Հալեպահայության երկրորդ ցեղասպանությունը

Հալեպի հայությունը երկրորդ անգամ է ցեղասպանություն տեսնում. այս անգամ չարիքը մեզ է հասնում երկնքից աջուձախ թափվող հրթիռներով, պնդում է հալեպահայ Մայդա Բակկալյանը` «Ազատություն» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում: Նա մինչ օրս ստիպված է մնալ պատերազմի մեջ՝ հիվանդ ու տարեց մոր պատճառով: «Կիրակի օրը, որ ընկավ մեր թաղում, պայթեց, ահռելի մի ձայն լսվեց», - պատմում է նա: Բակկալյաններն ապրում են Հալեպի կենտրոնում, որտեղ, իրենց խոսքով, մինչև վերջերս քիչ թե շատ ապահով էր: Իրավիճակը, սակայն, կտրուկ փոխվեց շաբաթներ առաջ: Ռուս-ամերիկյան հրադադարի համաձայնության տապալումից հետո, ըստ հալեպահայ կնոջ, ամբողջ քաղաքում կյանքը դժոխքի է վերածվել: «Այսօր արդեն շատերն են երազում դուրս գալ Հալեպից՝ հնար չկա», - պատմում է Մայդա Բակկալյանը` հուզված հավելելով. «Հայաստանի կառավարությունը պատերազմի հինգ տարիների ընթացքում այդպես էլ որևէ քայլ չարեց սիրիահայերին տարհանելու համար: Մի փոքր էլ, և այլևս շատ ուշ կլինի»: ՀՀ Սփյուռքի նախարարության աշխատակազմի ղեկավար Ֆիրդուս Զաքարյանը հայտարարել է, թե Հայաստանը պատրաստ է ընդունել և անհրաժեշտ միջոցներ տրամադրել բոլոր այն սիրիահայերին, ովքեր կցանկանան գալ Հայաստան, հաստատվել հայրենիքում, սակայն հալեպահայերն իրենք չեն տեղափոխվում Հայաստան: Մինչդեռ ըստ սիրիահայերի ` մարդիկ պարզապես միջոցներ չունեն, նյութական հնարավորություններ չունեն, անորոշության մեջ են, թե Հայաստան գան՝ ինչ պետք է անեն: Ստացվում է, որ հալեպահայությունը հայտնվել է անելանելի վիճակում, պատանդի կարգավիճակում է և պարզ չէ, թե այդ վիճակից ինչպես պետք է դուրս բերվի: Ի դեպ, ՌԴ ԱԳՆ-ն խոսել է Սիրիայից հայերի տեղափոխումը Հայաստան իրականացնելու գործում ՌԴ հնարավոր աջակցության մասին: Լրագրողների հետ ճեպազրույցում այդ հարցին անդրադարձել է ՌԴ ԱԳՆ խոսնակ Մարիա Զախարովան: Լրագրողի այն հարցին, թե արդյոք Ռուսաստանը պատրաստ է աջակցել Հայաստանին` Սիրիայում գտնվող հայկական համայնքի ներկայացուցիչներին պատմական հայրենիք տեղափոխելու հարցում` Զախարովան ասել է. «Եթե կա պաշտոնական տեղեկություն, կան նամակներ Սիրիայի տարածքում բնակվող հայերից, ովքեր ցանկանում են տեղափոխվել Հայաստան, ապա նրանք պետք է համապատասխան ձևով այդ մասին տեղեկացնեն ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությանը ու համապատասխան օրգաններին: Հայաստանն էլ համապատասխան ձևով, եթե դրական է նայում հարցին, պետք է դիմի այս կամ այն կողմին, որը կարող է նման օգնություն ցուցաբերել: Սա բացարձակ նորմալ ընթացակարգ է»: Օր-օրի սրվող իրավիճակը քննարկելու համար Ֆրանսիայի արտգործնախարար Ժան Մարկ Էրոն էր մեկնել Մոսկվա, Լավրովի հետ բանակցությունների ավարտին, սակայն, կողմերն այդպես էլ չակնարկեցին առաջընթացի մասին: Փոխարենը Լավրովը հայտարարեց, թե հույս ունի, որ Ռուսաստանի նկատմամբ նոր պատժամիջոցները քննարկելիս Արևմուտքում կհաղթի առողջ բանականությունը: Մինչ այդ Պետդումայի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովն հաստատեց ու լիագումար նիստի վավերացմանն ուղարկեց ռուսական օդուժը Սիրիայի տարածքում տեղակայելու մասին համաձայնագիրը, ընդ որում՝ առանց գործողության վերջնաժամկետի: «275 հազարանոց քաղաքը կանգնած է մարդասիրական աղետի առաջ», - զգուշացրել է բարձրաստիճան դիվանագետը, «Ամենաշատը երկու ամսում, երկուսուկես ամսում Հալեպի արևելյան հատվածը կարող է հիմնահատակ ավերվել, խոսքը, մասնավորապես, հին քաղաքի մասին է հազարավոր խաղաղ բնակիչներ, ոչ թե ահաբեկիչներ կսպանվեն, հարյուր հազարավորները փախստական կդառնան»: Մինչ իրավապաշտպանները կողմերին հրադադար հաստատելու ապարդյուն կոչեր են անում, այս հարցում Ռուսաստանի ու Արևմուտքի տարաձայնություններն էլ ավելի են խորանում: Մամուլը գրում է, թե Եվրամիությունը մտադիր է խստացնել պատժամիջոցները Ռուսաստանի նկատմամբ, ամերիկյան զինուժն էլ պատրաստվում է հարվածներ հասցնել Սիրիայի կառավարական զորքերի հենակետերին: «Խորհուրդ ենք տալիս Պենտագոնի մեր գործընկերներին մանրազնին հաշվարկել նման ծրագրերի հնարավոր հետևանքները», - ի պատասխան սպառնում է Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը: «Այսօր Սիրիայի բանակը զինված է արդյունավետ զենիթահրթիռային S-200, «Բուկ» համալիրներով և հակաօդային պաշտպանության այլ միջոցներով: Ուզում ենք հիշեցնել ամերիկյան ստրատեգներին, որ Հմեյնիում և Տարտուսում ռուսաստանյան ռազմակայանների օդային պաշտպանությունն իրականացվում է զենիթահրթիռային՝ С-400 և С-300 համալիրներով, որոնց գործողության շառավիղը կարող է անակնկալ մատուցել», ասել է ՌԴ Պաշտպանության նախարարության խոսնակ Իգոր Կոմաշենկով: Հալեպում տեղի ունեցող իրադարձություններն աննախադեպ են: Սիրիայի տարածքում հակամարտության ողջ տարիների ընթացքում բռնության մակարդակը չի հասել այդ աստիճանի, հայտարարել է Ֆրանսիայի արտգործնախարար Ժան-Մարկ Էյրոն: «Արդեն մի քանի շաբաթ է աշխարհը սարսափով նայում է Հալեպում ձևավորված իրավիճակին: Հալեպում տեղի ունեցողը աննախադեպ է այդ երկրի համար: Սիրիայի հակամարտության ողջ հինգ տարվա ընթացքում բռնության չափերը երբեք չեն հասել այդ մակարդակի: Եվ դա արյունալի հակամարտություն է` 300 հազար զոհ և 8 միլիոն փախստական ու ներքին տեղահանվածներ: Գործնականորեն Սիրիայի բնակչության կեսը լքել է երկիրը»,- ասել է Էյրոն իր ռուս գործընկեր Սերգեյ Լավրովի հետ բանակցությունների արդյունքում մամլո ասուլիսի ժամանակ: Մետաքսյա Շալունց