճառով չկան ուղիղ բանակցություններ ղարաբաղյան և ադրբեջանական կողմերի միջև»: Հայաստանը «որոշումներն ինքնուրույն է կայացնում» Իսկ ահա «Դոյչե վելե»-ին տված հարցազրույցում Նալբանդյանը հայտարարել է, թե Հայաստանի ու ԵՄ-ի միջև նոր համաձայնագրի բանակցություններն արդեն մոտ են ավարտին: Լրագրողը փորձել է ճշտել՝ արդյո՞ք Երևանը Ռուսաստանի ճնշման տակ է փոխել իր որոշումն ու ԵՄ-ի հետ ասոցացման պայմանագիրը ստորագրելու փոխարեն մուտք է գործել Մաքսային միություն: Ի պատասխան Նալբանդյանը նշել է՝ Հայաստանը բանակցում էր ԵՄ հետ, սակայն, դրան զուգահեռ, միշտ հայտարարել է, թե կուզենար միանալ Մաքսային միությանը: Պարզապես, սկզբում դա հնարավոր չէր, քանի որ Հայաստանը ՄՄ անդամ երկրների հետ ընդհանուր սահման չուներ, ասել է Նալբանդյանն ու հավելել՝ բայց, փորձագետները գտան տարբերակ, ու Հայաստանը միացավ Մաքսային միությանը։ Եվ այդ անդամակցությունից, ըստ Նալբանդյանի, Հայաստանը օգուտներ ստացել է: Լրագրող Ժաննա Նեմցովան նաև փորձել է ճշտել՝ արդյո՞ք Մոսկվան նաև այսօր չի խոչընդոտում Հայաստանի ու ԵՄ-ի միջև նոր համաձայնագրի կնքմանը՝ ճնշում բանեցնելով Երևանի հանդեպ: Ի պատասխան, ՀՀ ԱԳ նախարարն ասել է, որ նման հարցադրումն իսկ «կոռեկտ չէ», Հայաստանը «որոշումներն ինքնուրույն է կայացնում»։ Լրագրողը նաև հետևյալ հարցն է ուղղել՝ ի՞նչ կլինի, եթե Ռուսաստանը Հայաստանի առջև փակի իր շուկաները: Ի պատասխան, Էդվարդ Նալբանդյանն ասել է, թե դա «ֆանտաստիկայի ժանրից է», նաև հավելելով՝ «Հայաստանն առևտրային հարաբերութուններ ունի տարբեր երկրների հետ, մենք փորձում ենք դիվերսիֆիկացնել մեր առևտրային հարաբերությունները»: Թամար Բագրատունի