Խ. Աբովյանին ժամանակը բավարար չէր, ոչ թե օրհնելու, այլ անիծելու համար. Լյովա Եղիազարյան
Վերջերս,ծանոթ պատմաբաններից մեկը ինձ ու իմ ընկերներին փորձում էր համոզել,թե ինչ կարևոր և նույնիսկ,բախտորոշ դեր է ունեցել Ռուսաստանը մեր կյանքում՝Թուրքմենչիայի պայմանագրից ի վեր; Խնդրեցի նրան բերել գոնե մեկ փաստ՝իր պնդումները հիմնավորելու համար; Առաջնորդվելով<<եթե չլինի Ռուսաստանը,մեզ․․․>> կործանարար տրամաբանությամբ,նա այդպես էլ չկարողացավ հոդաբաշխ պատասխան տալ,միայն հիշեցրեց Աբովյանի <օրհնվի էն սհաթը․․․>>; Հակադարձեցի,որ հանճարեղ գրողն ու մանկավարժը <Վերք Հայաստանի>>վեպը գրել է 1841 թվին,Թուրք- մենչայի պայմանագրից 13 տարի անց ու այդ կարճ ժամանակը բավարար չէր նրան,ոչ թե օրհնելու,այլ անիծելու համար; Ծանոթիս(նաև բոլոր ռուսատենչներին) ներկայացրի հետևյալ անառարկելի փաստերը՝ ա) Համիդի ջարդերին զուգահեռ հայկական դպրոց- ների փակում; բ) <<Թուրքահայաստանի մասին>> դեկրետով զոր- քերի հետ քաշում; գ) Լենին-Աթաթուրք եղբայրություն; դ) Մոսկվայի խայտառակ պայմանագիր; ե) Կովբյուրոյի որոշում Ղարաբաղի մասին; զ)<<Կոլցո>> օպերացիա և Շահումյանի հայաթափում; Է) Գույք՝ պարտքի դիմաց և ռազմավարական օբյեկտ- ների յուրացում; զ) Զենքի վաճառք հակառակորդին և պատերազմի հրահրում; Ու այսպես շարունակ; Ծանոթս քթի տակ մտմտաց և հեռացավ; Լյովա Եղիազարյանի գրառումը
