Հայկական «Իսկանդերների» երկակի նշանակությունը

«ՉԻ»-ն գրում է.Սեպտեմբերի 21-ի զինվորական շքերթի էյֆորիան կարծես թե անցավ, ու արդեն կարելի է առանց էմոցիաների փորձել հասկանալ, թե ինչ տեղի ունեցավ։ Շքերթն, ընդհանուր առմամբ, բա­վականին տպավորիչ էր, իսկ հիմնական եզրահանգումնե­րը սրանք էին՝ «Ռուսաստա­նը վերականգնեց իր նկատ­մամբ վստահությունը հայ հասարակության շրջա­նում», «սա Ադրբեջանին կս­տիպի երկար ժամանակ մո­ռանալ ղարաբաղյան խնդի­րը ռազմական ճանապար­հով լուծելու մասին» և այլն։ Պատճառը, հասկանալի է, «Իսկանդեր» հրթիռներն էին, որոնցից անգամ ՆԱՏՕն է սարսափում, և որոնք Ռուսաստանը Հայաստանից բացի՝ որևէ այլ երկրի չի վաճառել (առայժմ)։ Թե ինչու է Ռուսաստանը Հայաստանի համար բացառություն արել ու «Իսկանդեր» վաճառել՝ էական չէ։ Հնարավոր է՝ ապրիլյան պատերազմի բացասական նստվածքը մոռացնելու համար, հնարավոր է՝ սա ընդամենը «կոմերցիոն քաղաքականություն» է (չէ՞ որ եթե Ադրբեջանը համարի, որ ռազմական բալանսը խախտված է, կշտապի ևս մի քանի միլիարդ դոլարի զենք գնել Ռուսաստանից, հետո մենք ինչ-որ տեղից գումարներ կգտնենք ու կթարմացնենք մեր զինանո­ցը, և այսպես շարունակ)։ Բայց սա, կրկնում ենք, էա­կան չէ։ Փաստն այն է, որ «Իսկանդերներն» անցան Երևանի կենտրոնական հրապարակով և, ըստ պաշտոնական հավաստիա­ցումների, պատկանում են ՀՀ զինված ուժերին։ Այնպես որ՝ այդ համակարգերի պատկանելության հարցը փակված համարենք և ներ­կայացնենք երկու նկատա­ռում։

1. Շատ լավ է, որ Հայաս­տանը «Իսկանդեր» համակարգեր ունի, բայց դա կաս­կածներ է առաջացնում՝ արդյո՞ք այդ գործարքը ՀՀ զինված ուժերի ինքնուրույ­նության հաշվին չի եղել։ Հազիվ թե Ռուսաստանը Հայաստանին նման հզոր զենք վաճառեր՝ առանց նա­խօրոք պայմանավորվելու, որ դրանք կարող են օգտա­գործվել միայն Ռուսաստա­նի թույլտվությամբ՝ թիրախները նախապես իրենց հետ համաձայնեցնելուց հե­տո։
2. Ցանկացած զինվորա­կան շքերթ իր կոնկրետ նպատակներն ունի, բայց ուշադրություն դարձրեք՝ Հա­յաստանի և Ադրբեջանի «ու­ժի ցուցադրումները» սկզ­բունքորեն տարբերվում են իրարից։ Ադրբեջանը շքերթ­ների ժամանակ ցույց է տալիս այն զինատեսակները, որոնցով պատրաստվում է գրավել Ղարաբաղը, պարզ ասած՝ ցույց է տալիս այն ամենը, ինչով պիտի պատե­րազմ մղի Ղարաբաղում։ Իսկ մենք, հակառակը, ցույց ենք տալիս այն զինատեսակները, որոնք Ղարաբաղի սահմաններում «լոկալ պա­տերազմի» դեպքում հաս­տատ չեն կիրառվելու։ Հաս­կանալի է, չէ՞, որ եթե, ասենք, ադրբեջանցիները որոշեն ևս մի լայնամասշտաբ գրոհ ձեռնարկել, ասենք, Մարտակերտի ուղղությամբ, մենք «Իսկանդերներ» չենք կիրառելու։ Նույ­նիսկ «Սմերչ» չենք կիրառե­լու, որովհետև դա մերձամարտի համար չէ. դրանով կարող ենք, օրինակ, գետնին հավասարեցնել Գյանջան, բայց կոնկրետ մարտական գործողություններում դրանք հազիվ թե էական դեր խա­ղան։