Պատերազմից հետեւությունը
Լեռնային Ղարաբաղում սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացում բեկումնային փոփոխությունը մնում է չպատճառաբանված: Եթե մինչ վերջերս տրամադրվածությունն այնպիսին էր, որ Արցախում նույնպես, ինչպես եւ Հայաստանում, պետք է անցնեն խորհրդարանական կառավարման համակարգին, ապա այսօր արդեն այդ մտադրությունն ի չիք է դարձլ: ԼՂՀ-ում սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացը սկսվեց Հայաստանի օրինակով եւ Հայաստանում այդ նույն գործընթացի ավարտից հետո: Նախնական մտադրվածությունն այնպիսին էր, որ երկու հայկական պետությունները պետք է ունենան նույն կառավարման համակարգը: Պարզապես, ապրիլյան պատերազմի պատճառով սահմանադրական փոփոխությունների հայեցակարգի ընդունումը հետաձգվեց ու հայեցակարգի նախնական տարբերալը Արցախի նախագաին ներկայացվեց օգոստոսի 1-ին ու ի զարմանս շատերի հայտնի դարձավ, որ Արցախում ոչ թե խորհրդարանական կառավարման մոդելի են անցում կատարելու, այլ ճիշտ հակառակը՝հայեցակարգի նախնական տարբերակում ամերիկյան ուժեղ նախագահական մոդելն է, որի ժամանակ նախագահը ղեկավարում է նաեւ կառավարությունը: Բեկումն անսպասելի էր, քանի որ Արցախի խորհրդարանում ներկայացված գրեթե բոլոր քաղաքական ուժերը կողմ էին խորհրդարանական մոդելին, իսկ շահագրգռիը վարչապետ Արա Հարությունյանի <<Ազատ հայրենիք>> կուսակցությունն էր: Այդ մոդելի իրագործմամբ Հարությունյանը կմնար իր պաշըոնում՝ փաստացի դառնալով երկրի ղեկավար: Իսկ ահա, վարչապետական հավակնություններ ունեցող փոխվարչապետ դաշնակցական Արթուր Աղաբեկյանն այնքան էր ոգեւորվել այդ հեռանկարով,որ հարցազրույցը հարցազրույցի հետեւից տքնում էր հավաստիացնել, որ խորհրդարանական համակարգի գոյությունը օդ ու ջրի պես հարկավոր է Ղարաբաղին: <<Եթե Արցախի Հանրապետությունը ենթարկվի միջազգային հանրության ճնշումներին ՝ տարածքներ զիջելու, Արցախի լինել-չլինելու առումով, ապա պետք է ասեմ, որ այս ծանր բեռը մեկ անձին թողնելն անթույլատրելի է: Այս մարտահրավերներին կարող է դիմանալ միայն խոհրդարանական կառավարման համակարգը>> հարցազրույցներից մեկում ասել էր Աղաբեկյանը շարունակելով.<< Եթե խոսենք երկիրը հրամանագրերով ճգնաժամից հանելու խնդիրների լուծման մասին, իհարկե, արդյունավետ է նախագահական կառավարման համակարգը: Պետք է խոստովանեմ, որ ՀՀ-ում եւ ԼՂՀ-ում ե՛ւ նախագահական, ե՛ւ խորհրդարանական համակարգի տարրեր են գործում: Դրա օրինակը կարող է հանդիսանալ ռազմական դրություն հայտարարելու դրույթը: Ռազմական դրություն հայտարարել՝ նշանակում է երկիր ղեկավարին, մեր այսօրվա պարագայում՝ նախագահին տալ լիազորություններ, որով նա պատրաստելու է երկիրը պատերազմի, բայց ռազմական դրություն հայտարարողը Ազգային ժողովն է: Նաեւ՝ այս կարեւոր մարտահրավերն է, որը ստիպում է մեզ ունենալ 100 % համամասնական ընտրակարգով ընտրված խորհրդարան>>: Մինչդեռ հակառակ պնդումների համաձայն խորհրդարանական կառավարման մոդելը պատերազմող երկրի համար իսկական չարիք է դառնալու, եւ որ այդ իրավիճակը պահանջում է ծիստ նախագահական համակարգ, որը ֆորսմաժորային իրավիճակներում վայրկյանների ընթացքում իզորու կլինի որոշումներ կայացնել: Բարեփոխումների իրական նպատակների մասին բոլորովին այլ խոսակցություններ կային, հրաժարվելով նախագահի իստիտուտից՝ նախեւառաջ նպատակ կար պատնեշել քաղաքական անցանկալի ֆիգուրների վերադարձը քաղաքականություն, մասնավորապես, նախկին նախագահի: Մինչդեռ ապրիլյան քառօրյա պատերազմը խառնեց ներքաղաքական դաշտի խաղաքարտերը, վերանայեց դիրքորոշումները ու Արցախի իշխանությունները թերեւս լայնախոհ գտնվեցին եւ պետական շահը գերադասեցին անձնականին: Անի Սահակյան
Հետևեք մեզ Viber-ում
