Պատահականությո՞ւն, թե՞ դիվանագիտական «ծուղակ»
Վերջերս Թուրքիայի ԱԳ նախարար Մևլութ Չավուշօղլուն ԵԽԽՎ ամբիոնից հայտարարեց, թե ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը պետք է ակտիվացնի աշխատանքները ԼՂ հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ, ապա հետաքրքիր «բացահայտում» արեց` խոսելով Ադրբեջանի առնվազն «5 գրավված տարածքներից» հայկական զորքերի դուրսբերման» մասին, այն ներկայացնելով որպես այժմ քննարկվող ռուսական ծրագիր: ԼՂ կարգավորման հարցում ոչ մի կողմնակի պետություն որևէ ազդեցություն չի ունենում, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը կարող է կարգավորվել միայն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդությամբ, ասել է Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպան Իվան Վոլինկինը: «Կարող եմ ասել, որ խնդիրը կարող է լուծվել միայն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդությամբ, ոչ մի այլ կողմնակի պետություն որևէ ազդեցություն կամ մասնակցություն չի ունենում: Ամեն ինչ կլուծվի Մինսկի խմբի շրջանակներում», նշել է նա՝ անդրադառնալով Թուրքիայի ԱԳ նախարար Մևլութ Չավուշօղլուի հայտարարությանը: Առհասարակ, ԼՂ խնդրում ռուսական «առանձին խաղի» մասին այնքան հաճախակի են սկսել խոսել Ադրբեջանից ու Թուրքիայից, որ տպավորություն է ստեղծվում, որ Մոսկվան ստիպված է անընդհատ արդարանալ: Մյուս կողմից` Մոսկվայի արդարացումները, թերևս, պայմանավորված են նրանով, որ պաշտոնական Երևանը բավական կոշտ արձագանքեց ղարաբաղյան գործընթացում Թուրքիայի դերակատարման մասին ՌԴ ԱԳ նախարարի հայտարարությունը, որը նա արեց Երևանում, և ընդամենը ժամեր անց Թուրքիայի ԱԳՆ-ն ողջունեց Լավրովի հայտարարությունը: Հիշեցնենք, անցյալ ուրբաթ Երևանում ՀԱՊԿ գագաթնաժողովին, լրագրողների հետ ճեպազրույցում Լավրովը կարևորեց Թուրքիայի դերը ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործում` նշելով. «Այն որ Թուրքիան կարող է դրական դեր խաղալ՝ ապահովելով Լեռնային Ղարաբաղի ապաշրջափակումը՝ ապահովելով տարածաշրջանում տնտեսական նորմալ փոխգործակցություն, կարևոր գործոն է, որը մենք միշտ հաշվի ենք առնում: Եթե հանկարծակի Հայաստանն ու Թուրքիան վերադառնան իրենց պայմանավորվածությունների կատարմանը՝ առանց այն կապելու ղարաբաղյան հակամարտության հետ, մենք միայն ուրախ կլինենք: Սակայն մեր պատկերացմամբ, ղարաբաղյան կարգավորման գործում առաջընթացը առանցքային կլինի, որպեսզի հայ-թուրքական հարաբերությունները նորմալանան»: Նախ` ՀՀ ԱԳՆ-ն պատասխանեց Լավրովի հայտարարությանը` մամլո խոսնակի մակարդակով. «Տարիներ շարունակ Ռուսաստանի դիրքորոշումը՝ հնչեցված ամենաբարձր մակարդակով, եղել է և համահունչ է մեր այն սկզբունքային դիրքորոշմանը, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը պետք է լինի առանց որևիցե նախապայմանների: Մենք շարունակում ենք հավատարիմ մնալ մեր այդ սկզբունքային դիրքորոշմանը», ասաց Տիգրան Բալայանը: ՀՀ փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանն էլ հավելեց. «Թուրքիան իր բացահայտ միակողմանի դիրքորոշմամբ տեղ չունի, և պետք է հեռու պահվի Լեռնային Ղարաբաղի բանակցային գործընթացից: Միակ դրական ազդեցությունը, որ Անկարան կարող է ունենալ ԼՂ կարգավորման հարցում, այն է, որ Թուրքիան բացի Հայաստանի հետ սահմանը և վերջ դնի Ադրբեջանի սադրիչ և ապակառուցողական քայլերի խրախուսումը»: Ապա` ԱԺ փոխխոսնակ Էդուարդ Շարմազանովը լրագրողների հետ զրույցում անդրադարձավ Ս.Լավրովի հայտարարությանը, որ Թուրքիան կարող է դրական դերակատարում ունենալ ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործում, նկատեց. «Մենք անկախ պետականություն ունենք և թույլ չենք տա, որպեսզի Թուրքիայի ռազմատենչ ադրբեջանամետ միակողմանի դիրքորոշումները լինեն խաղաքարտեր: Թուրքիան անելիք չունի, որովհետև Թուրքիան, նախևառաջ պետք է իրականացնի իր պարտավորությունները: Շատ ավելի ճիշտ կլիներ, որ միջազգային հանրությունը ստիպեր Թուրքիային իր իսկ կողմից ստանձնած պարտավորությունները և նախևառաջ ապաշրջափակի Հայաստանը»: Իսկ Լեռնային Ղարաբաղի նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Դավիթ Բաբայանը «հետաքրքիր» որակեց Լավրովի երևանյան հայտարարությունը. «Սա հետաքրքրիր հայտարարություն է, իհարկե: Մենք միշտ ասել ենք, որ հայ-թուրքական հարաբերություններն ու ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը երկու առանձին գործընթացներ են և չպետք է փոխկապակցվեն: Մյուս կողմից, Լավրովը նաև մի շարք այլ հայտարարություններ է արել, և ես կարծում եմ, որ այս ամենը պետք է դիտարկել մեկ ամբողջության մեջ: Նա ասել է, որ Թուրքիան կարող է դրական դերակատարություն ունենալ ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման մեջ՝ եթե, օրինակ, աշխատի, որպեսզի ապաշրջափակում կատարի Ղարաբաղի և այլն»: Հետաքրքիր զուգադիպությո՞ւն էր, թե՞ կոնկրետ դիվանագիտական «ծուղակ» այն, որ Պուտինի` Ստամբուլ կատարած այցից ընդամենը մեկ-երկու օր անց Չավուշօղլուն ու Լավրովը հանկարծ խոսեցին Ղարաբաղյան գործընթացում, համապատասխանաբար` Ռուսաստանի և Թուրքիայի դերերի մասին... Հազիվ թե սա պատահականություն լիներ: Արդյոք փոխվե՞լ է Մոսկվայի դիրքորոշումը և Ռուսաստանն այլևս Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների հարցն ու Ղարաբաղի խնդիրները միմյանցից անջատ գործընթացներ չի համարում: Հատկանշական է այս առումով, որ հայ-թուրքական արձանագրությունների ստորագրումից ընդամենը մի քանի ամիս անց՝ 2010թ. հունվարին Մոսկվայում ընդունելով Թուրքիայի այն ժամանակվա վարչապետ Էրդողանին՝ Վլադմիր Պուտինը, որն այդ ժամանակ ՌԴ վարչապետն էր, հայտարարեց, որ Մոսկվան «հետաքրքրված է թուրք-հայկական հարաբերությունների նորմալացմամբ», սակայն ճիշտ չէ այդ հարաբերություների նորմալացումը կապել ղարաբաղյան խնդրի հետ․ «Ե՛վ ղարաբաղյան խնդիրը, և՛ թուրք-հայկական [խնդիրը] ինքնին շատ բարդ են: Ճիշտ չեմ համարում դրանք տեղադրել մեկ փաթեթում: Այդ խնդիրներից յուրաքանչյուրը առանձին վերցրած լուծելը շատ դժվար է: Իսկ եթե մենք այդ բոլորը մի կույտի մեջ ներառենք, այդ դեպքում լուծման հեռանկարը ավտոմատ կերպով շատ կհետաձգվի: Ուստի, մարտավարական և ռազմավարական տեսանկյուններից այդ խնդիրների՝ մեկ փաթեթի մեջ ներառելը համարում եմ ոչ նպատակահարմար»: Թամար Բագրատունի
Հետևեք մեզ Viber-ում
