Կմարսի՞ Սիրիայի տարածք ներխուժելը

Թեժ մարտեր` թուրք-սիրիական սահմանին ծավալվել են Անսպասելի զարգացում տեղի ունեցավ սիրիական ճգնաժամում: Թուրքական տանկերը` ԴԱԻՇ-ի դեմ պայքարի պատճառաբանությամբ մուտք գործեցին Սիրիա... Երեկ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը, մեկնաբանելով Սիրիայի հյուսիսում մեկնարկած «Եփրատի վահան» գործողությունը, հայտարարել է, որ անհրաժեշտ է վերջակետ դնել Սիրիայի տարածքից բխող սպառնալիքին. «Անկախ նրանից, թե ով է սպառնալիքի աղբյուրը, ժողովուրդը, բանակը, ոստիկանությունը և անվտանգության ուժերը պայքարելու են նրանց դեմ, ովքեր սպառնում են Թուրքիային: Դժբախտաբար, Սիրիայի տարածքից հարձակումներ են իրականացվել Թուրքիայի տարածքի վրա, այդ թվում նաև Գազիանթեփի, Քիլիսի ու սահմանային մյուս շրջանների վրա, ինչը մեզ հարկադրեց դիմելու վճռական գործողությունների: Մեր համբերությունը հատել է, և անհրաժեշտ է վերջ դնել այդ ամենին: Անհրաժեշտ է լուծել խնդիրը»: Թուրք-սիրիական սահմանին ծավալվել են թեժ մարտեր: Ջերաբլուսը ԴԱԻՇ-ից ազատագրելու գործողությունը ստացել է «Եփրատի վահան» անվանումը, դրանում ներգրավված են նաև թուրքական հրետանին, ավիացիան, հատուկջոկատայինները: Թուրքիայի ներքին գործերի նախարար Էֆքան Ալան հայտարարել է, որ Անկարան Թուրքիայի պետական սահմանների շրջանակներում կապահովի իր քաղաքացիների անվտանգությունը. «Այսօրվա գործողությունը պետք է դիտարկել հենց այդ տեսակետից: Մենք հաշվի կառնենք նաև միջազգային հանրության դիրքորոշումը: Մենք ահաբեկչական կազմակերպություններին թույլ չենք տա սպառնալ Թուրքիային: Ահաբեկչական կազմակերպությունները հնարավորություն չեն ունենա երկրի սահմանի մոտ սպառնալ Թուրքիայի անվտանգությանը: Անհրաժեշտ է վերացնել դրա համար բոլոր նախադրյալները, և դա հենց այն է, ինչը մենք անում ենք հիմա: Մենք օրինական իրավունք ունենք Սիրիայի հյուսիսում իրականացնելու համար հակաահաբեկչական գործողություն: Տարածաշրջանում, որտեղ գտնվում է Թուրքիան, բացի նրանից չի մնացել որևէ երկիր, որը կարող էր միջամտել իրավիճակին և կանխեր քաղաքական քարտեզի փոփոխության փորձերը»: Նրա խոսքով` Թուրքիայի զինված ուժերը «Եփրատի վահան» գործողության շրջանակներում 294 հրետանային հարված են հասցրել Սիրիայի հյուսիսում գտնվող 81 թիրախի: Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ Թուրքիայի զինված ուժերի հատուկ ստորաբաժանումները հյուսիսից և արևմուտքից մուտք են գործել Սիրիայի հյուսիսում գտնվող Ջերաբլուս քաղաք և վերահսկողություն են հաստատում այնտեղ: ԴԱԻՇ-ի զինյալների հիմնական մասը քաղաքը լքել է թուրքական հարձակումից առաջ: Թուրքական հրետանու և ավիացիայի հարվածների հետևանքով զոհեր են եղել խաղաղ բնակչության շրջանում: «ԴԱԻՇ-ի ծայրահեղականներին այլ ահաբեկչական խմբերով են փոխարինում» Սիրիայի ԱԳՆ-ն հանդես է եկել թուրքական զորքերի գործողությունների դատապարտմամբ։ «Դամասկոսը դատապարտում է թուրքական տանկերի անցումը սիրիական հող՝ ԱՄՆ գլխավորած միջազգային կոալիցիայի ռազմաօդային ուժերի քողի ներքո»,- ասվում է հայտարարությունում։ ԱԳՆ-ն նշում է, որ Սիրիան դիտարկում է նման գործողությունները որպես իր ինքնիշխանության անթաքույց խախտում։ Գերատեսչությունը նաև մեղադրել է Թուրքիային՝ ԴԱԻՇ-ի ծայրահեղականներին «այլ ահաբեկչական խմբերով» փոխարինելու նպատակով ներխուժման համար։ Սիրիայի հանդեպ Թուրքիայի ագրեսիայի կանխման համար Սիրիայի ԱԳՆ-ն ՄԱԿ-ից պահանջում է ընդունել միջոցառումներ: Իսկ պաշտոնական Անկարան պնդում է, որ իր գործողությունները համաձայնեցրել է գերտերությունների հետ: Թուրքական NTV հեռուստաալիքի փոխանցմամբ՝ Թուրքիայի իշխանությունները Ռուսաստանին պաշտոնապես իրազեկել է սիրիական Ջերաբլուս քաղաքում մեկնարկած գործողության մասին: Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլյութ Չավուշօղլուն անդրադարձել է երեկ վաղ առավոտից Սիրիայի հյուսիսում ԴԱԻՇ-ի դեմ Թուրքիայի զինված ուժերի սկսած «Եփրատի վահան» գործողությանը. «Մեր նպատակը Սիրիայի հյուսիսը ԴԱԻՇ-ից մաքրելն է: Մենք դա ի սկզբանե պլանավորել էինք ԱՄՆ-ի հետ, որը պետք է տրամադրեր HIMARS համակարգեր, սակայն դժբախտաբար դրանք դեռ չեն ստացվել: Ներկա դրությամբ մենք մի կողմից մեր տանկերով, իսկ մյուս կողմից էլ՝ մեր ձեռքի տակ եղած այլ միջոցներով շարունակում ենք այս պայքարը: Չափավոր ընդդիմությունն էլ է հասել այստեղ»: Երեկ, սակայն, Մոսկվան մտահոգություն է հայտնել թուրք-սիրիական սահմանին ծավալվող իրադարձություններով: ՌԴ ԱԳՆ-ի պաշտոնական կայքէջում հրապարակված հայտարարության համաձայն՝ Մոսկվային «խորապես մտահոգում են» թուրք-սիրիական սահմանի շրջանում կատարվող իրադարձությունները: «Նախ և առաջ տագնապ է առաջացնում հակամարտության գոտում իրավիճակի հետագա լարվածության հնարավորությունը, այդ թվում՝ խաղաղ բնակչության շրջանում դրա հետևանքով նոր զոհերի հնարավորությունը, միջէթնիկական հակասությունների սրումը քրդերի և արաբների միջև»,- ասված է ՌԴ ԱԳՆ հաղորդագրության մեջ: Ի դեպ, Թուրքիայի ֆոնդային շուկան մոտ 3 տոկոսով անկում է ապրել՝ Սիրիա ներխուժման պատճառով: Bloomberg գործակալության փոխանցմամբ՝ թուրքական հիմնական BIST 100 ֆոնդային բորսայի ինդեքսը այսօր նվազել է 2.9 տոկոսով՝ Սիրիայի տարածք թուրքական զորքերի մուտք գործելու մասին տեղեկություններից հետո: Այս մասին են վկայում առևտրի տվյալները: Դա օրական կտրվածքով BIST 100 ֆոնդային բորսայի ինդեքսի խոշորագույն անկումն է՝ սկսած օգոստոսի 3-ից: Ո՞րն էր Էրդողանի նպատակը Այսպիսով, Անկարան ազդարարեց, թե «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպության և Քրդական դեմոկրատական միության զինյալների դեմ պայքարելու նպատակով Սիրիայի տարածքում ռազմական գործողություններ է սկսում: Ի դեպ, Թուրքիայի վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը հայտարարել է Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադի վարչակարգի շահերն անտեսելու անհնարինության մասին. «Մենք ապագայում տեղ չենք տեսնում Ասադի համար՝ մշտական հենքով սիրիական ճգնաժամի կարգավորման ժամանակ: Սակայն ներկա փուլում Ասադը կողմերից մեկն է, անկախ նրանից՝ մենք դա ցանկանո՞ւմ ենք, թե՞ ոչ: Սիրիական վարչակարգին անտեսել չի կարելի, եթե փնտրում ես լուծման տարբերակներ: Դեպի կարգավորում տանող ճանապարհը պետք է որոնել նրա (վարչակարգի) և շահագրգիռ այլ կողմերի հետ համատեղ: Մենք մեծ ուշադրություն ենք հատկացնում այդ քայլերին, ձգտում ենք բանակցային սեղանի շուրջ միավորել բոլոր կողմերին և առաջին հերթին՝ Իրանին ու Ռուսաստանին»: Ամիսներ առաջ Ռուսաստանը Սիրիայում սկսեց իր խաղը, որի արդյունքում լարվեցին ռուս-թուրքական հարաբերությունները: Ի՞նչ է սպասում Էրդողանին` Սիրիա ներխուժելու հետևանքով, ցույց կտա ժամանակը: Բանն այն է, որ Էրդողանի պարտությունը շատերին դուրս կգա, իսկ հաղթանակը` միաժամանակ «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպության և Քրդական դեմոկրատական միության զինյալների դեմ գործնականում անհնար է: Թե ինչու է Էրդողանը գնացել այդ քայլին, սա թերևս բացատրվում է արևմուտքից նրա իշխանության հանդեպ մեծ անվստահությամբ, մերձավոր արևելյան տարածաշրջանում ազդեցության ցուցադրության նոր փորձով և այն մեկուսացվածությամբ, որի մեջ հայտնվել է Թուրքիան` իր վարած քաղաքականության արդյունքում: Թամար Բագրատունի