Գործերը լավ չեն

Վերջերս, պարզվում է, Ադրբեջանի իշխանությունները ֆինանսական օգնության խնդրանքով դիմել են Արժույթի միջազգային հիմնադրամին և Համաշխարհային բանկին: Ըստ մի շարք լրատվամիջոցների, Բաքուն $4 մլրդ է խնդրել՝ տնտեսական բարեփոխումների համար: Ադրբեջանի իշխանությունները դիմել են նաև Վաշինգտոնին, փոխանցում են մի շարք արևմտյան լրատվամիջոցներ: Մինչդեռ, ըստ Ալիևի՝ այդ պնդումները չեն համապատասխանում իրականության: Տարբեր աղբյուրներ հայտնում են, որ ըստ Financial Times-ի տվյալների՝ Ադրբեջանը «արտակարգ վարկ» է խնդրել Արժույթի միջազգային հիմնադրամից: Reuters-ը հայտնել էր, որ այդ վարկի չափը 3 մլրդ է, իսկ ևս 1 մլրդ դոլար խնդրել են Համաշխարհային բանկից: Ինչը նշանակում է, այդ պարագայում Ադրբեջանը կդառնա առաջին երկիրը, որը վարկեր կստանա այդ կազմակերպություններից նավթի գնանկումից տուժած երկրների օգնության արտակարգ փաթեթներից: Ուշագրավ է, որ միջազգային վարկանշային Standard & Рoor’s գործակալությունը իջեցրել է Ադրբեջանի երկարաժամկետ վարկային վարկանիշներն ազգային արժույթով և արտարժույթով՝ BBB-ից՝ ներդրումային մակարդակի վերջին աստիճանից մինչև «աղբային» BB+ մակարդակ՝ նավթի գների անկման ֆոնին։ S&P-ի հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ դա վարկային վարկանիշների առաջին իջեցումն է Ադրբեջանի վարկանշային ողջ պատմության ընթացքում: Վարկանիշի փոփոխության կանխատեսումը «կայուն» է: Երկրի կարճաժամկետ վարկանիշներն ազգային արժույթով և արտարժույթով նվազել են՝ A-3-ից հասնելով B-ի: «Նավթի գները շարունակել են նվազել վերջին մի քանի ամիսներին, ու մենք հիմա ակնկալում ենք, որ Ադրբեջանի կառավարությունը պետք է ֆիքսի բյուջեի դեֆիցիտ մինչև 2018 թվականի վերջը: Մեր կարծիքով՝ ներկայիս ռիսկերն ուժեղանում են, ընդ որում, Ադրբեջանի Կենտրոնական բանկի միջազգային պահուստները երկու երրորդով կրճատվել են 2014թ. կեսի պիկային մակարդակից հետո»,- բացատրել են S&P-ում: Սակայն արդեն իսկ հայտնի է դարձել, որ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի ներկայացուցիչները պաշտոնական այցով ժամանել են Ադրբեջան՝ 4 մլրդ դոլարի արտակարգ վարկերի հնարավոր փաթեթի քննարկման համար՝ կապված ազգային արժույթի և նավթի գների անկման հետ, այս մասին հայտնել էր օրերս Financial Times-ը։ Այդ վարկը կարող է դառնալ առաջինը նավթի գների անկմամբ պայմանավորված ֆինանսական օգնության ցուցաբերման ծրագրերի շարքում։ Ինչպես պարբերականին հայտնել է ԱՄՀ ներկայացուցիչը, պատվիրակությունը Բաքվում կգտնվի հունվարի 28-ից փետրվարի 4-ը՝ երկրի իշխանությունների խնդրանքով։ Այցի ժամանակ կքննարկվի «տեխնիկական օգնությունն» ու «հնարավոր ֆինանսական կարիքների գնահատականը»։ Պարբերականի աղբյուրի փոխանցմամբ՝ խոսքը մոտ 4 մլրդ դոլար վարկի մասին է։ Ինչպես հայտնել է Համաշխարհային բանկի ներկայացուցիչը՝ ԱՄՀ-ն և Համաշխարհային բանկը Ադրբեջանի կառավարության հետ կքննարկեն անհապաղ և երկարաժամկետ միջոցառումներ՝ կապված տեղի արժույթի վրա ճնշման և նավթի ցածր գների հետ։ Ադրբեջանի կառավարության ներկայացուցիչները չեն մեկնաբանում այս տեղեկությունը։ Օրեր առաջ Ադրբեջանի ֆինանսների նախարար Սամիր Շարիֆովը հայտարարել էր, որ բյուջեի դեֆիցիտը ծածկելու միջոցներից մեկը կլինի ներքին շուկա պարտատոմսերի թողարկումը։ Հաղորդվում էր նաև, որ այլ ֆինանսական ինստիտուտների ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի և Ասիական զարգացման բանկի, նույնպես առաջիկա մի քանի օրերին կայցելեն Բաքու։ Պարբերականի փոխանցմամբ՝ Համաշխարհային բանկն ու ԱՄՀ-ն իրավիճակի զարգացմանը հետևում են նաև նավթ արդյունահանող այլ երկրներում, ինչպիսիք են Բրազիլիան և Էկվադորը։ Էներգակիրների գնանկումը կարող է հանգեցնել նաև Վենեսուելայի և ԱՄՀ-ի միջև հարաբերությունների վերականգնման։ Ալիևն, ինչպես երևում է նեղն է ընկել... Երկրի ներսում «հզոր», «ծաղկող», «զարգացող» Ադրբեջանի առաջնորդի ելույթներ այլ բանի մասին են, իսկ իրականում Ադրբեջանի նախագահը չխոստովանելով երկրի ֆինանսատնտեսական ծանր իրավիճակը` միջազգային կառույցներից ֆինանսական աջակցություն է մուրում: Որքան կհաջողվի Ադրբեջանի նախագահին իրավիճակը երկրում սոցիալական բունտի չհասցնել, ցույց կտա ժամանակը: Սակայն, որ Ադրբեջանում իսկապես գնալով պայթյունավտանգ սոցիալական մթնոլորտ է ստեղծվում, նույնպես անհերքելի է: Մետաքսյա  Շալունց