Վտանգավոր լարում

Սիրիական բանակի և թուրք զինվորականների միջև աննախադեպ լարում է վերջին օրերին: Թուրքիան հայտարարեց, որ սիրիական ռազմական ինքնաթիռը տակառային ռումբեր է նետել Սիրիայում կռվող ընդդիմադիր ապստամբների վրա, որոնց աջակցում է Թուրքիան։ Եթե տեղեկատվությունը հաստատվի, սա կլինի առաջին ուղիղ բախումը սիրիական բանակի և թուրք զինվորականների միջև։ Թուրք զինվորականների փոխանցմամբ՝ ուղղաթիռը, որն ամենայն հավանականությամբ պատկանում է Բաշար Ալ-Ասադի ուժերին, ռումբեր է նետել «Սիրիական ազատ բանակի» մարտիկների վրա, ինչի հետևանքով զոհվել է 2 մադ, վիրավորվել՝ 5-ը։ Սիրիական բանակը դեռևս չի մեկնաբանել սույն տեղեկատվությունը։ Ըստ տեղեկությունների` ՆԱՏՕ-ն հոկտեմբերի 20-ից սկսել է Թուրքիայում պարեկություն կատարել AWACS տիպի ինքնաթիռներով։ Այդ մասին լրատվամիջոցին հայտնել է ՆԱՏՕ-ի հրամանատարական կառույցներին մոտ կանգնած իրազեկ աղբյուրը։ Վերջինիս հաղորդմամբ՝ ՆԱՏՕ-ի ռազմաօդային ուժերի E-3 AWACS ինքնաթիռները հոկտեմբերի 20-ից պարեկություն են կատարում Թուրքիայի օդային տիրույթում՝ մուտք չգործելով Իրաք ու Սիրիա։ Գործողության նպատակը դաշինքի ինքնաթիռների անվտանգության ապահովումն է։ Աղբյուրը հայտնել է, որ ինքնաթիռներից յուրաքանչյուրի մարտական ծառայության ժամկետը կազմում է 5 ժամ։ Ամսական 70 չվերթ է իրականացվում Թուրքիայի կենտրոնական հատվածում գտնվող Քոնիա նահանգից։ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման հեռախոսազրույցում կոչ է արել Թուրքիայի նախագահ Էրդողանին Իրաքի հետ համակարգել ջանքերն ընդդեմ ԴԱԻՇ ահաբեկչական խմբավորման։ «Նախագահը ողջունել է Թուրքիայի և Իրաքի միջև շարունակվող երկխոսությունը՝ ուղղված Իրաքում ԴԱԻՇ-ի դեմ կոալիցիայի ջանքերում Թուրքիայի մասնակցության համապատասխան մակարդակի ու ձևի որոշմանը։ Երկու առաջնորդները հաստատել են կոշտ աջակցություն Իրաքի ինքնիշխանությանն ու տարածքային ամբողջականությանը»,-ասվում է Սպիտակ տան հաղորդագրությունում։ Բացի այդ, ԱՄՆ նախագահը երախտագիտություն է հայտնել Թուրքիային Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքում ԴԱԻՇ-ի դեմ կռվող սիրիական ընդդիմությանն աջակցելու համար։ ԱՄՆ-ը ավելի վաղ անհանգստություն էր արտահայտել Իրաքում ԴԱԻՇ-ի դեմ գործողություններում Թուրքիայի հնարավոր մասնակցությամբ և հայտարարել, որ Թուրքիան պետք է գործի Իրաքի կառավարության թույլտվությամբ։ Այսօր հայտնի դարձավ, որ Թուրքիայի հարավ-արևելքը ենթարկվել է Սիրիայի կողմից հրթիռակոծության: Հրթիռը, որն արձակվել էր Սիրիայի կողմից, ընկել է Թուրքիայի հարավարևելյան Քիլիս նահանգի տարածքում։ 18-ամյա մի աղջիկ վնասվածքներ է ստացել։ Դեպքը տեղի է ունեցել երեկ՝ թուրք-սիրիական սահմանից ոչ հեռու։ Հրթիռն արձակվել էր տարածքից, որը գտնվում է ԴԱԻՇ ահաբեկչական խմբավորման վերահսկողության տակ։ Նշենք, որ նախկինում Քիլիսը բազմիցս հրթիռակոծությունների է ենթարկվել Սիրիայի՝ ԴԱԻՇ-ի վերահսկած սահմանամերձ տարածքից։ Զոհվել է 21 մարդ, ևս մոտ 40-ը վիրավորվել են։ Թուրքական հրետանին ամեն անգամ պատասխան կրակ է բացում ԴԱԻՇ-ի դիրքերի ուղղությամբ։ Միաժամանակ, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը նշել է, որ համաձայն չէ, որ Իրաքի ներքաշվի կրոնական պատերազմի մեջ. «Մեր ֆիզիկական սահմանները մի բան են, հոգևոր սահմանները՝ մեկ այլ բան։ Մենք Սիրիայի և Իրաքի հետ ունենք մշակութային, կրոնական կապեր։ Չենք համաձայնվի, որպեսզի Իրաքը ներքաշվի կրոնական պատերազմի մեջ»։ Էրդողանի խոսքով՝ Թուրքիան խնդիրներ չի տեսնում Հալեպում ստեղծված իրավիճակի շուրջ. «Բայց մենք առարկություններ ունենք։ Ես հարգելի Պուտինին ասել եմ Հալեպում խաղաղության անհրաժեշտության մասին։ Քաղաքը պատկանում է իր բնակիչներին։ Մենք բարեկամական կապեր ունենք նրանց հետ։ Եթե Հալեպը գրավեն, այդ մարդիկ կժամանեն Թուրքիա»։ Միևնույն ժամանակ, անկայուն վիճակ է Թուրքիայում: Օրերս Թուրքիայի Անթալիա քաղաքում պայթյուն որոտաց Ատևտրա-արդյունաբերական պալատի շենքի մոտ։ ԱՄՆ Պետդեպը նախազգուշացրել է հայրենակիցներին այն մասին, որ Թուրքիայում ահաբեկչությունների սպառնալիքը նախկինի պես բարձր է։ «Պետդեպարտամենտը շարունակում է նախազգուշացնել ԱՄՆ քաղաքացիներին Թուրքիայում ահաբեկչական խմբավորումների կողմից բարձր սպառնալիքի մասին։ ԱՄՆ քաղաքացիները պետք է խուսափեն Թուրքիայի հարավարևելյան հատված ուղևորություններից և մանրամասն ուսումնասիրեն ռիսկերը՝ կապված, ընդհանուր առմամբ երկրում ուղևորությունների հետ»,-ասվում է հրապարակված նախազգուշացման մեջ։ Ինչպես նշվում է՝ այն արձակվել է սեպտեմբերի 23-ի համանման փաստաթղթի փոխարեն՝ վերջին սպառնալիքների մասին հաղորդագրությանն ի պատասխան։ Ծանուցման մեջ նշվում է, որ «հնարավոր են նոր հարձակումներ Թուրքիայում խոշոր միջոցառումների ընթացքում, զբոսաշրջային շրջաններում, ռեստորաններում, առևտրի կենտրոններում, կրոնական երկրպագության վայրերում, տրանսպորտային հանգույցներում, ավտոբուսներում, կամուրջների վրա, օդանավակայաններում, մետրոյում և նավահանգիստներում»։ «Ծայրահեղականները նաև սպառնացել են առևանգել և սպանել ԱՄՆ-ի և Արևմուտքի երկրների քաղաքացիներին»,-ասվում է հաղորդագրությունում։ Թուրք-սիրական առճակատումն, այսպիսով, նոր ու ավելի վտանգավոր փուլ է թևակոխում: Մետաքսյա Շալունց