Ասադի ճակատագիրն ու Մոսկվա-Անկարա տարաձայնությունները

Թուրքական բանակը հրետանուց կրակ է բացել Սիրիայի հյուսիսում գտնվող Հալեպի նահանգի Աֆրին քաղաքի մերձակայքում գտնվող Սուրկա գյուղի վրա։ Զոհվել է մեկ խաղաղ բնակիչ։ Ըստ թուրքական բանակը շարունակում է բնակավայրերի հրետակոծումը, ուր ապրում են խաղաղ բնակիչներ։ Հիշեցնենք, որ թուրքական բանակը Սիրիայի հյուսիսում «Եփրատի վահան» գործողությունը սկսել է օգոստոսի 24-ին։ Թուրքիայի փոխվարչապետ Նուրեթին Ջանիքլին չի բացառել, որ թուրքական բանակը թուրք-սիրիական սահմանը ահաբեկիչներից ազատագրելուց հետո կշարունակի առաջ շարժվել դեպի Սիրիայի խորքերը։ Բացի այդ, Ջանիքլին հայտարարել է, որ Թուրքիայի զինված ուժերը «Եփրատի վահան» գործողության 15 օրվա ընթացքում Սիրիայի տարածքում ոչնչացրել են ահաբեկչական կազմակերպությունների 110 անդամի։ Հետաքրքրական է, որ Թուրքիան խոստովանել է, թե Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների բարելավումը ազդում է Սիրիայի իրավիճակի վրա: Ռուս-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը դրական է ազդում Սիրիայի իրավիճակի վրա, ասել է Թուրքիայի փոխվարչապետ Նուրեթին Ջանիկլին: «Մեր հարաբերությունների բարելավումը բարենպաստ է արտացոլվում Սիրիայի իրավիճակի վրա: Մենք մեր դաշնակիցներին, ինչպես նաև Ռուսաստանին, Իրանին և Սիրիայի ճգնաժամի կարգավորման մեջ ընդգրկված այլ երկրներին տեղեկացնում ենք Սիրիայում մեր գործողությունների մասին: Հուսով ենք՝ Հալեպում արագ հասնել հրադադարի, որտեղ գտնվում է 500 հազար բնակիչ: Շարունակվում են հումանիտար օգնության տրամադրելու բանակցությունները: ԱՄՆ-ը և Ռուսաստանը նույնպես բանակցություններ են վարում այդ թեմայով: Հուսով ենք, որ կհաջողվի հրադադարի վերաբերյալ որոշումներ ընդունել մինչև տոները (սեպտեմբերի 12-ին սկսվող Կուրբան-Բայրամը)»,- Անկարայում լրագրողներին հայտնել է Ջանիկլին: Սակայն Մոսկվայի արձագանքը կոշտ է Թուրքիայի` դեպի Սիրիա առաջխաղացման վերաբերյալ: ՌԴ ԱԳՆ-ն հայտարարություն է տարածել, որում Թուրքիային կոչ է արել հրաժարվել այնպիսի քայլերից, որոնք կարող են բարդացնել Սիրիայում տիրող իրավիճակը: ՌԴ ԱԳՆ-ն լուրջ մտահոգություն է հայտնել Սիրիայի տարածքի խորքերը թուրքական զորքերի ու նրանց աջակցությունը վայելող սիրիական ընդդիմության զորամիավորումների առաջխաղացման կապակցությամբ: ՌԴ ԱԳՆ-ն ուշադրություն է հրավիրել, որ այդօրինակ գործողություններն իրականացվում են առանց սիրիական լեգիտիմ իշխանությունների հետ համաձայնության և առանց ՄԱԿ ԱԽ-ի կողմից հավանության: «Այդպիսով կասկածի տակ են դրվել Սիրիայի ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը: Թուրքիայի գործողությունները կարող են հավելյալ բարդացնել Սիրիայի՝ առանց այն էլ բարդ ռազմաքաղաքական իրավիճակը, բացասաբար ազդել կարգավորման և ճգնաժամի հաղթահարման միջազգային ջանքերի վրա»,- համոզված են ԱԳՆ-ում: ՌԴ ԱԳՆ-ն Անկարային կոչ է արել այդ խնդիրները վեր դասել այսրոպեական ռազմա-մարտավարական նպատակներից և զերծ մնալ այնպիսի քայլերից, որոնք հղի են Սիրիայում իրավիճակի ապակայունացումն ուժեղացնելու վտանգով: Չնայած Մոսկվա-Անկարա հարաբերություններում որոշակի տեղաշարժի փաստին` սիրիական ճգնաժամում Ռուսաստանի ու Թուրքիայի դիրքորոշումներում էական տարբերություններ են նկատվում: Սակայն դա չի ազդում ռուս-թուրքական էներգետիկ հարաբերություններին: Ռուսական «Գազպրոմ» ընկերությունը դիվանագիտական խողովակներով Թուրքիայի իշխանական մարմիններից ստացել է առաջին թույլտվությունը «Թուրքական հոսք» գազատարի նախագծի վերաբերյալ: Այս մասին նշված է ռուսական գազային հոլդինգի տարածած հայտարարության մեջ: «Գազպրոմի» ղեկավար Ալեքսեյ Միլլերը հայտարարել է, որ թույլտվություններ տալու մեկնարկը դրական նորություն է «Գազպրոմի» համար: Միլլերն ընդգծել է, որ թուրքական կողմի տվյալ քայլն արտացոլում է «Թուրքական հոսք» նախագծում Թուրքիայի կառավարության հետաքրքրությունն ու վկայում է դրա գործնական իրագործմանն անցում կատարելու մասին: Իսկ թե ինչ համաձայնության կգամ, կամ` առհասարակ հնարավոր կլինի հաղթահարել տարաձայնությունները Ասադի ճակատագրով` կերևա ռուս-թուրքական հետագա շփումներից: Այնուամենայնիվ, թե՛ Էրդողանի, թե՛ Պուտինի դիրքորոշումները Ասադի ճակատագրի հարցում, ոչ մի կերպ, չեմ մոտենում: Մետաքսյա Շալունց