Նոր սկանդալ Անկարայի և Վաշինգտոնի միջև, և հրաշք իրավիճակ Պուտինի համար

Օրերս, կարելի է ասել, սենսացիոն հայտարարությամբ հանդես եկավ Թուրքիայի փոխվարչապետ Վեյսի Քայնաքը, որը հայտարարեց, որ Անկարան հարցականի տակ է դրել ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ կոալիցիոն ուժերի ներկայության հարցը թուրքական Ինջիրլիք ռազմաբազայում: Փոխվարչապետն ընդգծել է, որ ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիայի և ՆԱՏՕ-ի կողմից ռազմաբազայի օգտագործման հարցը եղել է Թուրքիայի կառավարության օրակարգում: Նշենք, որ Ինջիրլիք ավիաբազան օգտագործվում է ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի կողմից: Այստեղ տեղակայված են մի շարք երկրների ինքնաթիռներ, որոնք անդամակցում են ԱՄՆ-ի կողմից ղեկավարվող միջազգային կոալիցիային և մասնակցում են ԴԱԻՇ-ի դեմ օդային օպերացիային: Այնուհետև ԱՄՆ-ն արձագանքեց «Ինջիրլիք» ռազմաբազայի վերաբերյալ թուրքական սպառնալիքին: Սպիտակ տան պաշտոնական ներկայացուցիչ Ջոշ Էռնեստը հայտարարել է, որ թուրքական «Ինջիրլիք» ռազմաբազայից ամերիկացի զինվորականների օգտվելու հնարավոր սահմանափակումը բացասաբար կազդի ԴԱԻՇ-ի դեմ պայքարում Անկարային Վաշինգտոնի աջակցության վրա. «Կարծում եմ, որ «Ինջիրլիք» ռազմաբազայից մեր օգտվելը սահմանափակելու սպառնալիքը կարող է խաթարել այն աջակցությունը, որը մենք կարող էինք ցուցաբերել»։ Նա հույս է հայտնել, որ այդ սպառնալիքը կյանքի չի կոչվի. «Թուրքիան ՆԱՏՕ-ի գծով առանցքային կարևորության դաշնակից է, և ԱՄՆ-ը ներկայումս հավելյալ օգնություն է ցուցաբերում նրան՝ կապված ԴԱԻՇ-ի դեմ պայքարի հետ»։ Թուրք-ամերիկյան հարաբերություններում, այսպիսով, նոր սկանդալ է հասունանում: Գյուլենի արտահանձնման շուրջ առաջացած լարումը դեռ չմեղմված` ի հայտ եկավ Թուրքիայի Ինջիրլիք ռազմաբազայի գոյության անհրաժեշտության շուրջ: Անկարան, բացահայտ ցույց է տալիս, որ չի վստահում ԱՄՆ-ին: Թուրքիայի ԱԳ նախարար Մևլյութ Չավուշօղլուն ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարի հետ հանդիպումից հետո հայտարարել է, որ երկրի հարավում տեղակայված Ինիջիրլիք ավիաբազան փակելու հարցը օրակարգում չկա: Սակայն, միևնույն ժամանակ նա նշել է, որ այն երկրները, որոնք ավիաբազան օգտագործում են ԴԱԻՇ-ի դեմ պայքարի պատրվակով, բայց փաստացիորեն անգործության են մատնված, անելիք չունեն Ինջիրլիքում. «Վերջին ժամանակներս միջազգային կոալիցիան չի աջակցում Թուրքիայի ջանքերին՝ ուղղված ահաբեկիչների դեմ պայքարին… Եթե Թուրքիային աջակցություն չեն ցուցաբերում, ինչի՞ համար է օգտագործվում Ինջիրլիք ավիաբազան»: Թուրքիայում, որտեղ մամուլը այժմ արդեն տոտալ կերպով իշխանության վերահսկողության տակ է գտնվում ուշագրավ ապտակ է հասցրել ԱՄՆ գործող նախագահին: Yeni Akit թուրքական թերթը իր կայքում և Twitter-ի էջում հրապարակել է երկու լուսանկարների կոլաժ: Աջ կողմում պատկերված է Ստամբուլի գիշերային ակումբի վրա հարձակման մեջ կասկածվող տղամարդու լուսանկարը, որի դեմքը փոխարինել են ԱՄՆ գործող նախագահ Բարաք Օբամայի դեմքով: Իսկ ձախ կողմում ԱՄՆ նախագահի լուսանկարն է: Կոլաժը մեծ տարածում է գտել նաև սոցցանցերում: «Մարդասպանի ավելի պարզ լուսանկարը»,-գրված է թվիթի տակ: Գրառումը բաղկացած է մեկ պարբերականից, որում ասվում է. «Սոցիալական ցանցերում քննարկում են, որ ԱՄՆ-ը կանգնած է Reina գիշերային ակումբում տեղի ունեցած ահաբեկչության հետևում»: Հետաքրքրական է Անկարայի դիրքորոշումը` ռուս-ամերիկյան հարաբերությունների վերաբերյալ: Մևլյութ Չավուշօղլուն լրագրողների հետ զրույցում նշել է, որ ռուս դիվանագետներին վտարելու մասին ԱՄՆ իշխանությունների որոշումն այժմեականացրել է Սառը պատերազմի ժամանակներին վերադարձ կատարելու մասին քննարկումները։ Նրա խոսքերով՝ Թուրքիան դեմ է Սառը պատերազմի ժամանակներին վերադառնալուն, ինչի մասին հստակ հայտարարել է ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի վարչակարգի համապատասխան որոշումից հետո. «Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի զուսպ արձագանքը ԱՄՆ իշխանությունների գործողություններին մեծապես նպաստել է միջազգային արենայում լարվածության նոր փուլի վերաբերյալ մտահոգությունների նվազեցմանը»։ Չավուշօղլուն դրական քայլ է համարել Կրեմլի այն որոշումը, որն առնչվում է Ռուսաստանում ամերիկացի դիվանագետներին ուղիղ 35 տոմս հատկացնելուն՝ կապված Ամանորի հետ. «ԱՄՆ-ն ու Ռուսաստանը Թուրքիայի ռազմավարական գործընկերներն են։ Չնայած երկկողմ հարաբերությունների որոշ խնդիրներին՝ Թուրքիան կողմ է փոխշահավետ հենքով երկու երկրների հետ համագործակցության զարգացմանը։ ԱՄՆ-ի ու Ռուսաստանի հարաբերությունների լարվածությունը շահավետ չէ աշխարհի որևէ երկրի։ Աշխարհում կուտակվել են բազում խնդիրներ, որոնց լուծման համար անհրաժեշտ է ինչպես ԱՄՆ-ի, այնպես էլ՝ Ռուսաստանի մասնակցությունը»։ Մինչ սրվում են թուրք-ամերիկյան հարաբերությունները, կարելի է ենթադրել, թե ինչ բավականություն է ստանում ստեղծված  մթնոլորտից Պուտինը` Թուրքիայի և ԱՄՆ-ի միջև փոխադարձ խայթոցների ֆոնին: Մետաքսյա Շալունց