Իշխանության պատկերացումները «բարձր հեղինակության» մասին

Մարդու իրավունքների այլեւս նախկին պաշտպան Կարեն Անդրեսայանի հրաժարականից հետո Հանրապետականները երկար դեգերումներից հետո կատարեցին ՄԻՊ թեկնածուի իրենց ընտրությունը: Քիչ առաջ պաշտոնապես հաստատվեց, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանի պաշտոնում ՀՀԿ-ն առաջադրեց ՀՀ արդարադատության փոխնախարար Արման Թաթոյանի թեկնածությունը, որը հաստատվել է ՀՀԿ խմբակցության նիստում: Այլեւս կասկած չի հարուցում, որ ՄԻ հաջորդ պաշտպանը՝ ավելի ճիշը Հանրապետականի Պաշտպանը լինելու է Արման Թաթոյանը: Հիշեցնենք, որ ըստ Մարդու իրավունքների պաշտպանի օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Պաշտպանի պաշտոնում կարող է ընտրվել 25 տարին լրացած, հասարակության մեջ բարձր հեղինակություն վայելող, վերջին հինգ տարում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսացող, վերջին հինգ տարում Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապեu բնակվող և ընտրական իրավունք ունեցող յուրաքանչյուր ոք»: Արման Թաթոյանն, անշուշտ, բավարարում է պահանջվող բոլոր չափանիշներին, միայն ոչ գլխավորին, այն է՝ օմբուդսմեն կարող է լինել նա, ով հանրության շրջանում ճանաչված եւ հեղինակություն ունեցող անձնավորություն է, նաեւ ակտիվ իրավապաշտպան գործունեություն է ծավալել։ Մինչդեռ Արման Թաթոյանը ոչ միայն հանրային լայն զանգվածների մոտ հեղինակություն չի վայելում, այլ քչերն են նրան ճանաչում: Կարելի էր գոնե իր նախորդի՝ Կարեն Անդրեասյանի օինակով նրան էլ «ռասկրուտկա» անել, բայց ՀՀԿ-ն հավանաբար որոշել է այլեւս թողնել բոլոր ձեւականությունները: Արման Թաթոյանը հանրությանը ներկայացել է որպես Արդարադատության փոխնախարար, պետական պաշտոնյա, որը չի շեղվել իշխանության վարած կուրսից ու երբեւէ աչքի չի ընկել այդ կուրսում չտեղավորվող հայտարարություններով: Հատկանշական է, որ Արման Թաթոյանի կենսագրության մեջ նշված չէ բանակում ծառայելու մասին, ասել է թե՝ բանակում չի ծառայել, եւ արդեն իսկ կասկածելի է, թե ինչպես զինվոր չդարձած մարդը պետք է պաշտպանի զինվորի իրավունքները։ Մյուս կողմից՝ բնականաբար, «բարձր հեղինակություն» վայելող չափանիշին համապատասխանող մարդ գտնելը իշխանության համար լուրջ խնդիր է. նախեւառաջ եթե վերջին 25 տարիներին Հայաստանը շարժվեր իրական ժողովրդավարության ճանապարհով, ՄԻՊ-ի ինստիտուտն ինքնաբերաբար կվերանար, ակնհայտ կլիներ, որ այդ ապարատը մեզ պետք չէ: Սակայն այժմ ժողովրդավարության առումով մենք ավելի բարդ իրավիճակում ենք, քան 90-ականներին: Հայաստանում ՄԻՊ-ի լավ թեկնածուներ շատ կան. կան այնպիսիք, որ չեն հեղինակազրկվել և իսկապես զբաղվում են մարդկանց իրավունքների պաշտպանությամբ, կարծես թե մի քանի անուն անգամ շրջանառվեց, ի դեմս՝ իրավապաշտպանների ու հատկապես Ավետիք Իշխանյանի, սակայն խնդիրն այն է, որ ցանկացած մեկը մտնելով համակարգ՝ կամ պետք է խաղա ՀՀԿ-ի խաղի կանոններով, կամ դառնա «անատամ» Պաշտպան: Անի Սահակյան