Ռուսները բացեցին «Մեղրիի փոխանակման» պլանը

Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևը պատրաստ էր գնալ տարածքային զիջումների, ղարաբաղյան բանակցային գործընթացից նման աղմկահարույց բացահայտում է արել Ռուսաստանի արտաքին հետախուզական ծառայության նախկին ղեկավար, Ռուսաստանի նախկին փոխարտգործնախարար, գեներալ Վյաչեսլավ Տրուբնիկովը, որը 2000-2004թթ. եղել է նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ռուսաստանցի համանախագահը: Տրուբնիկովը պնդել է, թե քիուեսթյան հայտնի հանդիպումից առաջ Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Լեռնային Ղարաբաղի առաջնորդները շատ մոտ են եղել խնդրի կարգավորմանը. «Ես չորս տարի մասնակցել եմ Մինսկի խմբի աշխատանքներին, այն փորձում էր կարգավորել Ղարաբաղի ու Մերձդնեստրի խնդիրները: Դա ամենևին էլ հեշտ չէր, սակայն Ղարաբաղի մասով ես շատ դրական վիճակում էի: Հանգուցյալ Հեյդար Ալիևն ու Ռոբերտ Քոչարյանը, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարությունը շատ ճիշտ էին ամեն ինչ ընդունում»: Ռուսաստանցի նախկին համանախագահը մանրամասնել է, որ ԼՂ հակամարտության կողմերը շուրջ 15 տարի առաջ մշակել են կարգավորման մի տարբերակ, որը, սակայն, տապալվել է Ալիևի շրջապատի դիմակայության պատճառով. «2000թ. ապրիլին մենք հանդիպեցինք Քի Ուեսթում՝ Ֆլորիդայում: Գտել էինք մի բանաձև, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի միջոցներով հնարավոր էր ապահովել միջանցք Ադրբեջանից դեպի հարավ, Հայաստանից՝ Ստեփանակերտ: Սակայն Հեյդար Ալիևը սկզբում որևէ մեկի հետ չէր կիսվում, հետո, երբ մերձավոր գործընկերներին պատմեց, նրանք ընդվզեցին, թե «այդ ինչպե՞ս կարող ենք մենք մեր տարածքներից հողեր հանձնել»: Տրուբնիկովը նաև նշել է, որ, ըստ այդ ծրագրի, խաղաղության հասնելուց հետո նախատեսվում էր ԱՊՀ խաղաղապահների մուտքը հակամարտության գոտի, նրանք բոլորը պետք է յուրային լինեին, ասել է Մինսկի խմբի նախկին համանախագահը: Այս նույն տարիները վերհիշելիս Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանն իր հոդվածներից մեկում գրել էր․ «Հայր Ալիևի մոտ լուրջ ցանկություն կար որդուն ձերբազատելու ղարաբաղյան խնդրից և հանձնելու նրան մի երկիր, որը զերծ կլիներ հնարավոր պատերազմի վտանգից: Նման ամբողջական լուծում Ալիևը տեսնում էր Լեռնային Ղարաբաղը Լաչինի միջանցքով Հայաստանին զիջելու դիմաց՝ Հայաստանի տարածքով Նախիջևանի հետ անխափան կապ ստեղծելու միջոցով: Քի Ուեսթում իր համաձայնությունը սրան տալուց հետո, վերադառնալով Բաքու, նախագահ Ալիևը հետ կանգնեց դրանից: Գործընթացը մտավ փակուղի», - պատմել էր Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը: Այսպիսով, Վյաչեսլավ Տրուբնիկովի սենսացիոն բացահայտմամբ ևս մեկ ապացույց է ի հայտ գալիս: Բոլորն են հիշում 2001թ.ապրիլին` ԱՄՆ պետքարտուղար Քոլին Փաուելի հովանավորությամբ Քի Ուեսթում Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ու Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիևի հանդիպումը, տարածված լուսանկարները, թե ինչպես էին Քոչարյանն ու Ալիևը` համանախագահների և ԱՄՆ պետքարտուղարի հետ քարտեզի շուրջ քննարկումներ անցկացնում: Ըստ էության, Տրուբնիկովը բացահայտել է Մեղրիի փոխանակման բանաձևը, երբ ասում է, որ գտնվել էր մի բանաձև, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի միջոցներով հնարավոր էր ապահովել միջանցք Ադրբեջանից դեպի հարավ, Հայաստանից՝ Ստեփանակերտ: Քի Վեսթը` դա Մեղրիի չարաբաստիկ տարբերակի բանակցային փուլն էր: 1999թ. Ռոբերտ Քոչարյանը և Հեյդար Ալիևը քննարկում էին մի տարբերակ, որով Ղարաբաղն ու Հայաստանը պետք է կապ ստանային, իսկ Մեղրին էլ` Ադրբեջանի հետ: Փաստացի, Ռ. Քոչարյանը հետ կանգնեց Մեղրին փոխանակելու մտքից, ապա` միջանցքի գաղափարից այն պատճառով, որ Հեյդար Ալիևը չի կարողացել իր շրջապատին համոզել տարածքային որոշ զիջումների գնալու հարցում: Ռուսաստանի արտաքին հետախուզական ծառայության նախկին ղեկավար, Ռուսաստանի նախկին փոխարտգործնախարար և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում նախկին համանախագահ Վյաչեսլավ Տրուբնիկովը փաստորեն բացահայտել է և մենք անգամ ևս ի ցույց է դրել Ռոբերտ Քոչարյանի դիվանագիտության ամենամեծ խայտառակությունը` Ադրբեջանի հետ բանակցություններում Մեղրին որպես բանակցությունների առարկա դարձնելը: Թամար Բագրատունի