Ի՞նչ ես ուզում խաչքարերից այ մեռած մոզի

Էն փաստը, որ վերջին տարիներին ում ձեռքը ինչ որ բանի կպչում է՝ փլվում է՝ դա անհերքելի է։ Ֆիլմ են նկարում, բոլորն ասում են «Լավն ա», բայց մենք հո գիտե՞նք, որ լավն է էնքանով, որ այլանդակ չի։ Իսկ որ մեջն արվեստի նշույլ չկա, մեջը բարձրակարգ դերասանական խաղ չկա, ոճ չկա, նոր խոսք չկա՝ դրանք հեչ, դրանք կարեւոր չեն, մեկ է ինքը լավ կինո է, ասում են։ Ու նույնը երաժշտության մեջ, թատրոնում, կերպարվեստում եւ այլուր։ Ու հարցը միայն ստեղծագործող դարձողների անշնորհքությունն ու անտաղանդությունը չի, հարցը նրանց բթությունն է ու աշխարհին նայել չկարենալու, այսօրվա ռիթմն ու մշակույթը չըմբռնելու ունակությունը (չկարողանալն էլ է ունակություն, ասեմ իմանաք)։ Կամ ասում են՝ լավ քանդակ է։ Հասկացանք, բայց որ էդ տիպի միլիոն հատ քանդակ կա՝ ո՞ւմ է պետք դա։ Ասենք մեկն ուզում է նկարիչ կոչվել ու բռնել նկարում է ծաղիկ (ընդ որում՝ այլանդակ մեծ ու զըռ ծաղիկներ), ծառ, խաչքար ու գերեզման։ Ուզում ես ասել՝ տղա ջան, աղջիկ ջան, մի հատ ժամանակակից արվեստ ուսումնասիրի, տես ինչեր կան աշխարհում, տես ինչ էքսպերիմենտն են արվում, ինչ ինստալացիենր են ներկայացվում, ինչ նոր նյութեր են մարդիկ գործածում… նայի, ուսումնասիրի, ի՞նչ ես ուզում էդ խաչքարերից, այ մեռած մոզի։ Էդ խաչքարը ինքնին նորարաություն է եղել 8-րդ դարում, բա դու հիմա ո՞րտեղ ես, այ դախ։ Բայց ինչ ասես՝ ինքն էդպես մինչեւ կյանքի վերջ կնկարի իր այլանդակ ծաղիկներն ու մնացած բուսականությունը, կասի մեծ նկարիչ եմ։ Կամ՝ ջազմեն են ու ամբողջ կյանք 1940-50-ականների սվինգն են դխկդխկացնում, առանց հաշվի առնելու, որ արդեն 60-ականներին դա հնացած երաժշտություն է համարվել։ Թատրոններում դեղծենիների ու ծիրանի ծառերի մասին հիմարություններ են բեմադրվում, լավ է ոչ ոք չի նայում։ Մեկը հարցնի՝ ի՞նչ ծիրանի ծառ, այ գեղցիներ, դուք պիտի քաղաքային մշակույթ ստեղծեք ու զարգացնեք, այլ ոչ թե առաջ գնաք՝ համբոներով, գիքորներով ու ուստիաններով։ Գիրք են գրում՝ նույն 100 տարվա մաշած ու վաղուց գռեհիկ դարձած արտահայտություններով ու ասում են՝ գրող ենք։ Բա դուք որպես ստեղծագործող՝ ի՞նչ նոր բան եք արել, ի՞նչ ոճ եք ստեղծել, ինչ եք ավելացրել էս քաղաքակրթությանը։ Ո՞նց ինչ, կասեն՝ ծաղիկ, եկեղեցի, խաչքար ու գերեզման։ Վահրամ Սահակյանի գրառումը