«Մերկն ու տկլորը».

Մերկությունը մարդու բնական վիճակն է, որը արվեստի սնուցման հիմնական օբյեկտն է եղել մարդկության պատմության ողջ ընթացքում։ Մարմնի ուսումնասիրության հետ է կապված կերպարվեստի ու քանդակագործության կրթությունը, և առաջինն, ինչ սովորեցնում են գեղարվեստի կրթօջախներում, դա երկար նայել կարողանալն է մերկ մարմնին։ Դա ամբողջովին փոխում է աշխարհընկալումը՝ սեռական ցանկասիրության տիրույթից մարդուն բերելով դեպի գեղագիտական ընկալումներ։ Մարմին-մշակույթ-հասարակություն ընկալումների  ամբողջ տեսածիրը ձևավորվում է հենց մերկության պատկերային համակարգի միջոցով։Արևմտյան արվեստում մերկ մարմնի պատկերային զարգացումը սկսվում է անտիկ ժամանակաշրջանից, երբ հին հունական Կուրոսները, ապա նաև աստվածները՝ Զևսը, Պոսեյդոնը կերտվում էին ամբողջովին մերկ՝ երբեմն նաև շարժման ժամանակ։ Հենց այդ մերկությունն է, որ նրանց տալիս էր հզորություն սեփական մարմնի նկատմամբ՝ ազատորեն տնօրինելու այդ սեփականությունը։Իմ հիշողություններում այնքան վառ է երաժշտական ուսումնական հաստատությունում էսթետիկայի դասընթացից ստացած տպավորությունս։ Մեր ուսուցիչը ցուցադրում էր հին հունական քանդակների պատկերները, լսարանով ամոթխած քրթմնջոց անցավ, ու մի երերուն ձայն բացականչեց․ «տկլոր են...»։ Չեք պատկերացնի, թե ինչ մեծ հակակրանք ապրեցի, որ արվեստի կրթօջախում նման արտահայտություն հնարավոր է։ Ցավոք, մեր մշակույթն ու կրթությունը չի սովորեցրել նայել մարմնին ու չունենալ ցածրագույն ինստինկտներին համապատասխան զգայական ռեակցիա։ Դա է քաղաքակրթության ու հասարակական ընկալումների փոփոխության տարբերությունը։ Մի տարածքում մարմինը գեղեցկության ու արվեստի, մյուսում՝ ամոթի ու պարսավանքի աղբյուր է: Ու երբ երեկ լրատվամիջոցներով փորձում էին «վարկաբեկել» Արսինե Խանջյանին՝ ցուցադրելով մերկ հատված կինոնկարից, հիշեցի իմ զզվանքը, որն ապրել էի ուսանողական տարիներին։ Եվ ամենազավեշտալին այն էր, որ Արսինեի մղումը՝ արդար ընտրությունների անցկացմանը նպաստելու ուղղությամբ, հակադրվում էր մերկ մարմնի ցուցադրմանը։ Այո, այդ երկու գործողությունները հակադրելի են՝ որքան չքնաղ է Արսինեի մերկ մարմինը, այնքան նողկալի են ձեր ընտրական գործընթացները, որոնք ամբողջովին մերկացնում ու ցուցադրում են ձեր բուն էությունը։Եվ մերկ մարմնից սարսափած վարչախմբակը ինձ ամոթխածության ու ծածուկ լրբության միջև մնացած մի  տգետների հավաքածու է հիշեցնում, որն առաջին անգամ տեսնելով Միքելանջելոյի Դավիթի քանդակը՝ քթի տակ քրթմնջում է. «Էս տկլոր ա...»: Այո, անկաշկանդ մերկ է, իսկ դուք տկլոր եք՝ հագուստազուրկ։ Հրապարակախոս Զարուհի Հովհաննիսյան